Danasagara 6
Dānasāgara 6
- Language
- Sanskrit
Contents
6.1
atha pātrāpavādaḥ
tatra vyāsaḥ (1|62)—
ūṣare¹ patitaṃ bījaṃ bhinnabhāṇḍe ca dohanam
bhasmanyapi hutaṃ havyaṃ tadvaddānamasādhuṣu
6.2
dattaḥ (3|27)—
vidhihīne tathā'pātre yo dadāti pratigraham
na kevalaṃ hi tad yāti śeṣamapyasya² naśyati
6.3
manuḥ—
yathā plavenaupalena nimajjatyudake taran
tathā nimajjate'dhastādajñau dātṛpratīcchakau
6.4
(4|164)
pātrabhūto'pi yo vipraḥ pratigṛhya pratigraham
asatṛsu viniyuñjīta tasmai deyaṃ na kiñcana
6.5
sañcayaṃ kurute yaśca⁴ pratigṛhya samantataḥ
dharmārthaṃ nopayuṅkte ca na taṃ taskaramarcayet
6.6
tathā—
na vāryapi prayacchettu bair̤ālavratike dvije
na bakavratike pāpe nāvedavidi dharmavit
6.7
(4|162)
triṣvapyeteṣu dattaṃ hi vidhināpyarjitaṃ dhanam
dāturbhavatyanarthāya paratrādātureva ca
6.8
(4|163)
dharmadhvajī sadā lubdhaśchādmiko lokadambhakaḥ
vaiḍālavratiko jñeyo hiṃsraḥ sarvābhisandhakaḥ
6.6-2
(4|165)
yasya dharmadhvajo nityaṃ surādhvaja ivocchritaḥ
pracchannāni ca pāpāni vaiḍālaṃ nāma tadvratam
6.110
bakavratikaśca¹ manunevoktaḥ | tathāca manuḥadhodṛṣṭinaikṛtikaḥ svārthasādhanatatparaḥ
śaṭho mithyāvinītaśca bakavratadharo² dvijaḥ
6.11
iti | (4|166)
vaśiṣṭhaḥbrāhmaṇātikramo nāsti vipre vedavivarjite
jvalantamagnimutsṛjya na hi bhasmani hūyate
6.11.p1
=kātyāyana 15|6=vyāsa 4|35
6.12
yathā kāṣṭhamayo³ hastī yathā carmamayo mṛgaḥ
yathā⁴ vipro'nadhīyānastrayaste nāmadhārakāḥ⁵
6.12.p1
=manu 2|157=mahābhārata-śānti 36|46=vyāsa 4|37
6.13
laghuvyāsa⁶ḥna vedapāṭhamātreṇa santoṣaṃ kārayedbudhaḥ
pāṭhamātrāvasānastu paṅke gauriva sīdati
6.14
yathā paśurbhāravāhī⁷ na tasya labhate phalam
dvijastathārthānabhijño na vedaphalamaśnute
6.15
vedasyādhyayanaṃ⁸ sarvaṃ dharmaśāstrasya vāpi⁹ yat
ajānato'rthaṃ tat sarvvaṃ tuṣāṇāṃ kaṇḍanaṃ yathā
6.16
yo'dhītya vidhivad vipro vedārthaṃ na vicārayet
sa sānvayaḥ śūdrasamaḥ pātratāṃ na prapadyate¹⁰
6.17
adhītya yat kiñcidapi vedārthādhigame rataḥ
svargalokamavāpnoti dharmānuṣṭhānaviddhi saḥ¹¹
6.18
śrutahīnamadhītaṃ yanneha nāmutra tadbhavet
śrutantu kevalamapi samuddhārāya kalpate
6.26
tathāpāṭhamātraratān nityaṃ dvijātīṃścārthavarjitān¹
paśūniva tu tān prājño vāṅmātreṇāpi nārcayet
6.20
sthāṇureṣa bhārahāro yo jñānamadhītyārthaṃ na vijānāti | jñānavijñānadhūtapāpmā iha cāmutra
cānantaṃ bhadramaśnute
6.21
