Danasagara 80
Dānasāgara 80
- Language
- Sanskrit
80.1
]
'brāhmaṇānāṃ viśeṣeṇetyabhidhānād 2[brāhmaṇebhyo'pi dāne] phalametad bhavatyeva | 3etacca
4sāmānyadānamidam | īpsitamityarthinaḥ5 6pṛṣṭvā 7[yathāyathamabhimatamannamutpādya tebhyaḥ
pūrvavat saṅkalpayeta | oṃ brāhmaṇapramukhanānāvarṇebhya ātmīyatamaḥkṣayakāmo'haṃ yathāsambhavam ]
īpsitamannaṃ' 8dāsye | tataḥprabhṛti yathāyatha-9mupasthitebhya īpsitamannaṃ dadyāt
atha viśeṣānnadānam
bṛhaspatiḥ :annadānaṃ guṇakaraṃ sarvadānādhikaṃ smṛtam
annāt 10prāṇāprajananaṃ nṝṇāṃ sañjāyate sadā
80.2
11prāṇāpyāyanamātrantu yo viprāya prayacchati
durbhikṣe tu viśeṣeṇa 12sa[labhetārutyāṃ divam ] 13
80.3
hemaratnāmbara-16dharo'17bhuñjāno mriyate naraḥ
18aśnan vināpyalaṅkārairjīrṇavastro'pi jīvati
80.4
tasmāt pradadyādviprebhyaḥ saṃskṛtānnaṃ sadakṣiṇam
teneha kīrtimāpnoti svargaṃ 19 [cānantakaṃ tathā ]
80.5
idāni | pratigrahītāraḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā annamidaṃ prajāpatidaivatamityuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭhet | tataḥ oṃ adya kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇāmetat
kāñcanaṃ dadāni | pratigrahītāraḥ svastītyuktvā'nnaṃ spṛśeyuḥ | brāhmaṇe dātari saṃskṛtānnaṃ
pakvānnaṃ śūdre tu 'śakulājādayo draṣṭavyāḥ
skandapurāṇe :—
annaṃ yastu susaṃskṛtya prayacchet dvijātaye
2sarvān kāmānavāpnoti pūjyate ca triviṣṭape
80.6
atra dvijātaya ityekavacanaṃ jāti-3paratvādavivakṣitaṃ phalabāhulyā-4dbahubhyo dānāvagateḥ
5ādṛtya vā dātavyam
mayūrahaṃsayuktañca sarvakāmasamṛddhivat
vimānaṃ sūryyasaṅkāśa-6mannado labhate śubham
80.7
yadi 7mānuṣatāṃ yāti kadācinnarasattama
dhanadhānyasamākīrṇe kule jāyeta rūpavān
80.8
yathāśaktyā tu taddadyāddivase divase naraḥ
sa tena karmaṇā prāptaḥ prajāpatisalokatām
80.6-2
divase divase 9dadyāditi tena karmaṇā janmāntare'pi pratidinamannamasā dadātītyarthaḥ
arcitebhyo yathecchasaṃkhyabrāhmaṇebhyo'nnaṃ susaṃskṛtamarcitam oṃ10 adyādi 11yuṣmabhyamantamūktvā
dadyāt | skandapurāṇokta-dvijātisampradāna-12kānnadānaphalaprāptikāmo'hametat susaṃskṛtamannaṃ
dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā :—
kadācidapi 13 yo dadyādannaṃ viprāya 14 satkṛtam
tasyāpi tacchataguṇaṃ sahasraguṇameva ca
'satkṛtaṃ satkāra-pūrvvakaṃ yathā syāt
3[upatiṣṭhati lokeṣu ihāpi ca sukhī bhavet
80.9
janmasaṃskāravidyāśāline praṇipātapūjādinā 4satkṛtya brāhmaṇāya yathālābhamarcitamannaṃ dadyāt | ] oṃ adyāmukasagotrāyāmukavedāmukaśākhādhyāyine'mukadevaśarmaṇe tubhyaṃ
skandapurāṇokta-viprasampradānakānnadāna-phalaprāptikāmo'hametadannaṃ dadāni
80.10
[pratigrahītā
svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā annamidaṃ prajāpatidaivatamityuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭhet
tata oṃ adya kṛtaitadānapratiṣṭhārthaṃ tubhyamahaṃ dakṣiṇāmetat kāñcanaṃ dadāni | ] pratigrahītā
svastītyuktvā annaṃ spṛśet
vāmanapurāṇe (65/44) brāhmaṇādhikāre :dāsīdāsamalaṅkāramannaṃ 10 ṣaḍrasasaṃyutam
11puruṣottamatuṣṭyarthaṃ pradeyaṃ sārvakālikam
80.11
sārvakālika-12maniyatakālikaṃ 13 ṣaḍrasā madhurādayaḥ | arcitāya brāhmaṇāya 14ṣaḍrasavyañjana-15sahitamannam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | puruṣottamatuṣṭaye 16 etat 17ṣaḍrasasaṃyutamannaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvvavat
nandipurāṇe :ye ca bhaktyā prayacchanti guḍapānakamuttamam
odanañca 18dvijāgrebhyo viśuddhenāntarātmanā 19
80.12
te yānti kāñcanairdivyairvividhaiśca yamālayam
varastrībhiryathā-kāmaṃ sevyamānāḥ punaḥ punaḥ
80.13
sambhojayeta yo [bhaktaṃ brāhmaṇaṃ] tīrtha-cāriṇam
tasyāmṛtapravāhi-[ṇyo nadyastiṣṭhanti] sarvaśaḥ
svarge nāsya ca sandeho [yanna yañcāpi kāmayet ]
80.14
avāpya prāpyasandehaṃ kāyakleśasamarjitam
annaṃ dattvā dvijātibhyaḥ śūdraḥ pāpāt pramucyate
80.15
annamāmānnam | śūdro '[yuddhakāntāradurga]-laṅghanādinā'rjitamāmānnamarcitamarcitebhyo
brāhmaṇebhya oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | pāpa-2pramocanakāmo'hameta-3dannaṃ dadāni
svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā śūdrādhikāre :aurasena balenānnamarjayitvā'vihiṃsakaḥ
yaḥ prayacchati viprebhyo 4[na sa durgāṇi] sevate
80.16
śūdro'rcitebhyo brāhmaṇebhyaḥ parahiṃsāvyatirekeṇa 5aurasabalājita-6māmānnamarcitam oṃ
adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | 7brahmapurāṇoktarasa8-balārjitānnadānaphalaprāptikāmo'hametadannaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
9tathā śūdrādhikāre :nyāyenāvāpta-10 [mannantu naro] harṣasamanvitaḥ
dvijebhyo vedavṛddhebhyo dattvā pāpāta pramucyate
80.17
śūdro nyāyārjitamāmānna-11marci tamarcitebhyo vedavidbrāhmaṇebhyaḥ 12pramodapūrvakam oṃ
adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | pāpa-13pramocanakāmo'hametadannaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā :yaśca vākiñcanaṃ vipraṃ 14 bhojyaiḥ parvasu pūjayet
sa sarvakāmasampūrṇo15 naro loke mahīyate
80.18
akiñcanaṃ daridra parvasu amāvāsyādiṣu pañcasu | ukta-16samaye daridrāya janmasaṃskāravidyāyuktāyārcitāya 17 [brāhmaṇāya nānā]-vyañjanasahitamannam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā
dadyāt | sarvakāmasampūrṇa-¹lokaprāptikāmo'hametadbhojyaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ
pūrvavat | evaṃ pratiparvasu yathāśakti dadyāt
annaṃ ye tu prayacchanti brāhmaṇebhyaḥ susaṃskṛtam
²śrotriyebhyo viśeṣeṇa bhaktyā paramayā yutāḥ
80.19
taruṇībhirvarastrībhiḥ sevyamānāḥ prayatnataḥ
dharmarājapuraṃ yānti vimānairabhyalaṅkṛtaiḥ
80.20
yāvalabdhaṃ pradātavyaṃ dvijātibhyo'nnamuttamam
svādhyāya-⁹samupetebhyaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā
80.21
yasya hyannamupāśnāti brāhmaṇānāṃ śatadvayam
prahṛṣṭamanasā dattaṃ na sa tiryaggatirbhavet
80.22
dakṣiṇā pūrvavad yathāsambhavagotranāmollekhena 1kasmaicidekasmai deyeti | tato yathāsambhavaṃ
2[samuditān brāhmaṇān ] bhojayet
āgneyapurāṇeḥsusaṃskṛtañca3 yo dadyādannaṃ 4śraddhāsamanvitaḥ
indraloke vaset so'pi yāvadindrāścaturdaśa
80.23
kūrmapurāṇe (2|26|17) :dadyādaharahastvannaṃ śraddhayā brahmacāriṇe
sarvapāpavinirmukto 10 brahmaṇaḥ sthānamāpnuyāt
80.24
śivapurāṇe :15annaṃ yastu prayaccheta sambītaṃ brāhmaṇāya vai
rājyasthānamavāpnoti svargañcāpnoti vijvaraḥ
80.25
padmapurāṇe (sṛṣṭikhaṇḍam 15|140kha-141ka) :yaḥ pātrapūraṇīṃ bhikṣāṃ yatīnāntu prayacchati
1vimuktaḥ sarvapāpebhyo 2na sa durgaṃ timāpnuyāt
80.26
mahābhārate (anu-65|11) :pāyasaṃ sarpiṣā miśraṃ dvijebhyo yaḥ prayacchati
gṛhaṃ tasya na rakṣāṃsi dharṣayanti kadācana
80.27
tathā :yathāśakti 9[ca yo] dadyādannaṃ vipre 10susaṃskṛtam
