<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Great comprehensive digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha) › [Madanaparijata](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata) › 10.p5

# Madanaparijata 10.p5

Madanapārijāta 10.p5

- **Language:** Sanskrit

### [10.p5.1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.1)

bhasmāpohānantaraṃ hastodakaṃ dattvā pātraprakṣālanaṃ kuryyāt  
tathā paristaraṇādikamapi dadyāt  
tadanantaraṃ yājñavalkyaḥ  
hutaśeṣaṃ pradadyāttu bhājaneṣu samāhitaḥ  
yathā lābhopapanneṣu raupyeṣu ca viśeṣataḥ  
etacca niṣiddhāyasādivyatiriktairvihitasuvarṇarajatādipātraiḥ  
svayaṃ bhāryyā anyo vā śuciḥ pariveṣanaṃ kuryyāt | pakvānnantu  
hastenaiva pakvānnādhikāre na tu dargyā kadācaneti niṣedhāt  
vāyupurāṇe  
nāpavitreṇa hastena naikena ca vinā kuśam  
nāpyāyase nāyasena śrāddhe tu pariveṣayet  
āyasapātre āyasena dargyādinā na dadyādityarthaḥ  
tathā  
tasmādantaritaṃ deyaṃ parṇenātha ṭaṇena vā  
pariveśanānantaram yājñavalkyaḥ  
idaṃ viṣṇuriti mantrānantaraṃ dvijāṅguṣṭhamātraṃ niveśya viśvedevasthāne kṣatakuśodakairannatyāgaṅkṛtvā pitṛsthāne tilodakakuśaiḥ  
pṛthagannatyāgaṃ vidhinā kuryyāt  
tadanantaraṃ yājñavalkyaḥ  
juṣadhvamiti vacanānantaraṃ te brāhmaṇā maunino bhūtvā bhuñjīrannityarthaḥ  
vaśiṣṭhaḥ  
ubhayoḥ śākhayoḥ ubhayorhastayoḥ madhye ekahastena yadi muktaṃ  
pitṛbhyo dattamannaṃ tadevāntaramavakāśe rakṣasāṃ tasmādaśūnyaṃ kuryyādityarthaḥ  
bharadvājaḥ  
pitṝṇāmannamādāya baliṃ yastu prayacchati  
steyena brāhmaṇestena sa sarvvasteyakṛdbhavet  
dattamiṣṭaṃ haviṣyañca dadyādakrodhano'tvaraḥ  
śrātṛptestu pavitrāṇi japtā pūrvvajapantathā  
apasavyena karttavyaṃ sarvvaṃ śrāddhaṃ yathāvidhi  
sūktastotrajapaṃ muktvā viprāṇāntu visarjanamiti  
annamādāya tṛptāstha śeṣañcaivānumanya ca  
tadannaṃ vikiredbhūtau dadyāccāpaḥ sakṛtsakṛt  
sarvvamannamupādāya salilaṃ dakṣiṇāmukhaḥ

### [10.p5.2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.2)

ucchiṣṭasannidhau piṇḍaṃ dadyāttu pitṛyajñavat‡  
mātāmahānāmapyevaṃ dadyādācamanaṃ tataḥ  
svastivācaṃ tataḥ kuryyādakṣayyodakameva ca  
dattvā tu dakṣiṇāṃ śaktyā svadhākāramudāharet  
sarvvakarmmāpasavyena dakṣiṇādānavarjjitam  
vācyatāmityanujñātaḥ prakṛtebhyaḥ svadhocyatām  
brūyurastu svadhetyukte bhūmau siñcettato jalam  
viśvedevāḥ suprīyantāṃ vipraiścokta idaṃ japet  
dātāro no'bhivarddhantāṃ vedāḥ santatireva ca  
śraddhā ca no mā vyagamadbahu deyañca no'stviti  
ityuktāsau priyavacaḥ praṇipatya visarjjayet  
vājevāja+ iti prītaḥ pitṛpūrvvaṃ visarjjanam  
yasmiṃste saṃśravāḥ pūrvvamarghyapātre nipātitāḥ  
pitṛpātraṃ taduttānaṅkṛtvā viprānvisarjjayet  
piṇḍanirvāpaṇaṅkecitpurastādeva kurvvate  
śrāśvalāyanaḥ  
muktavatsvanācānteṣu piṇḍaṃ nidadhyādācānteṣveka iti  
jātūkaṇ‍rṇaḥ  
v‍yāmamātraṃ samutsṛjya piṇ‍ḍāṃstatra pradāpayet  
yatropasparśanādyāpi prāpnuvanti na vindavaḥ  
v‍yāsaḥ  
aratnimātramutsṛjya piṇ‍ḍāṃstatra pradāpayet  
vāyupurāṇe  
sakṛdevāstareddarbhān piṇ‍ḍārthaṃ dakṣiṇāmukhaḥ  
prāgdakṣiṇāgrānniyato dadyātpiṇ‍ḍādanantaram  
marīciḥ  
ādrāmalakamātrāṃstu piṇ‍ḍān kurvīta pārvvaṇe  
ekoddiṣṭe vilvamātraṃ piṇ‍ḍamekantu nirvvapet  
navaśrāddhe sthūlataraṃ tasmādapi tu nirvvapet  
tasmādapi sthūlataramāśauce prativāsaram  
viṣṇuḥ  
ucchiṣṭasannidhau dakṣiṇāgreṣu darbheṣu pṛthivī darvir‌rakṣite  
tyekaṃ piṇḍaṃ pitre nidadyādantarikṣaṃ darvir‌rakṣiteti  
dvitīyaṃ pitāmahāya dyaurdarvir‌rakṣiteti tṛtīyaṃ prapitāmahāya pitaraḥ yatra pretā iti vāsīdeyaṃ vīrānnaḥ†  
pitarodhatta ityatramatra pitaromādayadhvamiti darbhamūle

### [10.p5.3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.3)

karāvavarṣaṇānantaram | ūrjaṃ vahantītyanena sodakenāpradakṣiṇaṃ piṇḍānāṃ vikaraṇaṃ secanaṅkṛtvā'yaṃ puṣpadhūpānulepanānnāni bhakṣyabhojyāni ca nivedayediti  
manuḥ  
apasavyamagnau hutvā sarvvamāvṛtaparikramaḥ  
apasavyena hastena nirvvapedudakaṃ bhuvi  
trīṃstu tasmāḍaviḥ śeṣātpiṇḍānkṛtvā samāhitaḥ  
śraudakenaiva vidhinā nirvvapeddakṣiṇāmukhaḥ  
nyupya piṇḍāṃstatastāṃstu prayato vidhipūrvvakam  
teṣu darbheṣu taṃ hastaṃ nimṛjyāllepabhāginām  
ācamyodak parāvṛtya trirāyamya śanairasūna  
ṣaḍṛtūṃśca namaskuryyātpitṝneva ca mantravat  
manuḥ  
udakaṃ ninayeccheṣaṃ śanaiḥ piṇḍāntike punaḥ  
avajighrecca tānpiṇḍān yathā nyuptān samāhitaḥ  
piṇḍebhyaḥ svalpikānaṃśān samādāyānupūrvyaśaḥ  
tāneva viprānāsīnān vidhinā pūrvvamarcayet  
tāneva viprānityayaṃ pakṣo brāhmaṇabhojanāt pūrvvameva piṇḍadānābhiprāyeṇa  
kātyāyanaḥ  
etadva iti sūtrāṇi pratipiṇḍaṃ cayasyuttare yajamānasya  
lomāceti  
śaṅkhaḥ  
daśāṃ vivarjjayetprājño yadyapyāhatavastrajām  
atra sarvvatra yathāśākhaṃ vyavasthā | putrārthino madhyamapiṇḍapratipattirāśvalāyanenoktā piṇḍānāṃ madhyamaṃ patnīṃ prāśayediti  
atra mantraḥ  
ādhatta pitaro garbhaṃ kumāraṃ puṣkarasrajam  
yathe'ha puruṣomata iti | devalaḥ  
tataḥ karmmaṇi nirvṛtte tān piṇḍāṃstadanantaram  
brāhmaṇo'gnirajogaurvvā bhakṣayedapsu vā kṣipet  
evaṃ svagṛhyoktavidhānena brāhmaṇavisarjjanāntaṃ kṛtvā pitṛśeṣaṃ  
bandhubhiḥ saha bhuñjīta | āvaśyakòpavāse prāpte pitṛsevitamāghrāyopavaset  
tathāca śrutiḥ | avaghreyameva tannaivāprāśitaṃ naiva prāśitamiti  
śātātapaḥ  
śrāddhaṃ kṛtvā paraśrāddhe bhuñjīranye tu mohitāḥ