ityācāryāḥ
mantapūrvantu yaddānamamantrāya pradīyate
dāturnikṛtya hastaṃ tad bhokturjihvāṃ nikṛntati
6.22
vedapūrṇamukhaṃ vipraṃ subhuktamapi bhojayet
na tu mūrkhaṃ nirāhāraṃ ṣaḍrātramupavāsinam
6.23
(=vyāsa 4|52)
avratānāmamantrāṇāṃ jātimātropajīvinām³
naiṣāṃ pratigraho deyo na śilā tārayecchilām
6.24
apaviddhāgnihotrasya⁴ gurorvipriyakāriṇaḥ
draviṇaṃ naiva dātavyaṃ satataṃ pāpakarmaṇaḥ⁵
6.25
uparundhanti dātāraṃ gauraśvaḥ kāñcanaṃ kṣitiḥ
aśrotriyasya⁷ viprasya hastaṃ dṛṣṭvā nirākṛteḥ
6.26-2
yastvādhyāyānnimāśāsya⁸ devādīnnaiva⁹ ceṣṭavān
nirākarttāmarādīnāṃ sa vijñeyo nirākṛtiḥ
6.27
devalenāpyayamuktaḥ—
adhītya vismṛto vedaṃ bhavedvipro nirākṛtiḥ
6.28
tathā—,
udakyannādanaṃ yeṣāṃ ye ca kecidanagnayaḥ
¹kulaghnāścautiyaṃ yeṣāṃ sarve te śūdradharmiṇaḥ
6.26-3
yamaḥ—
na pratigrahamarhanti vṛṣalādhyāpakā dvijāḥ
śūdrasyādhyāpanādvipraḥ² patatyatna na saṃśayaḥ
6.30
yaśca liṅgyacitāṃ vṛttimaliṅgebhyaḥ³ prayacchati
ghorāyāṃ brahmahatyāyāṃ pacyate nātra saṃśayaḥ
6.31
dattaḥ (3|16)—
dhūrte vandini malle ca kuviye⁵ kitave śaṭhe
cāṭucāraṇacaurebhyo dattaṃ bhavati niṣphalam
6.32
śātātapaḥ—
abrāhmaṇāstu te proktā ṛṣiḥ śātātapo'bravīt
ādyo rājabhṛtasteṣāṃ dvitīyaḥ krayavikrayī
6.33
tṛtīyo bahuyājyaḥ syāccaturtho grāmayājakaḥ
pañcamastu bhṛtasteṣāṃ grāmasya nagarasya ca
6.34
anādityāntu⁶ yaḥ pūrvā sādityāścaiva paścimām
nopāsīta dvijaḥ sandhyāṃ sa ṣaṣṭho'brāhmaṇaḥ smṛtaḥ
6.35
vyāsaḥ—
naṣṭaśauce vratabhraṣṭe vipre vedavivarjite
rodityannaṃ dīyamānaṃ kiṃ mayā duṣkṛtaṃ kṛtam
6.36
śaucahīnāśca' ye viprā na ca yajñopavītinaḥ
hutaṃ dattaṃ tapasteṣāṃ naśyatyatna na saṃśayaḥ
6.37
mahābhāratepaṅgandhabadhirā mūkā vyādhinopahatāśca ye
bhartavyāste mahārāja na tu deyaḥ pratigrahaḥ
6.38
sadaiva yācamāneṣu sarveṣu śrutavarjiṣu
eteṣu dakṣiṇā dattā dāvāgnāviva durlabhā
6.36-2
ye ca dharmādapetebhyaḥ prayacchantyalpamedhasaḥ
śataṃ varṣāṇi te pretya purīṣaṃ bhuñjate janāḥ
Linked texts (11)
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Dānavivekoddyota — Madanasīṅhadeva, Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Saṃskārasāra — Dalapatirāja, Sanskrit
- Smṛtiratnākara — Viṣṇubhaṭṭa, Sanskrit
- Smṛtiratnākara — Veṅkaṭanātha, Sanskrit
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Prayāgarājatīrthamāhātmya — Sanskrit
- Vaidyanāthīya — Sanskrit