Pramāṇa · Search · About · API

Jayasimhakalpadruma 10.p14

Jayasīṃhakalpadruma 10.p14

Language
Sanskrit

10.p14.1

āśvinaśukladvādaśyāṃ padmapūjoktā nirṇayāmṛte varāhapurāṇe-‘samyagāśvayuje māsi dvādaśyāṃ śuklapakṣake | saṃkalpyābhyarcayeddevaṃ padmanābhaṃ sanātanam |’ iti|āśvinaśukladvādaśīmārabhyāruṇodaye jāgaraṃ karyāt | taduktaṃ rāmārcanacandrikāyām | ‘ārabhyaikādaśīṃ śuklāmāśvinasya tu jāgaram | prabodhya devaṃ kurvīta skandavākyāddijottamaḥ | jāgaraṃ kārtike māsi yaḥ karotyaruṇodaye|dāmodarāgre viprendra gosahasraphalaṃ labheta |’ ityāśvinaśukladvādaśīkṛtyam | atha kārtikakṛṣṇadvādaśyāṃ govatsadvādaśīvratam | tatpradoṣavyāpinyāṃ kāryam | 'naro vā yadi vā nārī naktaṃ saṃkalpya cetasi' ityupakramya 'māṣānnaṃkāmato'śnīyādrātrau vigatamatsaraḥ'ityante ca bhojanaparāmarśāt | 'pratīkṣetāgamaṃ bhaktyā gavāṃ godhyānatatparaḥ iti goṣṭhāgatāsu saṃdhyāyāṃ gopūjāvidhānācca dinadvayaṃ pradoṣasattve ca pūrvā kāryā|'vatsapūjā vaṭaścaiva kartavyā prathame'hani'iti smṛtyantarāt|'vatsasya pūjā śivarātriraiṣā parā vinighnaṃti nṛpaṃ sarāṣṭram' iti vacanenottaraviddhāniṣedhāyugmavākyācca | tatra kṛtyaṃ madanaratnebhaviṣyottare-'savatsāṃ tulyavarṇāṃ ca śālinīṃ gāṃ yaśasvinīm | candanādibhirālipya puṣpamālābhirarcayet | arghyaṃ tāmramaye pātre kṛtvā puṣpādakṣataistilaiḥ | candanaiḥ kuṅkumairgandhaiḥ puṣpaiḥ kālodbhavaistathā | pādamūle tu dadyādvai mantreṇānena pāṇḍava | mātā rudrāṇāmityeṣa mantraḥ prokto dvijanmanām |' (mātā rudrāṇāṃ duhitā vasūnāṃ svasādityānāmamṛtasya nābhiḥ | pra nu vocaṃ cikituṣe janāya mā gāmanāgāmaditiṃ vadhiṣṭa ) 'strīśūdrāṇāṃ mahābāho mantro'yaṃ parikīrtitaḥ |

10.p14.2

kṣīrodārṇavasaṃbhūte surāsuranamaskṛte | sarvadevamaye mātargṛhāṇārghyaṃ namo'stu te | tato māṣādisaṃsiddhānvaṭakāṃśca nivedayet | pañca sapta daśaikaṃ vā yathāvibhavamātmanaḥ|' tatra mantraḥ- 'surabhistvaṃ jaganmātarnityaṃ viṣṇupade sthitā| sarvadevamaye grāsaṃ mayā dattamidaṃ grasa|' prārthanā mantraḥ- 'sarvadevamaye devi sarvadevairalaṃkṛte | mātarmamābhilaṣitaṃ saphalaṃ kuru nandini | taddine tailapakvaṃ ca sthālīpākaṃ yudhiṣṭhira | gokṣīraṃ goghṛtaṃ caiva dadhi takraṃ ca varjayet |' iti govatsadvādaśīvratam | atha bhaviṣyottaroktā govatsadvādaśīkathā | yudhiṣṭhira uvāca | 'akṣauhiṇyo daśāṣṭau ca mama hyarthe kṣayaṃ gatāḥ | tena pāpena me citte jugupsā'tīva jāyate | tatra brāhmaṇarājanyā vaiśyāḥ śūdrādayo hatāḥ | bhīṣmadroṇakaliṅgādikarṇaśalyasuyodhanāḥ | teṣāṃ vadhena yatpāpaṃ tanme marmāṇi kṛntati | pāpaprakṣālanaṃ kiṃcidvrataṃ brūhi janārdana |' śrīkṛṣṇa uvāca | 'mahāpuṇyavrataṃ strīṇāṃ govatsadvādaśī vratam | astyatra bhuvane pārtha mahāpātakanāśanam | gorūpiṇī purā devī pūjitā brahmavādibhiḥ | savatsā kārtike māsikṛṣṇapakṣeyudhiṣṭhira | dvādaśyāṃ bhaktiyuktaistairnandinīnāma nāmataḥ | tataḥprabhṛti rājendra prathitā pṛthivītale| uttānapādena tadā vrataṃ cīrṇaṃ mahāphalam | uttānapādanāmāsītkṣatriyaḥkṣitibhūṣaṇam | tasya bhāryādvayaṃ cāsīdruciḥśucīti viśrutam| śucyāṃ jāto dhruvaḥ putro bālaḥ pādacaro yadā | rucyā samarpitaḥ śucyā bālo'yaṃ rakṣatāmiti | ahaṃ kariṣye śuśrūṣāṃ śucistadgatamānasā | ruciḥ saubhāgyamāsādya sukhamāste gṛhe sadā |

