Danasagara 36
Dānasāgara 36
- Language
- Sanskrit
36.1
atha yajamānaḥ samupajātasaptasāgaramahādāna-1dānecchastulāpuruṣalikhita-khaḍgacarma-2mayaḍhālasannāha-tulā-sthāpanīyaharipratimā-sālaṅkāratulā--hastagrāhyadevatābahiḥ sarvasambhāramadhikatvena
saptapalādūrddha palasahasrāvadhi yathecchasuvarṇaghaṭitān saptobhayataḥ prādeśamātrān4 ratnimātrān5
vā kuṇḍākārān 'sāgarān tadavasthāpanārthaṃ kṛṣṇājināni tilāṃśca kuṇḍasaptakapūraṇārthaṃ lavaṇaṃ
kṣīraṃ' dadhi ghṛtaṃ guḍaṃ śarkarāṃ tīrthodakañca kuṇḍamadhyasthāpanārthaṃ yathecchasuvarṇa-pavotkhāṭitā
[brahmakeśavamaheśvarādityendralakṣmīpārvatīpratimāḥ sarvaratna-10 ghaṭitalokasaptakañca kuṇḍapārśvasthāpanārthamaṣṭādaśadhānyāni cotpādayet | tatastulāpuruṣoktasamayānāmanyatamasya pūrvataradine
gurṛtvigyajamānajāpakāstulāpuruṣavad11-viṣyabhojanādikaṃ kṛtvā nivedanasaṅkalpavākyayostulāpuruṣapadasthāne saptasāgarapadaṃ niveśya nivedanaṃ12 saṅkalpañca kuryuḥ | aparadine ca yajamānastulāpuruṣa-13vadgovindā-14dyārādhanādi madhuparkadānāntaṃ karma govindādyabhyarcana15-brāhmaṇānujñāpanadānasaṅkalpa-puṇyāhādivācana-varaṇavākyeṣu tulāpuruṣapadasthāne saptasāgarapadaṃ niveśya kuryyāt
tato gurṛtvigyajamānajāpakā upavaseyuḥ | aparadine ca16 kṛtanityakriyāstulāpuruṣa-17[vadagnisthāpanādi]madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ karma 18yathāyathaṃ kuryuḥ | tatra ca vanaspatihomānte tulāpuruṣoktamantreṇa ekāhutyā varuṇāya homo'dhikaḥ | evañca madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ karma tulāpuruṣagranthamanusandhāyoprātavyam | tatra ṛtvijaḥ saptakuṇḍāni pradhānavedīmadhyalikhita-19cakopari kṛṣṇājinānyāstīryya tatra tilān dattvā tatrāropya lavaṇādibhiḥ krameṇa pūrayitvā sarvaratnapūrvoktabrahmakeśavādipratimā-20saptakagarbhāṇi kṛtvā kuṇḍapārśveṣvaṣṭādaśadhānyāni21 sthāpayeyuḥ
tato maṅgalagītavādyavandighoṣeṣu satsu kuṇḍasamīpasthakumbhacatuṣṭayajalena yajamānaṃ strapayeyuḥ
tato yajamānaḥ śuklamālyāmbaro dhṛtasarvālaṅkāraḥ puṣṇāñjalimādāya sāgarān triḥ pradakṣiṇīkṛtya
'namo vaḥ sarvasindhūnā'mityādi-¹['tadastu mamāpi lakṣmī'rityanta]-mantrairabhimantrya puṣpāñjalinābhyarcya ]²gurvṛtvikpramukhabrāhmaṇebhya utsṛjya dadyāt | tad yathā- oṃ adya yathāsambhavagotanāma-gurvṛtvikpramukhabrāhmaṇebhyo matsyapurāṇokta-saptasāgaramahādānadānaphalaprāptikāmo'hametān kṛṣṇājinanyastatilā'-ropitān lavaṇakṣīrasarpirguḍadadhiśarkarātīrthodakapūritān sarvaratnagarbhān madhyasthitasauvarṇabrahmakeśavamaheśvarādityendralakṣmīpārvatīpratimānaṣṭādaśadhānyapañcavarṇa-vitānasahitān saptasāgarām dadāni | gurvṛtvijaḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā saptasāgarā
ete viṣṇudaivatā ityuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭheyuḥ | tato gurvṛtvigbhyo dakṣiṇādānam
