Danasagara 7
Dānasāgara 7
- Language
- Sanskrit
7.1
atha dānasvarūpam
tatna devalaḥarthānāmudite pāne śraddhayā pratipādanam
dānamityabhinirdiṣṭaṃ vyākhyānaṃ tasya vakṣyate
7.2
dvihetu ṣaḍadhiṣṭhānaṃ ṣaḍaṅga ṣaḍvipākayuk
catuṣprakāraṃ trividhaṃ trināśaṃ dānamucyate
7.3
nālpatvaṃ vā bahutvaṃ vā dattasyābhyudayāvaham
śraddhā'bhaktiśca dānānāṃ vṛddhikṣayakare hi te
7.4
dharmamarthañca kāmañca vrīḍā'harṣabhayāni ca
adhiṣṭhānāni dānānāṃ ṣaḍetāni pracakṣate
7.5
pātrebhyo dīyate nityamanapekṣya prayojanam
kevalaṃ tyāgabuddhayā yaddharmadānaṃ taducyate
7.6
prayojanamapekṣyaiva prasaṅgād yat pradīyate
¹tadarthadānamityuktamaihikaṃ phalahetukam
7.7
strīpānamṛgayākṣāṇāṃ prasaṅgād yat pradīyate
anarheṣu ca rāgeṇa kāmadānaṃ taducyate
7.8
saṃsadi vrīḍayāśrutya yo'rtho'rthibhyaḥ prayācitaḥ
pradīyate ca taddānaṃ vrīḍādānamiti śrutam⁴
7.6-2
dṛṣṭvā priyāṇi śrutvā vā harṣavad yat pradīyate
harṣadānamiti prāhurdānaṃ taddharmacintakāḥ
7.10
ākrośānarthahiṃsānāṃ pratīkārāya yadbhayāt
dīyate bhayakartṛbhyo⁵ bhayadānaṃ⁶ taducyate
7.11
dātā pratigrahītā ca śraddhā deyaśca dharmayuk
deśakālau ca dānānāmaṅgānyetāni ṣaḍviduḥ
7.12
apāparogī dharmātmā vitsuravyasanaḥ śuciḥ
anindyajīvakarmā ca ṣaḍbhirdātā praśasyate
7.14
viśukraḥ kṛśavṛttiśca ghṛṇāluḥ sakalendriyaḥ
nirmukko⁷ yonidoṣebhyo brāhmaṇaḥ pātramucyate
7.15
saumukhyādyabhisamprītirarthināṃ darśane yadā
satkṛtiścānasūyā ca tadā⁹ śraddheti kīrtyate
7.16
aparābādhamakleśaṃ ¹prayatnenārjitaṃ dhanam
alpaṃ vā vipulaṃ vāpi deyamityabhidhīyate
7.17
yatra yaddurlabhaṃ dravyaṃ yasmin kāle'pi vā punaḥ
dānārho deśakālau tau snātau śreṣṭhau na cānyathā
7.18
avasthādeśakālānāṃ pātradātośca sampadā
hīnaṃ vāpi bhavecchreṣṭhaṃ śreṣṭhaṃ vāpyanyathā bhavet
7.19
duṣphalaṃ niṣphalaṃ hīnaṃ tulyaṃ vipulamakṣayam
ṣaḍvipākaṃ samuddiṣṭaṃ ṣaḍetāni vipākataḥ
7.20
nāstikastenahiṃsebhyo jāropapatitāya² ca
piśunabhrū ṇa³hantṛbhyāṃ pradattaṃ duṣphalaṃ bhuvet
7.21
mahadapyaphalaṃ dānaṃ śraddhayā parivarjitam
⁴parabādhākaraṃ dānaṃ paramapyūnatāṃ⁵ vrajet
7.22
yathoktamapi yaddattaṃ cittena kaluṣeṇa tu
tattu saṅkalpadoṣeṇa dānaṃ tulyaphalaṃ⁶ bhavet⁷
7.23
⁸yuktāṅgaiḥ sakalaiḥ ṣaḍbhirdānaṃ syād vipulòdayam
anukrośavaśāddattaṃ ⁹dānamakṣayamucyate
7.24
dhruvamājasrikaṃ kāmyaṃ naimittikamanukramāt¹⁰
vaidiko dānamārgo'yaṃ caturdhā varṇyate budhaiḥ¹¹
7.25
prapārāmataḍāgādi sarva¹²kāmaphalaṃ dhruvam
tadājasrikamityāhurdīyate yadine dine
7.26
apatyavijayaiśvaryyastrībālārthaṃ yadijyate
¹ijyāsaṃsthantu taddānaṃ kāmyamityabhidhīyate
7.27
kālāpekṣaṃ kriyāpekṣa²marthāpekṣamiti smṛtau
tridhā naimittikaṃ proktaṃ sahomaṃ³ homavarjitam
7.28
navottamāni catvāri madhyamāni vidhānataḥ
adhamānīti śeṣāṇi trividhatvamidaṃ viduḥ
7.26-2
annaṃ dadhi madhu lājāṃ gobhūrukmāśvahastinaḥ
dānānyuttamadānāni uttamadravyadānataḥ
7.30
vidyācchādanamāvāsaḥ paribhogauṣadhāni ca
dānāni madhyamānīti madhyamadravyadānataḥ
7.31
upānadvathayānāni chatrapātrāsanāni ca
dīpakāṣṭhaphalādīni cāmaraṃ bahuvārṣikam
7.32
bahutvādarthajātānāṃ saṃkhyā śeṣeṣu neṣyate
adhamānyavaśiṣṭāni sarvadānānyato viduḥ
7.33
iṣṭaṃ dattamadhītaṃ vā vinaśyatyanukīrttanāt
ślāghānuśocanābhyāñca bhagnetejo vipadyate
7.34
tasmādātmakṛtaṃ puṇyaṃ vṛthā na⁴ parikīrttayet
bhuktvāviti taṃ prāhustameva kṛtavādinam
7.35
evaṃ sarvaguṇopetamuktadoṣa⁵vivarjitam
kāmadhuktena yaddānaṃ phalatyātmepsitaṃ phalam
7.36
iha ⁶[kīrttiṃ vadānyākhyāṃ] sphītān bhogān tripiṣṭape
⁷[dānaśraddhāṃ tṛtīye'pi] janmani prasavottame
7.37
viṣṇudharmottare ( 3|266|1ka-4ka, 5kha—6kha )—
caturdhā sarvvapuṇyānāṃ phalamuktaṃ manīṣibhiḥ
kṛtāni vidhihīnāni vañcanārthaṃ parasya ca
7.38
krodhalobhābhibhūtena tāmasāni vinirdiśet
kṛtāni paramānena¹ rājasāni bhavanti tu
7.36-2
sāttvikāni bhavantīha śraddhayā parayā dvijāḥ
guṇottarāṇi vijñeyānyathākāmakṛtāni tu²
7.40
tāmasānāṃ phalaṃ bhuṅkte tiryaktve pretya mānavaḥ
rājasānāṃ phalaṃ bhuṅkte mānuṣatve dvijottamāḥ
7.41
sāttvikānāṃ phalaṃ bhuṅkte devatve nātra saṃśayaḥ
guṇottarakṛtānāntu phalaṃ mokṣa udāhṛtam
Linked texts (5)
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Vaikhānasasmārtasūtra (तिरुमलतिरुपतिदेवस्थानम्, 1997) — Sanskrit
- Dānavākyāvali (Vidyāpati) — Vidyāpati, Sanskrit
- Dānamayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1600, Sanskrit