10.p14.3

karoti bhartṛśuśrūṣāṃ sā tu nityaṃ pativratā | kadācitkrodhamāsādya sāpatnyaṃ janitaṃ tayā | svayaṃ rucyā nihatyāsau pārthaḥ khaṇḍadalīkṛtaḥ | pakkaḥ susaṃskṛtaḥ sthālyāmāhārārthaṃ nṛśaṃsayā| tato bhojanavelāyāṃ datto'sau nṛpateḥ svayam | tasyātha bhoktukāmasya dhruvo jīvanamāptavān | tathaivāpahato rājanmāturutsaṅkago'bhavat | taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ śuṅgīṃ papraccha sāsmitā | kimetadbrūhi vṛttāntaṃ yasyeyaṃ vyuṣṭiruttamā | kiṃ tvayā caritaṃ bhadre vrataṃ dānaṃ tapastathā | satyaṃ me kathayādya tvaṃ yena te jīvitaḥ sutaḥ | mayā'yaṃ saptavārāṃstu nihatya śakalīkṛtaḥ| pakvaḥ susaṃskṛtaḥ sthālyāṃ vyañjanaiḥ saha bhojane | pātre dattaḥ punaścaiṣa jīvatyeva hi te sutaḥ | kiṃ te siddhā mahāvidyā mṛtasaṃjīvinī tu yā| maṇimantraṃ mahāyantramathavāñjanamauṣadham | kathayasva mahābhāge vepathurhṛdaye mama |' śrīkṛṣṇa uvāca - 'evamuktā tu sā śuṅgī tāmuvāca yaśasvinīm | bhadre na dattaṃ na hutaṃ tapastaptaṃ maya tathā| siddhā na kācidvidyā me na mantrauṣadhivedinī| kiṃ tu cīrṇaṃ mayā bhadre govatsa dvādaśīvratam | vratasyāsya prabhāveṇa punarjīvati me sutaḥ | vatso me vatsavelāyāmato'rthaṃ kriyate sadā | samāgamaśca bhavati putrairmṛtaśatairapi | yathāvatte samākhyātaṃ tvamapyetatsamācara | tavāpi ruciraḥ putro bhaviṣyati yathā mama | evamukte vrataṃ cīrṇaṃ rucyā putradhanecchayā | avāpa sottamaṃ putraṃ manuvaṃśavivardhanam |' yudhiṣṭhira uvāca - 'vidhānaṃ samyagākhyāhi godvādaśyāṃ mamānagha |

10.p14.4

yatkṛtaṃ śuṅgīvacasā rucyā yadukulodbhava |' śrīkṛṣṇa uvāca- 'saṃprāpte kārtike māsi kṛṣṇapakṣe kuruttama | dvādaśyāṃ kṛtasaṃkalpaḥ snātvā puṇyajalāśaye | naro vā yadi vā nārī naktaṃ saṃkalpya cetasi | tato madhyāhnasamaye kṛtvā devārcanādikam | pratīkṣetāgamaṃ bhaktyā gavāṃ godhyānatatparaḥ | savatsāṃ tulyavarṇāṃ ca śālinīṃ candanādibhiḥ | ālabhya puṣpamālābhirarcayedrāṃ payasvinīm | kuṅkumālaktakairdīperdhūpagandhaiḥ sugandhibhiḥ | arghyaṃ tāmramaye pātre kṛtvā puṣpākṣataistilaiḥ | candanaiḥ kuṅkumairgandhaiḥ puṣpaiḥ kālodbhavaistathā | pādamūle tu dātavyo mantreṇānena pāṇḍava | mātā rudrāṇāmityeṣa mantraḥ prokto dvijanmanām | strīśūdrāṇāṃ mahābāho mantro'yaṃ parikīrtitaḥ | kṣīrodārṇavasaṃbhūte surāsuranamaskṛte | sarvadevamaye mātargṛhāṇārghyaṃ namo namaḥ| dattvārghyaṃ tajjalaṃ puṇyaṃ sākṣataṃ mūrdhni nikṣipet|tato māṣādisaṃsiddhānvaṭakāṃśca nivedayet| pañca sapta daśakaṃ vā yathāvibhavamātmanaḥ| surabhistvaṃ jaganmātardevi viṣṇupade sthitā | sarvadevamaye grāsaṃ mayā dattamimaṃ grasa| dattvārghyo datta naivedyaḥ

Linked texts (1)