sa tena karmaṇāpnoti prajāpatisalokatām
80.28
14tathā ( anu-17|20kha) :anna-15pānapradānena tṛpyante kāmabhogataḥ
80.26-2
arcitāya brāhmaṇāyārcitamannam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | kāmabhogatṛptikāmo'hametadannaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā (anu-57|37ka) :3bhaktānnapānīya rasa-pradātā sarvān samāpnoti rasān prakāmam
80.30
5[arcitāya brāhmaṇāyārcitamannam] oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | atyarthasarva-rasaprāptikāmo'hametadannaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat | [dānadharme
brāhmaṇāya dānaprakaraṇe] pāṭhāt brāhmaṇasampradānakamidaṃ dānadvayam
tathā (anu-112|15) :brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi daśa bhojya nararṣabha
10 naro'dharmāt pramucyeta pāpeṣvapi rataḥ sadā
80.12-2
yathoktasaṃkhyabrāhmaṇebhyo 11 bhojyāṇyutsṛjya dadyāt
80.31
oṃ yathāsambhavagotra-13nāmabhyo
daśasahasrasaṃkhyabrāhmaṇebhyaḥ pāpakṣayakāmo'haṃ 14 daśasahasrasaṃkhyāni bhojyāni utsṛje15 | tato
brāhmaṇa-16 sahasradaśakapūraṇāvadhi bhojyāni dadyāt
tathā (anu-112|14) :yasya 17hyannamupāśnanti brāhmaṇānāṃ 18 [śatā daśa]
hṛṣṭena manasā dattaṃ na 19sa tiryaggatirbhavet
80.32
yathāśakti sahasrasaṃkhyabrāhmaṇebhyo'nna-20 mutsṛjya dadyāt | 21tiryag gatyagamanakāmo'haṃ
yathāsambhavagotranāmabhyaḥ 'sahasrāya brāhmaṇebhyo yathāsambhavamannamut-2sṛje | tato brāhmaṇasahasrapūraṇāvadhi annaṃ dadyāt
tathā (anu-112|16) :bhaikṣeṇānnaṃ samāhṛtya vipro vedapuraskṛtaḥ
[svādhyāyanirate vipre] 4dattveha sukhamedhate
80.33
tathā (anu-112|28-26) :bhojayitvā daśaśataṃ naro vedavidāṃ nṛpa
nyāya- viddharmaviduṣāṃ smṛtibhāṣyavidāṃ tathā
80.34
na yāti narakaṃ ghoraṃ [sañcārañca na] " sevate
sarvakāmasamāyuktaḥ pretya cāpyaśnute sukham
80.36
tathā (anu—63|24kha) :—
¹asya brāhmaṇā-²saṃpradānakadānaprakaraṇe [pāṭhād brāhmaṇebhyo dānam | brāhmaṇebhyo miṣṭamannaṃ yatheṣṭakālaṃ³ saṅkalpya dadyāt | tad yathā yathāsambhavagotranāmabhyo brāhmaṇebhyaḥ satkārapūrvakasvargavāsaprāptikāmo'haṃ miṣṭānnaṃ dāsye | tadavadhi yatheṣṭakālaṃ yathāsambhavaṃ⁴ miṣṭamannaṃ brāhmaṇebhyo
dadyāt
uktarūpāya brāhmaṇāyarcitāyārcitaṃ pāyasam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | viṣṇudharmottaroktaparamānnadānaphalaprāptikāmo'hametat paramānnaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ
pūrvavat
śrutādhyayanasampannebhyo brāhmaṇebhyo'rcitebhyo'rcitamannam oṃ adyādi ⁸yuṣmabhyamantamuktvā
dadyāt | viṣṇudharmottarokta-vidyādhyayanasakta⁹-pātrakānnadānaphalaprāptikāmo'hametadannaṃ dadāni
svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
arcitāya vaṭave¹⁰ arcitaṃ miṣṭamannam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | agniṣṭomaphalaprāptikāmo'hametat miṣṭānnaṃ¹¹ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā :—
¹devamuddiśya viprāṇāṃ yo dadātīha bhojanam
sa devaḥ prītimānasya kāmāniṣṭān prayacchati
Linked texts (8)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skanda Purāṇa (Kumāra Kavi) — Kumāra Kavi, Sanskrit
- Sahyādrikhaṇḍa — Sanskrit
- Bārhaspatyasaṃhitā (Aṅgiras) — Aṅgiras, Sanskrit
- Dānakaumudī (Govindānanda) — Govindānanda 1500, Sanskrit
- Dānavākyāvali (Vidyāpati) — Vidyāpati, Sanskrit