### [10.p5.4](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.4)

patanti pitarasteṣāṃ luptapiṇḍodakakriyāḥ  
punarbhojanamadhvānaṃ bhārādhyayanamaithunam  
dānampratigrahohomaḥ śrāddhabhuk tvaṣṭa varjjayet  
daśakṛtvaḥ pivedāpo gāyatryā śrāddhabhuk dvijaḥ  
tataḥ sandhyāmupāsīta japecca juhuyādapi  
ekakāle gatāsūnāṃ bahūnāmathavā dvayoḥ  
tantreṇa śrapaṇaṃ kuryyācchrāddhañcaiva pṛthak pṛthagiti  
pūrvvakasya mṛtasyādau dvitīyasya tataḥ punaḥ  
tṛtīyasya tataḥ kuryyātsannipāte tvayaṃ krama iti  
ntaraṃ mātṛśrāddhanimantraṇaṃ tato'nyanimantraṇaṃ evaṃ pādaprakṣālanādi visarjjanāntaṃ kuryyāt | etacca paryyāyeṇaikaśrāddhakaraṇe  
kutapādiśśrāddhakālātipātaprasaktau draṣṭavyaṃ śrāddhakālānatipāte tu pṛthakpākena yathoktakrameṇa karma pṛthakkarttavyam  
yattu pracetasoktam  
naikaḥ śrāddhadvayaṃ kuryyātsamāne'hani kutracit | iti  
tadekasminneva nimitte punaḥ śrāddhaṃ na karttavyamityevaṃparaṃ na tu  
nimittabhede'pi yadā bhartṛrmaraṇatithāveva sahagamanaṃ patnī karoti  
tatsāṃvatsarike laugākṣiṇā viśeṣo darśitaḥ  
mṛtāhani samāsena piṇḍanirvvapanaṃ pṛthak  
navaśrāddhantu dampattyoranvārohaṇa eva tu  
asyārthaḥ| dampatyoranvārohaṇe sahagamane nimitte mṛtatithāvekatve  
piṇḍanirvvapaṇaṃ śrāddhaṃ samāsena saṅkṣepeṇa yathā dvipitṛkaśrāddhe  
ekasmin piṇḍe dvayoruddeśyaḥ evamanyatrāpi dvāvuddiśyāyugmabrāhmaṇāḥ bhojayitavyāḥ piṇḍanirvvapaṇamapi dvāvuddiśya evamekadaiva śrāddhadvayakaraṇātsamāsaḥ | atra vaiśvadaivikamapi tantreṇaiva  
pārvvaṇaśrāddhapakṣe mṛtāhanīti viśeṣopādānānmṛtatitherbhede tu na  
samāsena śrāddhaṃ kintu pṛthageva mṛtāhani samāsena piṇḍanirvvapaṇaṃ

### [10.p5.5](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.5)

kuryyāditi vidhivalādanvārohaṇe naikatithimṛtakayoḥ dampatyoḥ  
sāṃvatsarikaśrāddhavyatiriktanavaśrāddhaṣoḍaśaśrāddhasapiṇḍīkaraṇagayānvaṣṭakādiśrāddhe'pyarthādvacanāntaravaśācca pṛthak karttavyatāyāṃ  
prāptāyāṃ navaśrāddhaṃ pṛthagiti kevalanavaśrāddhasyaiva pārthakyavidhiḥ  
parisaṃkhyayā itaraśrāddheṣu pṛthakkaniṣedhātsāṃvatsarikavadeva ṣoḍaśaśrāddhādiṣvapi samāsenaiva anuṣṭhānaṃ amāvāsyādiṣu pṛthagmātṛśrāddhaprāptyabhāvādeva na pṛthakkaraṇaṃ kintu sahaiva ayaṃ viśeṣaḥ ṣoḍaśaśrāddhādiṣu mātāpitroḥ pṛthak pṛthagdevatātvamamāvāsyādiṣu tu  
pitṛpiṇḍenaiva sapatnīkamantroccāraṇena māturapi tṛptiriti dampatyorityupādānāt | ekacityārohaṇādhikārisavarṇasāpatnamātrā mātṛbhyāṃ mātṛbhirvānvāārohaṇe kṛte patipatnyormṛtatithairekatve  
pūrvvavatsamāsena navaśrāddhavyatiriktaṃ sarvvaṃ bhavet | ekasminnāhavanīyasthānīyabrāhmaṇe dvitrāyuddeśastathaikasminneva piṇḍe'pi yathā  
tripitṛkasya asyāṃ yo jāyate putraḥ sa me putrī bhaviṣyatīti  
samayaṃ vidhāya yā vivāhitā tataḥ anapatyāyā eva tasyābharttṛmaraṇe niyogena devarādibhyaḥ putrotpādanasamaya utpādyamānaḥ putra āvayorapītyapi saṅkete tatrotpannaḥ putrastripitṛkaeko mātāmahastvaparaḥ kṣetrādhipatiranyaśca bījīti trayaḥ  
pitaraḥ | tasyāmāvāsyādiśrāddheṣu yathā trayoddeśenaikaeva piṇḍastathā dvitrāyuddeśenāpyeka eva piṇḍo deya ityarthaḥ | yadi  
jananyanvārohaṇa evāyaṃ niyamastarhi pitroriti brūyānna  
dampatyoriti tasmātpūrvvokta eva nirṇayaḥ  
yacca smṛtyantaram  
ekacityāṃ samārūḍhau dampatī nidhanaṅgatau

### [10.p5.6](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.6)

pṛthak śrāddhaṃ tayoḥ kuryyādodanantu pṛthak pṛthagiti  
navaśrāddheṣu yacchiṣṭaṃ gṛhe paryuṣitañca yat  
dampatyorbhuktaśiṣṭañca tanna bhuñjīta karhicit || iti  
yā samārohaṇaṃ kuryyādbharttuścityāṃ pativratā  
tāṃ mṛtāhani samprāpte pṛthakpiṇḍe niyojayet  
pratyabdañca navaśrāddhaṃ yugapattu samāpayediti  
tilodakapiṇḍadānāśīcaikādaśāhādikaṃ karttavyam | evañca yāni  
vākyāni bhartṛmaraṇānantaraṃ cirakālavyavadhāne'nvārohaṇamṛtāyā  
api bhāryyāyā bharturmaraṇasamakālameva maraṇapratipādakāni  
arthavādarūpāṇi vākyāni cintāmaṇiratnāvalyādiṣu pradarśitāni tāni pūrvvoktaviṣaye yojyāni na tu mṛtāhani samāsena  
piṇḍanirvvapaṇamityetadvacanāt āāhavanīyārthopaviṣṭa ekasmin  
\[ brāhmaṇa ekasmin piṇḍe dvayoruddeśyena samāsaḥ saṅkṣepa iti vaktavyaṃ  
saṃkṣepaśca brāhmaṇabhede piṇḍabhede'pi ghaṭate | tadyathā ekaśrāddhaniyukta  
brāhmaṇacaraṇaprakṣālanānantaramitaraśrāddhaniyuktabrāhmaṇacaraṇaprakṣā -  
lanamevamāsanādikaṃ dattvā itaratrāsanāsanādikamityāsamāpterevaṃ kriyamāṇe'pi saṃkṣepopapatteriti cennaivam | samāsena piṇḍanirvvapaṇamiti piṇḍanirvvapaṇe'pi saṃkṣepo darśitaḥ | pūrvvapakṣoktarītyā kriyamāṇe piṇḍasya bhinnatvāttatra samāso na ghaṭate  
nirapekṣaśca samāsaśabda upāttaḥ sa ca sarvvātmanā saṃkṣepayogyasakaletikarttavyatāsaṃkṣepampratipādayati bādhakābhāvāt tasmātsarvvetikarttavyatānusyūtaḥ saṃkṣepa evāṅgīkarttavyaḥ tathāca dvipitṛkaśrāddhavadeva saṃkṣepadbhūti siddham  
tatra hārītaḥ  
nā kṣetraṃ vījaṃ rohati ubhayadarśanāt ubhayorapatyamiti  
teṣāmutpādayituḥ prathamaḥ pravaro bhavati dvau dvau piṇḍau

### [10.p5.7](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.7)

nirvvapedyavaikarpiṇḍe dvāvanu kīrttayet dvitīye putrastṛtīye pautrolepinastrīnvācakṣāṇaḥ āsaptamādityekaiti  
etaccāśaucaprakaraṇe'bhihitaṃ putrikāputro dvividhaḥ mātāmahena  
sambaddho mātāmahena pitrā ca sambaddhaśceti | tatra mātāmahenaiva  
sambaddhasya śrāddhakramaḥ  
manuḥ  
mātuḥ prathamataḥ piṇḍānnirvvapetputrikāsutaḥ  
dvitīyantu pitustasyāstṛtīyantu pituḥ pituriti  
ubhayasambaddho vargadvayasyāpi kuryyāt  
ityāhośanā  
mātāmahantamāntrādi paitṛkaṃ pitṛpūrvvakam  
mātṛtaḥ pitṛto yasmādadhikāro'sti dharmmataḥ  
atra viśeṣamāha ṛṣyaśṛṅgaḥ  
yasmādubhayasambaddhaḥ putrikāyāḥ suto hyasau  
pūrvvaṃ mātāmahaśrāddhaṃ paścātpaitṛkamācaret  
atha saṅkalpaśrāddham  
tatra vyāsaḥ  
tyaktāgneḥ pārvvaṇaṃ naiva naikoddiṣṭaṃ sapiṇḍanam  
atyaktāgnestu piṇḍoktistasmātsaṅkalpya bhojayet  
saṅkalpaśrāddhavidhimāha sa eva  
saṅkalpañca yadā kuryyānna kuryyātpātrapūraṇam  
nāvāhanāgnaukaraṇaṃ piṇḍāṃścaiva na dāpayet  
pātrapūraṇamarghyadānaṃ vikaraṇadānamapi niṣiḍam  
smṛtyantare  
saṅkalpantu yadā śrāddhaṃ na kuryyātpātrapūraṇam  
vikaraṇañca na dātavyamiti | ayañca anukalpamukhyaśrāddhakaraṇaśaktyādyabhāve'pi veditavyaḥ  
tathāca smaranti  
śrāddhānukalpaṃ yaḥ kuryyājjātyavasthādyapekṣayā  
śrāddhāṃśāṃścaiṣavāpnoti mukhyaśrāddhaphalaṃ nara iti  
athaikoddiṣṭaśrāddham  
yājñavalkyaḥ  
ekoddiṣṭaṃ devahīnamekārthaikapavitrakam  
āvāhanāgnaukaraṇarahitaṃ hyapasavyavat  
apasavyavat yatpārvvaṇayajñopavītavat karmma prācīnāvītinā  
tatkarmma karttavyamityarthaḥ akṣyyasthāne akṣayyamastvitimantrasthāne

### [10.p5.8](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.8)

upatiṣṭhatāmiti mantraḥ vipravisarjane vāje vāje iti mantrasthāne viṣṇuḥ | athāśaucāgame susnātaḥ supakṣālitapāṇipādaścācāntastvavaṃ vidhāne ca brāhmaṇān yathāśaktyudaṅmukhān gandhamālyavastrālaṅkārādibhiḥ pūjitān yo bhojayedekavanmanvānuhetaikādṛṣṭaucchiṣṭasannidhāvikameva tannāmagotrābhyāṃ piṇḍaṃ nirvvapedbhuktavatsu brāhmaṇeṣu dakṣiṇayābhipūjiteṣu | pretanāmagotrābhyāṃ  
dattvācayyodakeṣu caturaṅgulaṃ pṛthivīstāvadantarāstāvadadhaḥ khātāvitastyāyatāstisraḥ karṣūḥ kuryyāt | karṣūsamīpe cāgnitrayamupasādhāya paristīryya tatraikasminnāhutitrayaṃ juhuyāt somāya  
pitṛmate svadhā namo'gnaye kavyavāhanāya svadhānamo yamāyāṅgirase svadhānamaḥ sthānatraye prāgvatpiṇḍanirvvapanaṅkuryyāttatodadhimadhughṛtamāṃsaiḥ karṣutrayaṃ pūrayitvaitatta iti japet evaṃ mṛtāhe  
pratimāsaṃ kuryyāditi | dattvācayyodakeṣviti acyyīdakāni  
dattvā teṣu datteṣu satsviti vibhaktivipariṇāmenānvayaḥ  
vārāhapurāṇe  
śvaḥ kariṣya iti jñātvā brāhmaṇāmantraṇakriyāḥ  
gato'si divyalokaṃ tvaṃ kṛtāntavihitātpadhaḥ  
manasā vāyubhūtena vipre tvāhaṃ niyojaye  
pūjayiṣyāmi bhogena evaṃ vipraṃ nimantrayet  
dvitīye dina āsane ca manunevoktaḥ  
atrāsane devarājābhyanujñāto viśrāmyatām  
dvijavaryānugrahāya prasādaye  
tvāsanaṃ gṛhne pūtaṃ jñānāgniśuddhane kareṇa vipra iti  
bṛhaspatiḥ  
vastrālaṅkāraśayyādyaṃ pituryadvāhanāyudham  
gandhamālyaiḥ samabhyarcya śrāddhabhoktre tadarpayet  
mṛtāhani tu karttavyaṃ pratimāsantu vatsaram  
pratisaṃvatsarañcaivamādyamekādaśe'hani

### [10.p5.9](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.9)

śabdārthaḥ iti nyāyavirodhaḥ | ataḥ kṣatrādīnāmapyādyaśrāddhamekādaśe'hni karttavyam  
yathā vṛddhavaśiṣṭhaḥ  
ekādaśe'hni yacchrāddhaṃ tatsāmānyamudāhṛtam  
caturṇāmapi varṇānāṃ sūtakantu pṛthak pṛthak  
śaṅkhalaugākṣī api  
ādyaśrāddhamaśuddho'pi kuryyādekādaśe'hani  
karttustātkālikī śuddiraśuddhaḥ punareva saḥ || iti  
yattu matsyapurāṇe  
ekādaśe'hani tathā viprānaikādaśaiva tu  
kṣatrādiḥ sūtakānteṣu bhojayedayutānddijān || iti  
tannetasya dvatyarthaṃ sūtakānte ekādaśabrāhmaṇabhojanopetaṃ rudragaṇākhyaṃ karmmāntaraṃ na tu ṣor̤aśaśrāddhāntarbhūtaṃ tathā sati ekādaśaśrāddhānyetāni ṣor̤aśaparāṇīti saṃkhyādhikyāt ṣor̤aśaśrāddhavirodhaḥ | tasmādādyamekādaśe'hanīti sarvvavarṇasādhāraṇamiti  
caturasram | āhitāgnerekādaśāhaśrāddhaviśeṣamāha  
kātyāyanaḥ  
śrāddhamagnimataḥ kāryyandāhādekādaśe'hani  
dhruvāṇi tu prakurvīta pramītāhani sarvvadā  
dhruvāṇi traipakṣikādūrddhāni  
jātakarṇaḥ  
ūrddhaṃ tripakṣādyacchrāddhaṃ mṛtāhanyeva tadbhavet  
adhastu kārayeddāhādāhitāgnerdvijanmanaḥ  
vihitaprakāreṇa yuddhādihatānāṃ sadyaḥ śauce'pyādyamekādaśehanītyāha  
bhṛguḥ  
sadyaḥ śauce'pi dātavyaḥ pretasyaikādaśe'hani  
sa eva divasastasya śrāddhaśayyāsanādiṣu  
ṣoḍaśaśrāddhānyāha jātūkarṇaḥ  
dvādaśapratimāsyāni ādyaṃ ṣāṇmāsike tathā  
traipakṣikābdike ceti śrāddhānyetāni ṣoḍaśa  
ādyaṣāṇmāsikābdikaśabda ūnaṣāṇmāsikonābdikaparaḥ  
vyāso'pi  
dvādaśāhe tripakṣe ca ṣaṇmāse māsikābdike  
śrāddhāni ṣoḍaśaitāni sammatāni manīṣibhiḥ  
dvādaśāhe kriyamāṇe nyūnamāsikam  
yadāha gobhilaḥ  
maraṇadvādaśāhe syānnāsyūnevonamāsikam

### [10.p5.10](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.10)

brahmapurāṇe ṣoḍaśaśrāddhakālāḥ kecanānyathopadiṣṭāḥ  
nṛṇāṃ vai tyaktadehānāṃ śrāddhāḥ ṣoḍaśa sarvvadā  
caturthe pañcame caiva navamaikādaśe tathā  
tato dvādaśabhirmāsaiḥ śrāddhā dvādaśasaṃkhyayā  
karttavyāḥ śrutitasteṣāṃ tatra viprāṃstu tarpayet || iti  
atra caturthāhādiśrāddhāntarbhāvairekādaśādiśrāddhānāṃ ṣoḍaśasaṃkhyāḥ  
vihitāḥ na ūnamāsādyantarbhāveneti kvacitkālānyathābhāvaḥ  
tataḥ ṣoḍaśaśrāddheṣu vikalpaḥ | ayañca vikalpaḥ śākhābhedena tadabhāve yathādeśaṃ yathākulaṃ vā vyavasthito vijñeyaḥ | māse'tītaityasminnarthe taddhitotpattau māsikaśabdaniṣpattimaṅgīkṛtya prathamamāse nivṛtte dvitīyamāse mṛtadivase ādyaṃ māsikam | evaṃ  
dvitīye'tīte tṛtīye māsi mṛtadivase dvitīyamāsikamityevaṃ  
krameṇa dvādaśamāsikāni ekādaśāhaśrāddhaṃ na pṛthageveti kecana  
manyante tadanupapannaṃ dvādaśapratimāsyānītyupakramya śrāddhānyetāni  
ṣoḍaśeti jātūkarṇoktaṣoḍaśasaṃkhyāvirodhāt | mṛte'hani tu  
karttavyaṃ pratimāsamityanena cādyādimāsikānāmādyādimāsaekakālovihitastenāpi virodhaḥ prasajyeta na nu traipakṣikaṃ  
bhavehatte tripakṣe tadanantaramiti yathā traipakṣikasya tripakṣānantaraṃ kālastathādyādimāsikānāmādyādimāsānantarameva  
kālo'stviti cennaivam | traipakṣike bhavehatte ityasyāyamarthaḥ  
vṛtte pravṛtte na tu nivṛtta iti | ataeva kārṣṇājiniḥ  
traipakṣikaṃ tripakṣe syānmṛtāheṣvitarāṇi ca | ato māsikaśabdastatra bhava ityasminnarthe sāmānyena ye pratyayā vihitāstadantastatrāpi ṭhaka ikādeśe kṛte māsikamiti rūpaṃ niṣpannam  
ādyamāsike tadvijamāhavanīyasthānīyaṃ kṛtvā kuryyāttadabhāve

### [10.p5.11](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.11)

agnau juhuyātyannadvaye'pi punarādyaṃ kuryyāt  
tadāha gobhilaḥ  
brāhmaṇaṃ bhojayedādye hotavyamanale'thavā  
punaśca bhojayedvipraṃ dvirāvṛttirbhavediti  
prāksūtakānte pretārthaṃ brāhmaṇān bhojayeddaśa  
ūnamāsikādiṣu kālaniyamamāha  
gautamaḥ  
ekadvitridinairūnaistribhāgenoma eva vā  
śrāddhānyūnābdikādīni kuryyādityāha gautamaḥ  
kārṣṇājiniḥ  
ūnānyūneṣu māseṣu viṣamāhne same'pi vā  
atra viśeṣamāha gargaḥ  
nandāyāṃ bhārgavadine caturthyāṃ tripañcake  
ūnaśrāddhaṃ na kurvīta gṛhī putradhanakṣayāt  
marīciḥ  
tripuṣkare ca nandāsu sinībālyāṃ bhṛgordine  
caturthyāntu nonāni kṛttikāsu tripuṣkare  
saṃvatsarādarvāk sapiṇḍīkaraṇe ṣoḍaśaśrāddhānyapakṛṣya sapiṇḍīkaraṇaṃ vidhāya punastāni māsivāni svasvakālaprāptāni  
kuryyāt  
yadāha gobhilaḥ  
śrāddhāni ṣoḍaśaṃ dattvā naiva kuryyātsapiṇḍanam  
laugākṣiḥ  
śrāddhāni ṣoḍaśādyāni vidadhīta sapiṇḍanam  
yasya saṃvatsarādarvāk sapiṇḍīkaraṇaṅkṛtam  
aṅgirāḥ  
māsikaṃ sodakaṃ kumbhaṃ deyaṃ tasyāpi vatsaram |\[asterisk\]  
sapiṇḍīkaraṇādarvākkuryyācchrāddhāni ṣoḍaśa  
ekoddiṣṭavidhānena kuryyātsarvāṇi tāni tu  
sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ yadā kuryyāttadā punaḥ  
pratyabdaṃ yo yathā kuryyāttathā kuryyātsa tānyapi  
sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ na dadyātpratimāsikam  
ekoddiṣṭavidhānena dadyādityāha śaunakaḥ  
sapiṇḍīkaraṇādarvāgapakṛṣya kṛtānyapi  
punarapakṛṣyante vṛddhayuttaraniṣedhanāt  
nirvṛtya vṛddhitantrantu māsikāni na tantrayet  
ayātayāmaṃ maraṇaṃ na bhavetpunarasya tu  
satyayātayāmaṃ navaṃ maraṇaṃ punarbhavedityarthaḥ| yadi kuryyāttadā nūnaṃ  
maraṇaṃ bhavediti tātparṣyam| yadi aśaucādinā māsike vighne

### [10.p5.12](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.12)

tadā tadanantaraṅkarttavyaṃ nyāyasiddhatvāt| tatrāpyasambhave uparitanamāsikadine kāryyam  
yadāha ṛṣyaśṛṅgaḥ  
ekoddiṣṭe tu samprāpte yadi vighnaḥ prajāyate  
māse'nyasmiṃstithau tasyāṃ kuryyādantaritañca tat  
antaritaṃ vighnena tacca tacchabdena anyamāsasvakālaprāptamucyate  
ekādaśāhādikantu jyeṣṭhenaiva karttavyam  
tathāca pracetāḥ  
ekādaśādyāḥ kramaśo jyeṣṭhasya vidhivatkriyāḥ  
kuryyurnaikaikaśaḥ śrāddhamābdikantu pṛthak pṛthak  
ābdikantu pṛthak pṛthagiti vibhaktaviṣayam  
atha navaśrāddhāni  
tatrāṅgirāḥ  
prathame'hni tṛtīye'hni pañcame saptame tathā  
navamaikādaśe caiva navaśrāddhamprakīrttitam  
baudhāyanaḥ  
maraṇādviṣamadineṣvekaikaṃ navaśrāddhaṃ kuryyāt | ānavamamādyantanavamaṃ vicchidya naikādaśe'hni tatkuryyāditi  
bhaviṣyapurāṇe  
nava sapta viśāṃ rājñāṃ navaśrāddhānyanukramāt  
ādyantayorvarṇayostu ṣaḍityāhurmaharṣayaḥ  
śivasvāmī  
navaśrāddhāni pañcāhurāśvalāyanaśākhinaḥ  
āpastambaḥ  
ṣaḍityāhurvibhāṣā taittirīyāṇām  
kaṇvaḥ  
navaśrāddhaṃ māsikañca yadyadantaritaṃ bhavet  
tattaduttarasātantrādanuṣṭheyampracakṣate  
atha sapiṇḍīkaraṇam  
tatra śaunakaḥ  
catvāryudakapātrāṇye kaṃ pretasya trīṇi itareṣāṃ prathamapātram triṣu pātreṣu niyojayet | samānī va ākṛti -  
rityevameva prathamapiṇḍaṃ triṣu piṇḍeṣu niyojayet  
madhumatībhiḥ saṅgacchadhvamiti dvābhyāmeva† caturtho'nujñāpito bhavati iti prete ciramṛte  
viṣṇuḥ  
saṃvatsarānte pretāya tatpitre tatpitāmahāya tataḥ tatprapitāmahāya ca brāhmaṇān bhojayedagnaukaraṇamāvāhanaṃ  
pātraṃ kuryyāt | saṃsṛjyantu tvā pṛthivī samānīva iti

### [10.p5.13](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.13)

pretapātraṃ pātratraye nidadhyāt | karṣūtrayasannikarṣe tu  
yojayet | ucchiṣṭasannidhau piṇḍacatuṣṭayaṃ kuryyāt  
brāhmaṇāṃśca svācāntān dattadakṣiṇān cānuvrajya visarjjayet | tataḥ pretapiṇḍapātraṃ pātrodakavat piṇḍatraye  
nidadhyāt | karṣūtrayasannikarṣe'pyevameva sapiṇḍīkaraṇaṃ māsikārthavaddvādaśāhaṅgatvā trayodaśe'hni vā  
kuryyāt | mantravarjjaṃ hi śūdrāṇāṃ dvādaśe'hni vatsarābhyantare yadyapyadhimāsiko bhavettadā māsikārthaṃ dinamekaṃ varddhayet | iti  
yājñavalkyaḥ  
gandhodakatilairyuktaṃ kuryyātpātracatuṣṭayam  
arghyārthaṃ pitṛpātreṣu pretapātramprasecayet  
ye samānā iti dvābhyāṃ śeṣaṃ pūrvvavadācaret  
etatlapiṇḍīkaraṇamekoddiṣṭaṃ striyā api  
brahmapurāṇe  
mṛte pitari yasyātha vidyate ca pitāmahaḥ  
tena deyāstrayaḥ piṇḍāḥ prapitāmahapūrvvakāḥ  
tebhyaśca paitṛkaḥ piṇḍo niyoktavyaśca pūrvvavat  
mātaryyagre mṛtāyāñca vidyate ca pitāmahī  
prapitāmahī pūrvvantu kāryyantatrāpyayaṃ vidhiḥ  
sumantuḥ  
trayāṇāmapi piṇḍānāmekenāpi sapiṇḍane  
pitṛtvamaśnute preta iti dharmmo vyavasthitaḥ  
yattu manuvacanam  
vyutkramācca pramītānāṃ naiva kāryyā sapiṇḍatā | iti  
tathāca skandapurāṇe  
akrameṇa mṛtānāṃ na sapiṇḍīkṛtiriṣyate  
yadi mātā yadi pitā bharttā naiṣa vidhiḥ smṛtaḥ  
eṣa vidhirvyutkramamṛtau na sapiṇḍīkṛtiriṣyate ityayaṃ vidhiḥ  
brahmapurāṇavacanantu mṛte pitari ityādi pūrvvameva darśitam  
patirapi patnyāḥ svamātṛpitāmahyādibhiḥ saha sāpiṇḍyaṃ  
karoti  
tathāca paiṭhīnasiḥ  
aputrāyāṃ mṛtāyāntu patiḥ kuryyātsapiṇḍatām  
śvaśvādibhiḥ sahaivāsyāḥ sapiṇḍīkaraṇaṃ bhavet

### [10.p5.14](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.14)

mātrānipraveśe kṛte putraḥ pitrādibhireva saha sāpiṇḍyaṅkuryyāt  
tadāha yamaḥ  
patyā caikena karttavyaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ striyaḥ  
sā vivāhe yadaikyaṃ hi gatā mantrāhutivrataiḥ  
śātātapaḥ  
mṛtā yānugatānādyaṃ sā tena sahapiṇḍatāmarhatīti  
brāhmadaivārṣaprājāpatyavivāhor̤hāyāḥ sutaḥ pitāmahyādibhiḥ  
mātuḥ sāpiṇḍyaṃ kuryyāt  
yathāha śaṅkhaḥ  
mātuḥ sapiṇḍīkaraṇaṃ kathaṃ kāryyaṃ bhavetsutaiḥ  
pitāmahyādibhiḥ sārddhaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ smṛtam  
yamaḥ  
jīvatpitā pitāmahyā mātuḥ kuryyātsapiṇḍanam  
pramītapitṛkaḥ pitrā pitāmahyāpi vā sutaḥ  
māturagnipraveśābhāve'pi pitrā pitāmahyā veti vikalpaḥ  
pitāmahyā pitāmahyādibhirityarthaḥ | evaṃ pitretyādiṣu  
karttavyam | āsurarākṣasagāndharvvapaiśācavivāhairūḍhāsutomātāmahyādibhistasyāṃ jīvantyāṃ mātuḥ pitāmahyādibhistasyāmapi  
jīvantyāṃ mātuḥ prapitāmahyādibhirmātāmahena vā sapiṇḍīkaraṇaṃ kuryyāt  
yadāha śātātapaḥ  
tanmātrā tatpitāmahyā tacchraśvā vā sapiṇḍanam  
āsurādivivāheṣu vinnānāṃ yoṣitāṃ smṛtam  
tacchrūrmātuḥ prapitāmahī  
sumantuḥ  
pitā pitāmahe yojyaḥ pūrṇe saṃvatsare sutaiḥ  
mātā mātāmahe tadvadityāha bhagavān śivaḥ  
putrikāyāḥ suto'pi mātāmahamātāmahyādibhiḥ kuryyāt  
tathāca kātyāyanaḥ  
mātuḥ sapiṇḍīkaraṇaṃ pitāmahyā sahocitam  
yathoktenaiva kālena putrikāyā na cetsutaḥ  
putrikāputtrasyettu mātāmahyādibhiḥ kuryādityarthaḥ  
baudhāyanaḥ  
ādiśetprathame piṇḍe mātaraṃ putrikāsutaḥ  
dvitīye pitarantasyāstṛtīye ca pitāmaham  
evaṃ yena kenāpi mātuḥ sapiṇḍavṛddhyanvaṣṭakādiśrāddheṣu pitāmahyādibhireva pārvvaṇaṃ karttavyam | āsurādivivāheṣu  
putrikākaraṇe ca mātāmahagotrameva

### [10.p5.15](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.15)

pitṛgotraṃ samutsṛjya na kuryyādbharttṛgotrataḥ  
janmanyeva vipattau ca nārīṇāṃ paitṛkaṃ kulam  
iti smaraṇāt | brāhmādivivāheṣu punardharttṛgotrameva  
sagotrādbhūśyate nārī vivāhātsaptame pade  
svāmigotreṇa karttavyā tasyāḥ piṇḍodakakriyā  
iti smaraṇāt | etacca sapiṇḍīkaraṇaṃ kālātyaye'pi putrasadbhāve puttreṇaiva kāryyam  
taduktaṃ vāyupurāṇe  
śrāddhāni ṣor̤aśaṃ dattvā kuryyānna tu sapiṇḍanam  
proṣitāvasite puttraḥ kālādapi cirādapi  
etadvyākhyānamaparārke proṣitāvasite pravāsāvasāne puttro'pi  
cirādapi kālāt sapiṇḍanaṃ kuryyāt | tat ṣor̤aśaśrāddhānyadattvā na kuryyāt kintu dattvetyarthaḥ | yadi tāni kaniṣṭhabhrātrādinā dattāni tadā sapiṇḍanameva kuryyāditi  
kātyāyanaḥ  
pitāmahaḥ pituḥ paścātpañcatvaṃ yadi gacchati  
pautreṇaikādaśāhādi kartavyaṃ śrāddhaṣoḍaśa  
naitatpautreṇa karttavyaṃ putravāṃścetpitāmahaḥ  
pituḥ sapiṇḍanaṅkṛtvā kuryyānmāsānumāsikam  
asaṃskṛtau na saṃskāryau pūrvvau pautraprapautrakaiḥ  
pitaraṃ tatra saṃskarryāditi kātyāyano'bravīt  
pāpiṣṭhamapi śuddhena śuddhaṃ pāpakatāpi vā  
pitāmahena pitaraṃ saṃskuryyāditi niścayaḥ  
madhye mṛtaḥ tatrāpi pautreṇa pitṛsāpiṇḍyaṅkṛtvā paścātpitāmahasya kuryātpūrvoktanyāyasya tulyatvāt  
ayaṃ viśeṣaḥ | pitāmahadaśāhādimadhye eva pitṛmaraṇe  
prathame'hani yo dadyātsa daśāhaṃ samāpayet  
iti vacanāddaśāhakṛtyavighne'pi pitrorūrddhadaihikānantaraṃ punaḥ  
saṃskāraṅkṛtvā sarvvamāvarttayet | vyatīte daśāhādike aśaktyādivaśātpitrā'nujñātena pitāmahaśrāddhe pautreṇopakrānte pitrāśaucaṃ vahanneva svakāle'pi pitāmahaśrāddhaṃ kuryyātprakrāntatvāt

### [10.p5.16](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.16)

karttustātkālikī śuddhiriti vacanācca  
yativiṣaye viśeṣaḥ śātātapenoktaḥ  
ekoddiṣṭaṃ jalaṃ piṇḍamāśaucaṃ pretasatkriyām  
na kuryyātpārvvaṇādanyadbrahmībhūtāya bhikṣave  
brahmībhūto yatiḥ  
uśanā  
ekoddiṣṭaṃ na kurvīta yatīnāñcaiva sarvvadā  
ahanyekādaśe prāpte pārvvaṇantu vidhīyate  
sapiṇḍīkaraṇaṃ teṣāṃ na karttavyaṃ sutādibhiḥ  
tridaṇḍagrahaṇādeva pretatvaṃ naiva jāyate  
etatsapiṇḍīkaraṇamāhitāgninā kartrā dvādaśāhe karttavyam  
tathāca laghuhārītaḥ  
yajamāno'gnimānrājan pretaścānagnimān bhavet  
dvādaśāhe bhavetkāryaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ sutaiḥ  
tacca śrāddhāni ṣoḍaśaṃ dattvā na tu kuryyātsapiṇḍanam  
yasya saṃvatsarādarvāk sapiṇḍīkaraṇaṃ bhavet  
māsikaṃ codakaṃ kumbhaṃ deyaṃ tasyāpi vatsaram || iti  
yā tu pūrvvamamāvāsyā mṛtāhāddaśamādbhavet  
sapiṇḍīkaraṇaṃ tasyāṃ kuryyādeva suto'gnimān  
āhitāgninā kṣatriyeṇa vaiśyena vā kartrāśaucānantaradarśe  
sapiṇḍīkaraṇaṃ karttavyam  
yadāha jābāliḥ  
sapiṇḍīkaraṇaṃ pūrvvaṃ pūrvvadarśe'gnimān sutaḥ  
parato daśarātrasya pūrṇe'bde tu tathāparaḥ  
asyārthaḥ sapiṇḍīkaraṇaṃ kuryyāt pūrvvadarśe ityanena daśadinādarvvāk yadā kadācidapi prāptasya darśasya sapiṇḍīkaraṇakālatve  
prāpte sa kāla utkṛṣṭo daśarātrātpara iti | paratvañca daśarātrasannihitānantarakāle āśaucānantarakāle'pyaviruddhamiti  
jāteṣṭinyāyenāśaucānantarakālīnadarśe karttavyam | tathāca  
daśarātraśabdo'pyāśaucānantarakālopalakṣakaḥ | brāhmaṇādīnāṃ  
sarveṣāmāhitāgnīnāṃ kattṝṇāmāśaucāntaprathamadarśayormadhye yaḥ  
kālaḥ so'pi sapiṇḍīkaraṇakālaḥ  
tathāca kātyāyanaḥ  
ekādaśāhaṃ nirvvartya pūrvvadarśādyathāvidhi

### [10.p5.17](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.17)

prakurvītāgnimānvipro mātāpitroḥ sapiṇḍanam  
āśaucānantaraṃ yodarśaḥ tanmadhye ekasmindine sapiṇḍīkaraṇaṃ  
kuryyāditi āhitāgneḥ piṇḍapitṛyajñādhikāriṇo darśapiṇḍapitṛyajñārthatayamupadeśaḥ | ataeva  
prajāpatiḥ  
nāsapiṇḍāgnimānputraḥ pitṛyajñaṃ samācaret  
sapārvvaṇaṃ nābhyudayaṃ kurvvanna labhate phalam  
evañca pūrvoktarītyā dvādaśāhakālo darśatmakakālo'śaucāntaḥ  
prathamadarśayormadhyakālaśceti trayaḥ kālāḥ uktā bhavanti | dvādaśāhastathāśaucāntaprathamadivasayormadhye kimapyāha | tathāśaucānantaraṃ prathamo darśa iti | anenaivābhiprāyeṇa kalpatarāvapi  
dvādaśāho daśāhātparakālīnāyā amāvāsyāyāḥ pūrvvaṃ kimapyāha | daśāhātparāmāvāsyāvyatīte yadā karttā nāhitāgniḥ pretaścāhitāgniḥ tadā  
pretaścedāhitāgniḥ syātkarttānagniryyadā bhavet  
sapiṇḍīkaraṇaṃ tasya kuryyātpakṣe tṛtīyeke  
yadā karttā pretaścāhitāgnistadā pitṛpakṣa eva | tasya dāhādaikādaśāhrādikasya karttavyatvāt | sāgnikasya pūrvvoktakālalope kathamityākāṅkṣāyām  
dvādaśāhādikāleṣu pramādādananuṣṭhitam  
sapiṇḍīkaraṇaṃ kuryyātkāleṣūttarabhāviṣu  
anāhitāgnestu dvādaśāhādayaḥ saptapakṣāḥ bhavanti  
sapiṇḍīkaraṇaṃ kuryyādyajamānastvanagnimān  
anāhitāgneḥ pretasya pūrṇe'bde bharatarṣabha  
dvādaśe'hani ṣaṣṭhe vā tripakṣe vā trimāsi vā  
ekādaśe'pi vā māsi maṅgalaṃ syādupasthitam  
ṣaṣṭhe vā māsītyanvayaḥ| yadā maṅgalaṃ vṛddhādyupasthitaṃ syāttataḥ  
pūrvvamapi kāla ityarthaḥ  
vyāsaḥ  
ānantyātkuladharmmāṇāṃ strīpuṃsāṃ cāyuṣaḥ kṣayāt  
asthitestu śarīrasya dvādaśāhaḥ praśasyate  
śūdraviṣaye sapiṇḍīkaraṇaṃ karttavyamityanuvṛttau  
viṣṇuḥ

### [10.p5.18](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.18)

mantravarjjaṃ hi śūdrāṇāṃ dvādaśe'hni prakīrttitam | iti  
amāvāsyāśrāddhakāriśūdraviṣayametadityaparārke kalpatarau ca  
vacanabalādāśaucamadhye eva karttavyam  
athābhyudayikaśrāddham  
tatra matsyapurāṇe  
utsavānandasantānayajñodvāhādimaṅgale  
mātaraḥ prathamaṃ pūjyāḥ pitarastadanantaram  
tato mātāmahānāñca viśvedevāstathaiva ca  
atra kālaniyamamāha gārgyaḥ  
mātuḥ śrāddhantu pūrvvedyuḥ karmmā'hani ca paitṛkam  
mātāmahaṃ cottaredyuḥ vṛddhau śrāddhatrayaṃ smṛtam  
dinatrayakaraṇāsambhave vṛddhaśātātapaḥ  
pṛthagdine tvaśaktaścedekasmin pūrvvavāsare  
śrāddhatrayaṃ prakurvvīta vaiśvadevantu tāntrikam  
śātātapaḥ  
pūrvāhne daivikaṅkāryyamaparāhne tu paitṛkam  
ekoddiṣṭantu madhyāhne prātarvṛddhinimittakam  
ābhyudayike yugmā brāhmaṇā amūladarbhāḥ prāṅmukhebhya  
udaṅmukho dadyāt | udaṅmukhebhyo vā prāṅmukho dvau darbhau  
pavitra iti  
ābhyudayike dakṣiṇamupacāraḥ pitṛmantravarjaṃ japan  
ṛjavo darbhā yavāstilārthe sampannamiti tṛptipraśno  
dadhivadarākṣatamiśrāḥ piṇḍā nāndīmukhān pitṝn  
āvāhayiṣye iti pṛcchati ca nāndīmukhāḥ prīyantāmakṣayyasthāne nāndīmukhān pitṝnvācayiṣye iti  
pṛcchati† ca nāndīmukhāḥ pitaraḥ pitāmahāḥ prapitāmadyāśca prīyantāmiti na svadhāṃ prayuñjīta yugmānāśyediti  
pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ  
trayo hyaśrumukhā hyete pitaraḥ parikīrttitāḥ  
tebhyaḥ pūrvvatarā ye ca prajāvantaḥ sukhaidhitāḥ  
te tu nāndīmukhā nāndī samṛddhiriti kathyate || iti  
nyāyasāmyāt | evañca yatkaiściduktam | pitrādiṣu vidyamāneṣu

### [10.p5.19](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.19)

pitṛvarganāndīśrāddhamevaṃ mātṛśrāddhādiṣvapīti tadbrahmapurāṇāparijñānanibandhanamityupekṣaṇīyam  
viśvedevā idaṃ vo arghyaṃ nāndīmukhāḥ pitara idaṃ vo  
arghyamiti yathāliṅgamarghyadānaṃ pāṇau homo agnaye  
kavyavāhanāya svāhā, somāya pitṛmate svāhā iti  
madhuvātā ṛtāyata iti ṛcaḥ sthāne upāsmai gāyateti  
pañcamadhumatīḥ śrāvayedakṣannamīmadanteti ca ṣaṣṭhīṃ†mācānteṣu bhuktāśayān gomayenopalipya teṣu prācīnāgrān  
darbhān saṃstīrya teṣu pṛṣadājyamiśreṇa bhuktaśeṣeṇaikaikasya  
dvau dvau piṇḍau dadyāditi  
pradadyātprāṅmukhaḥ piṇḍān vṛddhau nāmnā sabāhyataḥ  
miśrīkṛtya tu catvāri piṇḍān śrīphalasannibhān  
ekaṃ nāmnā paraṃ tūṣṇīṃ dadyātpiṇḍān pṛthak pṛthak  
gotranāmabhirāmantrya pitṛbhyo'rghyaṃ nivedayet  
nātrāpasavyakaraṇaṃ na pitryatīrthamiṣyate  
pātrāṇāṃ pūraṇādīni daivenaiva hi kārayet  
jyeṣṭhottarakarān yugmān karāgrāyapavitrakān  
kṛtvā'rghyaṃ sampradātavyaṃ naikasyātra pradīyate  
svapitṛbhyaḥ pitā dadyātsutasaṃskārakarmmasu  
piṇḍānodvahanātteṣāṃ tasyābhāve'pi tatkramāt  
svaputrajātakarmmādiṣu vā nāndīmukhaśrāddhakarttā tadāpi pitṛmātṛbhyaḥ pitṛpitṛbhyaḥ pitṛmātāmahebhya eva dadyāt  
karmmādiṣu ca sarvveṣu mātaraḥ sagaṇādhipāḥ  
pūjanīyāḥ prayatnena pūjitāḥ pūjayanti tāḥ  
api cākṣatapuñjeṣu naivedyaiśca pṛthagvidhaiḥ  
kuḍyalagnāṃ vasorddhārāṃ saptadhārāghṛtena tu  
kārayetpañcadhārāṃ vā nātinīcāṃ na cocchritām  
āyuṣyāṇi ca śāntyarthaṃ japtvā tatra samāhitaḥ  
gaurī padmā śacī medhā sāvitrī vijayā jayā  
devasenā svadhā svāhā mātaro lokamātaraḥ  
dhṛtiḥ puṣṭistathā tuṣṭirātmadevatayā saha