tad yathā- oṃ adya kṛtaitaddānakarmapratiprārthaṃ yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇāmiyadutpattiyogyāṃ bhūmimetāni
ca ratnāni dadāni | gurvṛtvijaḥ svastītyuktvā svaṃ svaṃ bhāgaṃ spṛśeyuḥ | gurvṛtvigbhya eva
vā dadyāt | tatra dānavākye'mukāmukagotrebhyo'mukāmuka-vedāmukāmukaśākhādhyāyibhyo'mukāmukadevaśarmabhyo yuṣmabhyamiti matsyapurāṇoktabhāgavyavasthayeti [ca viśeṣaḥ ] | tatastulāpuruṣavajjāpakebhyo dakṣiṇādānaṃ dīnānāthāditarpaṇaṃ brāhmaṇavācanaṃ tvarayā yathārthaṃ saptasāgarapratipādanañca kuryāt
iti saptasāgara-mahādānaṃ ¹⁰samāptam
'tathā ratnadhenumahādānam | ( matsyapurāṇam—288 aḥ )
athātaḥ sampravakṣyāmi mahādānamanuttamam
³[ratnadhenuriti khyātaṃ ] golokaphaladaṃ nṛṇām
36.2
puṇyaṃ dinamathāsādya tulāpuruṣadānavat
lokeśāvāhanaṃ kṛtvā tato dhenuṃ prakalpayet
36.3
bhūmau kṛṣṇājinaṃ 'kṛtvā lavaṇādroṇasaṃyutam
dhenuṃ ratnamayīṃ kuryāt saṅkalpya vidhipūrvakam
36.4
sthāpayet padmarāgāṇāmekāśītiṃ 10mukhe budhaḥ
puṣparāgaśataṃ tadvadghoṇāyāṃ parikalpayet
36.5
lalāṭe hematilakaṃ muktāphalaśataṃ dṛśoḥ
bhru yuge vidrumaśataṃ śuktī karṇadvaye "smṛte
36.6
kāñcanāni ca śṛṅgāṇi śiro vajraśatātmakam
grīvāyāṃ netra- 13paṭakaṃ gomedakaśatānvitam
36.7
indranīlaśataṃ pṛṣṭhe vaidūryaśata-pāśrvake
sphāṭikairudaraṃ "kāryaṃ saugandhika-śataṃ kaṭim
36.8
sphāṭikairiti śatasaṃkhyaiḥ saṃkhyāviśeṣākāṅkṣāyāṃ śatasaṃkhyasandaṃśapāṭhāt
^[1][khurā hemamayāḥ ] kāryyāḥ pucchaṃ muktāvalīmayam
sūryyakāntendurakāntau ca ghrāṇe karpūracandane
36.6-2
kuṅkumāni ca romāṇi ^[4][raupyaṃ nābhiñca] kārayet
^[5][gāhamrataśataṃ tadvadapāne parikalpayet ]
36.10
^[6]tatha anyāni ca ratnāni sthāpayet sarvasandhiṣu
kuryyāccharkarayā jihvāṃ gomayañca guḍātmakam
36.11
gomūtramājyena tathā dadhi dugdhaṃ^[7] svarūpataḥ
pucchāgre cāmaraṃ dadyāt samīpe tāmradohanam
36.12
kuṇḍalāni ca hemāni bhūṣaṇāni ca śaktitaḥ
kārayedevamevantu caturthāṃśena vatsakam
36.13
tathā ^[8]dhānyāni sarvāṇi pādāṃścetttumayāḥ ^[9]śubhāḥ
nānāphalāni sarvāṇi ^[10]pañcavarṇaṃ vitānakam
36.14
evaṃ ^[11]viracitāṃ kṛtvā tadvaddhomādhivāsanam
ṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ ^[12]dadyāddhenumā-^[13]mantrya yatnataḥ
guḍadhenuvadāvāhya idañcodāharettataḥ
36.15
tvaṃ sarvadevagaṇadhāma yataḥ paṭhanti rudrendracandra1-kamalāsana2-vāsudevāḥ
tasmāt samastabhuvanatrayadehayuktā māṃ pāhi devi bhavasāgarapīḍyamānam
36.16
āmantrya 3caivamabhitaḥ 4parivṛtya bhaktyā dadyādvijāya gurave jalapūrvikāṃ tām
yaḥ puṇyamāpya dinamatra kṛtopavāsaḥ pāpairvimuktatanureti padaṃ murāreḥ
36.17
iti sakalavidhijño ratnadhenupradānaṃ vitarati sa vimānaṃ prāpya 5dedīpyamānam
sakalakaluṣamukto bandhubhiḥ putrapautraiḥ 6sa hi 7madanasarūpaḥ 8sthānamabhyeti śambhoḥ
Linked texts (6)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit