Pramāṇa · Search · About · API

Danasagara 94

Dānasāgara 94

Language
Sanskrit

Contents

94.1.1

ayanādīnāmanyatame samaye nadītīrthādīnāmanyatame deśe coktaśaṅkarādidevānindrādilokapālānādityādigrahān pratimāsu sthaṇḍile vākṣataiḥ paṅktikameṇa saptaviṃśatipuñjikāḥ kṛtvā
tāsu krameṇa pūjayet | 1tad yathā :eta eta umāsahitaśaṅkara-gāyatrīsahitabrahma-śrosahitaśrīdhara-ratisahitānaṅga ityāvāhya śaṅkaramāropayāmi umāropayāmi brahmāṇamāropayāmi gāyatromāropayāmi śrīdharamāropayāmi śromāropayāmi anaṅgemāropayāmi ratimāropayāmi ityāropya eta eta lokapālā ityāvāhya indramāropayāmi agnimrāropayāmi yamamāropayāmi nirṛ timāropayāmi varuṇamāropayāmi vāyumāropayāmi
somamāropayāmi īśānamāropayāmi anantamāropayāmi brahmāṇamāropayāmi ityāropya eta eta
navagraha ityāvāhya ādityamāropayāmi somamāropayāmi aṅgārakamāropayāmi budhamāropayāmi
bṛhaspatimāropayāmi śukramrāropayāmi śanaiścaramāropayāmi rāhumāropayāmi ketumāropayāmītyāropayet | tataḥ śaṅkarāya umāyai brahmaṇe gāyatryai śrīdharāya śriyai anaṅgāya ratyai indrāya agnaye
yamāya nirṛtaye varuṇāya vāyave somāya īśānāya anantāya brahmaṇe ādityāya somāya
aṅgārakāya budhāya bṛhaspataye śukrāya śanaiścarāya rāhave ketave iti pratyekamuccāryya etat pādya
nama iti kramādekaikaśaḥ pādyaṃ sarvvabhyo dadyāt | tathaiva eṣo'rghyo namaḥ ityarghyam etadācamanīyaṃ
nama ityācamanīyam eṣa gandho nama iti gandham [ etat puṣpaṃ nama iti puṣpam ]2
etadvilepanaṃ nama iti vilepanam 3 eṣa dhṛpo nama iti dhūpaṃ eṣa dīpo nama iti dīpam
etannaivedya nama iti naivedya pratyekaṃ dadyāt | tatastrīn brāhmaṇān vastrālaṅkārābhyāṃ

94.1.2

śraddhātiśayena sampūjya pūjitadevatānāmaprato'gnimupasamādhāya yathākramaṃ pūjitadevatānāṃ prakāśakaiḥ 4
svaśākhoktairmantraiḥ pratyekamekekāṃ ghṛtāktatilāhutiṃ dadyāt | śūdro brāhmaṇadvārā homaṃ kārayet
mantrāśca śaṅkarasya ṛgvede imā rudrāyeti, yajurvede mā nastoka iti, sāmavede
ā vo rājānamiti, atharvavede bhavo dive bhava iti| umāyāḥ ṛgvede madbhyañceti
mādana iti| yajurvede amba ambike iti| sāmavede madabhyuceti mādana iti
atharvavede ya evaṃ viduṣeddatteti | brahmaṇo vedacatuṣṭaye'pi brahma jajñānamiti
gāyatryāḥ ṛgvede yad¹gāyatrye adhi gāyatamiti | yajurvede ayaṃ puro-²bhuvastasyeti | sāmavede ³yuñje vācaṃ śatapadīmiti | atharvavede gāyatrī cchandasāmadhyakṣeti⁴ | viṣṇoḥ
ṛgvede ato devā iti | ⁵yajurvedasāmavedayoḥ idaṃ viṣṇuriti | atharvavede uru viṣṇva
iti | lakṣmyāḥ ṛgvedayajurvedayoḥ manasaḥ kāmam ā-⁶kūtimiti | sāmavede śrīra si mayi
ramasveti | atharvavede śriyaṃ dhāturiti⁷ | kāmadevasya ṛgvede kāmastadagre samavartateti⁸
yajurvede kodāditi⁹ | sāmavede veda te nāmeti | atharvavede ¹⁰kāmastadagra iti | ratyāḥ
ṛgvede icchanti tvā somyāsa¹¹ iti | yajurvede iha ratiriti | sāmavede pari priyā divaskaviriti¹² | atharvavede mūrddhānaṃ divo aratimiti¹³ | indrasya ṛgvedayajurvedayoḥ trātāramindramiti¹⁴ | sāmavede tvāmiddhi havāmaha¹⁵ iti | atharvavede indrasya bāhū iti | agneḥ
ṛgvede'gniṃ dūtaṃ vṛṇīmaha iti | yajurvede tvanno agne tava devaiti | sāmavede'gniṃ dūtaṃ vṛṇīmaha
iti | atharvavede agne menva¹⁶ iti | yamasya ṛgvede asi yama iti | yajurvede sugaṃ nuḥ

94.1.3

panthāmiti | sāmavede ¹⁷nāke suparṇamiti | atharvavede ¹⁸yamo no gātumivi | nirṛteḥ
ṛgvede vetthā hi nirṛtīnāmiti | [yajurvede asunvantamayajamānamiti | sāmavede vetthā hi
nirṛtīnāmiti | atharvavede apeta etviti | varuṇasya ṛgvede varuṇaṃ vo riśādaśamiti
yajurvede tvā yāmīti | sāmavede ghṛtavatī bhuvanānāmiti | ]¹⁹ atharvavede uduttamaṃ ²⁰varuṇotipāśa iti | vāyoḥ ṛgvede ²¹vāta ā vātviti | yajurvede āno niyudgiriti | sāmavede 'vāta ā vātviti | atharvavede vāyoḥ savituriti | somasya ṛgvede kuvidaṅga namasā
ye iti | yajurvede vayaṃ someti³ | sāmavede soma' rājāna' varuṇamiti | atharvavede⁴
sodakrāmat sā vanaspatīniti | ⁵[ īśānasya ṛgvede ] īśānā vāryāṇāmiti
[yajurvede tamīśānāmiti ]⁶ | ⁷sāmavede ātvā somasyeti | atharvavede tasmai sarvebhya
īśānasyeti | anantasya ṛgvede karḍiko nāma sarpa iti | yajurvede⁸ [ namo'stu sarpebhya
iti | sāmavede yāṃ sandhyāṃ samabhatteti | atharvavede anantaṃ vitamiti | brahmaṇaḥ
ṛgvede brahmā devānāmiti | yajurvede ] [ ā brahmanniti | sāmātharvaṇoḥ brahma
jajñānamiti | ādityasya ṛgvedayajurvedadyoḥ ā kṛṣṇeneti | sāmavede vayamahām̐
asoti | atharvavede āditya nāvamiti | somasya]⁹ ṛgvede ā pyāyasveti
yajurvede imaṃ devā iti | sāmavede ā pyāyasveti | atharvavede yadrājānamiti | aṅgārakasya
ṛg yajuḥsāmasu agnirmūrddheti | atharvavede tvayā manya iti | budhasya ṛgvede agne vivasvaduṣasa¹⁰ iti | yajurvede ud budhyasveti | sāmavede agne vivasvaduṣasa iti | atharvavede

94.1.4

darśo'sīti¹¹ | bṛhaspateḥ ṛgvede bṛhaspate pari dīyeti | yajurvede [bṛhaspate atiyadarya iti
sāmavede bṛhaspate pari dīyeti | atharvavede bṛhaspatirna iti | śukrasya ṛgvede śukrante anyaditi | yajurvede annāt pariśruta iti | ]¹² sāmavede śukrante anyaditi | atharvavede yenāvarpādati¹³ | śanaiścarasya ṛgyajuḥsāmasu śanno devāriti | [ atharvavede prāṇāya nama
iti | ]¹⁴ rāhoḥ ṛgvede kayā naścitra iti | yajurvede kāṇḍāāta kāṇḍāditi | sāmavede kayā
naścitra iti | atharvavede rāhu rājānamiti | ketoḥ vedanatuṣṭaye'pi ketuṃ kṛṇvanniti
tato yathoktaparimāṇasuvarṇaghaṭitāṃ meṣīmuktopakaraṇāyutāṃ pūjitadevāgre tilopari
sthāpayitvā lavaṇābhimukhīṃ kṛtvārccayai oṃ ¹⁵vyomakrangāmatyādi mantradvayaṃ paṭhitvā arcināya
kuṭumbine brāhmaṇāya oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | oṃ āgneyapurāṇokta-sauvarṇīrṇā¹pradānaphalaprāptikāmo'hametāṃ sauvarṇīṃ² ³sauvarṇatilakopetāṃ sarvālaṅkārabhūṣitāṃ kauśeyavastraparidhānāṃ divyacandanabhūṣitāṃ divyapuṣpopahārāṃ sarvadhātu-sarvarasa-saptadhānya⁴-nānāphalapuṣpayutāṃ
tiloparisthāpitāṃ lavaṇābhimukhīmūrṇāvṛndadāni⁵ | pratigrahotā svastisāvitrīpāṭhānte ūrṇāyurayaṃ⁶ varuṇadaivateti⁷ vadet⁸ | kāmastutyādi pūrvavat | [pucchagrahaṇaṃ svīkāraḥ | ]⁹ svarūpameṣīdāne tu vākye¹⁰ sauvarṇīmiti padasthāne pratyakṣāmiti padaniveśo viśeṣaḥ | tato dātā
pratigrahītāraṃ vadediyaṃ meṣī na vikretavyā [na cānyasmai dātavyā]¹¹ bhavateti | tato dātā

94.1.5

tāṃ meṣīṃ suprāptāvalokayet [ na vāhayet ]¹² | suvarṇameṣīdānasamānaphalatvāccāsya svarūpameṣīdānasyālaṅkaraṇaṃ¹³ dakṣiṇā ca yathāśakti bahusuvarṇaṃ¹⁴ karttavye | suvarṇameṣīdānasamānapracuravidhitvena paśudānāvarte likhanayogyasyāpyasyātra likhanaṃ kṛtam
mahābhārate (anu-85|154) :ādityodayasamprāptau vidhimantrapuraskṛtam
dadāti kāñcanaṃ yo vai duḥsvapnaṃ¹⁵ pratihanti saḥ¹⁶

94.2

vidhimantrapuraskṛtamiti mantrastu :hiraṇyagarbhagarbhastvaṃ hemabījaṃ vibhāvasoḥ
anantapuṇyaphaladamataḥ śāntiṃ prayaccha me
ityeva jātarūpastvaṃ jātaduḥsvapnanāśanaḥ¹⁷

94.3

sūryodayāvyavahitapūrvakāle yathecchaparimāṇaṃ ¹⁸kāñcanamarcitam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā
dadyāt | duḥsvapnadoṣapraśamanakāmo'hametat ¹⁹kāñcanaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā suvarṇadānānuvṛttau (anu-85|155ka) :dadātyuditamātre yaḥ tasya pāpmā vidhūyate
tathā (anu-85|155kha) :-]
madhyāhne dadate rukūmaṃ hanti pāpamanāgatam

94.4

tathā (anu-85|156ka-156ka) :dadāti paścimāṃ sandhyāṃ yaḥ suvarṇaṃ yatavrataḥ
brahmavāyvagnisomānāṃ sālokyamupayāti' saḥ

94.5

'sendreṣu caiva lokeṣu pratiṣṭhāṃ vindate śubhāṃm
iha loke yaśaḥ prāpya śāntapāpmā ca modate

94.6

tataḥ sampādyate 'nyeṣu lokeṣvapratimaḥ sadā
anāvṛtagati' ścaiva kāmacārī bhṛtyataḥ

94.7

na ca kṣarati tebhyaśca yaśaścaivāpnuyānmahat
tathā (anu-85|156kha) :suvarṇamakṣayaṃ dattvā lokānāpnoti puṣkalān

94.8

akṣayaṃ rūpyatāmrāyasaṃpṛktam' | arcitāya brāhmaṇāyākṣayaṃ suvarṇamarcitam oṃ adyādi
tubhyamantamuktvā dadyāt | puṣkalalokaprāptikāmo'hametat suvarṇaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ
pūrvavat
manuḥ (4|230kha) :dīrghamāyurhiraṇyadaḥ

94.6-2

arcitāya brāhmaṇāya arcitaṃ yathecchaparimāṇa suvarṇam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā
dadyāt | dīrghāyuṣṭvaprāptikāmo'hametaddhiraṇyaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
samvartaḥ :hiraṇyado mahābuddhiṃ dīrghamāyuśca vindati

94.10

arcitāya brāhmaṇāya yathecchaparimāṇa suvarṇamarcitam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt
mahābuddhisahitadīrghāyuṣ prāptikāmo'hametaddhiraṇyaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
atha 'phalotkarṣādadhikasuvarṇadānam
viṣṇudharme yamamārgāvṛttau :-hiraṇyadāḥ sukhaṃ yānti puruṣāḥ svabhyalaṅkṛtāḥ

94.11

brāhmaṇāyārcitāyārcitaṃ suvarṇam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | 'svalaṅkāradhāraṇapūrvakayamamārga sugamanakāmo'hametaddhiraṇyaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā :suvarṇadānaṃ godānaṃ pṛthivīdānameva ca
etat prayacchamāno hi sarvapāpaiḥ pramucyate

94.12

brāhmaṇāyārcitāya suvarṇamarcitam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | sarvapāpakṣaya
kāmo'hametat suvarṇaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā :suvarṇaṃ paramaṃ dānaṃ suvarṇa dakṣiṇā parā
etat pavitra paramametat svastyayanaṃ mahat

94.13

daśapūrvān daśaparān [vaṃśānāśca viśāmpate]1
api pāpaśataṃ kṛtvā dattvā vipreṣu tārayet

94.14

tathā :—
suvarṇadaḥ svargaloke kāmāniṣṭānupāśnute
virajo devasamvītaḥ4 pariyāti5 yatastataḥ

94.15

vimānenārkavarṇena bhāsvareṇa virājatā
apsarogaṇapūrṇena bhāsvatā svena tejasā

94.16

haṃsasāramayuktena kāmagena narottamaḥ
divyagandhavahaḥ svargaṃ parigaccheda yatastataḥ

94.17

viṣṇudharmottare suvarṇadānānuvṛttau (3|310|15kha) :—
dattvā kṛṣṇalamātrantu naraḥ pāpāt pramucyate

94.18

atha suvarṇadānānuvṛttau (3|310|16ka) :—
dattvā tu māṣakaṃ tasya puṇyaṃ phalamupāśnute9

94.16-2

tubhyamantamuktvā dadyāt | puṇyaphalaprāptikāmo'hametat suvarṇama.ṣakaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā (3|310|6kha-7ka) :—
suvarṇamāṣakaṃ dattvā sūryasyodayanaṃ prati
hutvāgni sarvapāpebhyo mokṣamāpnotyasaṃśayam

94.20

sūryodaye snātvā yathāvidhyagnimupasamādhāya oṃ prajāpataye svāhetyājyāhutiṃ hutvā śūdro
brāhmaṇadvārā homaṃ kārayitvā 'pañcakṛṣṇalaminaṃ suvarṇamāṣakamarcitāya brāhmaṇāya [oṃ adyādi
tubhyamantamuktvā dadyāt ]2 | sarvapāpavimocana-prāptikāmo'hametaṃ suvarṇamāṣakaṃ dadāni
svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat | evaṃ pratyahaṃ yathecchakālāāvadhi kuryād bahudānāni 'nityadāneneti
śruteḥ
tathā (3|310|8) :—
dinamadhyagate sūrye hutvāgni yaḥ prayacchati
'tasyāpi nityadānena 'mahatphalamudāhṛtam

94.21

nityadānena pratidina dānena atrāpiśabdena māṣakamityanuṣajyate | 'homādikaṃ pūrvavat
dānavākye tu viṣṇudharmottokta-madhyāhnavihita-suvarṇadānaphalaprāptikāmo'hamiti viśeṣaḥ
tathā (3|310|6) :—
10 sūryāstasamaye vahni hutvā taddhi prayacchati
puṇyaṃ '' mahāntamuddiṣṭaṃ nityadānena vai dvijāḥ

94.22

taditi suvarṇamāṣakaṃ [dvijā iti sambodhanam | dānavākye tu viṣṇudharmottarokta-sūryāstasamayavihita-suvarṇamāṣaka-dānaphalaprāptikāmo'hamiti viśeṣaḥ | ]12
tathā (3|310|10):'trisandhyaṃ kanakaṃ yastu hutvā vahni' prayacchati
na lipsate sa pāpena padmapatramivāmbhasā

94.23

tathā (3|310|12) :yaḥ suvarṇaṃ suvarṇasya brāhmaṇāya prayacchati
nirdoṣasya sa nāke tu modatyabdaśataṃ naraḥ

94.24

tathā (3|310|13ka - 15ka) :ātmatulyaṃ suvarṇantu yaḥ prayacchati vai dvijāḥ
sarvapāpavinirmukto yatheṣṭāṃ gatimāpnuyāt

94.25

brahmaghno vā surāpo vā steno vā gurutalpagaḥ
sarvapātakayukto'pi 'tena dānena mucyate

94.26

10 vratānāmuttamaṃ hyetaddānānāmapi cottamam

94.27

dadyāt | viṣṇudharmottoktātmatulitasuvarṇadānaphalaprāptikāmo'hametadātmatulitaṃ suvarṇaṃ dadāni
svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat | suvarṇasya bāhulyādbahubhyo likhitaṃ [na bahutvaniyamaḥ]¹
tathā (3|310|28kha-30ka) :—
dattvā suvarṇaṃ lokeṣu ²yathecchamatha modate
vimānenārkavarṇena haṃsayuktena bhāsvatā

94.28

devarāmāgaṇāḍhyena kāmagena vihāyasā
bhuktvā divi ciraṃ bhogān mānuṣye sukhamāpnuyāt

Linked texts (2)