### [10.p5.20](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.20)

ābhyogandhañca puṣpañca dhūpaṃ dīpaṃ nivedayet  
śrāddha ābhyudayike' prāpte devatāsthāpanaṃ smṛtam  
jātakarmakulaśreṇīlokānāṃ vṛddhikārakam  
tisraḥ pūjyāḥ pituḥ pakṣe tisro mātāmahe tathā  
ityetā mātaraḥ proktāḥ pitṛmātṛsvasāṣṭamī  
brahmāṇyādyāstathā sapta durgākṣetragaṇādhipān  
gaṇaśaḥ kriyamāṇeṣu pitṛbhyaḥ‡ pūjanaṃ sadā  
sakṛdeva bhavecchrāddhamādau na pṛthagādiṣu  
karmmāṇi māṅgalyāni kriyante sa karmmagaṇastatra sakṛttantreṇa  
kuryyāt | pṛthagādiṣu svasvakāle pṛthak kriyamāṇeṣu na tantreṇa  
kiñcā vṛttyeti  
atha jīvatśrāddham  
tatra brahmapurāṇam  
deśakāladhanaśraddhāvyavasāyasamucchrite  
jīvate sati jīvāya dadyācchrāddhe dvayaṃ naraḥ  
kṛtopavāsaḥ susnātastrayodaśyāṃ samāhitaḥ  
karttāramatha bhoktāraṃ viṣṇuṃ sarvveśvaraṃ yajet  
sthale jale care mūrttau kalaśe puṣkare ravau  
candrāgniguruvipreṣu pitṛmātṛṣu sarvvagam  
sadakṣiṇāśca satilāstisrastu jaladhenavaḥ  
nivedayet pitṛbhyaśca tadagre tu samāhitaḥ  
somāya pitṛmate svadhānama iti smaran | agnaye kavyavāhanāya  
nama iti smaran  
āvāhanādinā pūrvvaṃ viśvedevān prapūjya ca  
ahaṃ vasubhyastvā vipra rudrebhyastvāmahaṃ tataḥ  
sūryyebhyastvāmahaṃ vipra bhojanīye tilānvadet  
āvāhanādikaṃ śeṣaṃ kuryyācca pitṛkarmmavat  
somāṃ dhenuṃ tato dadyādvāsavāya dvijāya tu  
āgneyyāṃ vātha raudrāya yāmyāṃ sūryyadvijātayaḥ  
viśvebhyaścātha devebhyastilapātraṃ nivedayet  
svastyudakamathākṣayyaṃ jalaṃ datvā ca tāndvijān  
visarjjayetsmaran viṣṇuṃ devamaṣṭākṣaraṃ vibhum  
tataḥ kāmakuleśasrc="an"naṃ niśi nārāyaṇaṃ smaret  
caturddaśyāṃ tato gacchedvyathā prāptāṃ saridvarām

### [10.p5.21](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.21)

pūrvveṇa vipraḥ saumyena rājā vaiśyo'pareṇa ca  
dakṣiṇena tathā śūdromārgeṇa vikiredyavān  
vastrāṇi lohakhaṇḍāni nipatanta iti smaran  
dakṣiṇābhimukho vahniṃ jvālayettatra ca svayam  
pañcāgnibhiḥ kuśairbrāhmīṅkṛtvā pratikṛtiṃ dahet  
kṛtvā śmāśānikaṃ homaṃ pūrṇāhutyantameva hi  
niragnimathavā bhūmiṃ yamaṃ rudrañca saṃsmaret  
hutvā prādhānika sthāni paścāddāhāpayecca tām  
na tu dāhayet śrapayeccāparairagnaumudgamiśraṃ caruṃ śubham  
tilataṇḍulamiśrañca dvitīyaṃ sapavitrakam  
pūrayetkarṣukañcātra madhukṣīraghṛtodakaiḥ  
tadupānte tato mudgaiḥ pātrāṇi trīṇi pūrayet  
oṃ pṛthivyai namastubhyamiti caikaṃ nivedayet  
oṃ yamāya namaśceti dvitīyaṃ tadanantaram  
oṃ namaścātha rudrāya śmaśānapataye tathā  
tato dīptasamiddhāgniṃ bhūmau prakṛtikadāhakam  
nirvvapaṇaprakāramevāha  
oṃ kravyādavahnitaptāyai bhūmyai nama iti smaran  
kṣīrāktaṃ jalakumbhañca vikirettatpraśāntaye  
nābhimātraṃ tatastoyaṃ praviśya yamadiṅmukhaḥ  
saptabhyo yamasaṃjñebhyo dadyātsapta jalāñjalīn  
yamāya dharmmarājāya mṛtyave cāntakāya ca  
vaivasvatāya kālāya sarvvapraharaṇāya ca  
svadhākāro namaskāraḥ praṇavaiḥ saha saptadhā  
oṃ namaścātha rudrāya śmaśānapataye namaḥ  
lājodakābhyāṃ pūrṇantu kumbhañca vikiredbhuvi  
tataśca  
yāmyonmukheṣu darbheṣu pradadyādavanejanam  
svadheti śukravāhrāya rudraṃ nama iti smaran  
amukāmukagotraitattubhyamastu tilodakam  
pradadyāddaśapiṇḍāṃstu arghyapuṣpasamanvitān  
dhūpo dīpo balirgandhaḥ sarvveṣāmastu cākṣayaḥ  
daśapiṇḍāṃstato dattvā viṣṇoḥ saumyaṃ sukhaṃ smaran  
nirukṣāṇañca tattoyaṃ nābhimātraṃ praviśya tu

### [10.p5.22](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.22)

prakṣipetpūrṇakumbhe ca jalamadhye pṛthak pṛthak  
pradadyātsvapañcāśatkumbhenātha jalāñjalīn  
dvāropānte gṛhe vātha kṣīraṃ toyañca nikṣipet  
jīvātra snāhi dugdhañca pibedañcāpyanusmaran  
yāmyodmukheṣu darbheṣu svapetpaśyādudaṅmukhaḥ  
amāvāsyāyāṃ kuryyāttu jīvacchāddhamataḥ param  
ghṛtānnamāṃsadadhibhiḥ pūrayetkarttumātrakam  
kuryyācca māsikaṃ māsi sapiṇḍīkaraṇaṃ tataḥ  
aśaucānte tataḥ sarvvamātmano vā parasya tu  
kuryyādasthiratāṃ jñātvā śaktyārogyadhanāyuṣām  
tatrāpyamāvāsyāyāṃ praśastataratvenāmāvāsyāpūrvvadinaevāśaucamityamāvāsyaivāśaucānte atastatraiva śrāddhaṃ kuryyāt  
iha madanapārijāte madanakṣitipāladānajalarūr̤he  
stabakaḥ saptama āsīdāmodākṛṣṭapaṇḍitabhramaraḥ  
matiryeṣāṃ śāstre prakṛtiramaṇīyā vyavahṛtiḥ  
parā śīlaṃ ślāghyaṃ jagati ṛjavaste katipaye  
varaṃ citte teṣāṃ mukuratalabhūte sthitimiyāt  
dvayaṃ vyāsāraṇyapravaramuniśiṣyasya bhaṇitiḥ  
iti paṇḍitapārijātakabhaṭṭāramalletyādi virudarājīvirājamānasya śrīmadanapālasya nibandhe madanapārijātābhidheye saptamaḥ stabakaḥ  
athāṣṭamaḥ stavakaḥ  
vibhaktānāmeva pṛthak pṛthak śrāddhādhikārācchrāddhastavakāntaraṃ dāyavibhāgo nirūpyate  
tatra nāradaḥ  
vibhāgo'rthasya pitryasya putrairyatra nirūpyate†  
dāyabhāga iti proktastadvivādapadambudhaiḥ  
pitryasyeti pitāmahādyupalakṣaṇam | taditi vidheyaviśeṣaṇam  
catvāraḥ kālā vibhāgasya jīvatyeva pitari pituryadā vibhāgaicchā sa tāvadekaḥ‡| nivṛttarajaskāyāṃ mātari strīmukhānabhilāṣiṇi dravyanispṛhe ca pitari pitranicchāyāmapi yadā  
putrecchā so'nyaḥ | sarajaskāyāmapi mātari anicchatyapi

### [10.p5.23](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.23)

pitari tasmin vṛddhe adharmmavarttini acikitsitarogagraste  
sati yadi putrecchā so'nyataraḥ | pitṛmaraṇānantaramapara iti  
tatra prathamapakṣamaha yājñavalkyaḥ  
vibhāgañcetpitā kuryyādicchayā vibhajetsutān  
jyeṣṭhaṃ vā śreṣṭhabhāgena sarvve vā syuḥ samāṃśinaḥ  
jyeṣṭhādivibhāgaśca manunā darśitaḥ  
jyeṣṭhasya viṃśa uddhāraḥ sarvvadravyācca yadvaram  
tato'rddhaṃ madhyamasya syātturoyantu yavīyasaḥ  
syārthaḥ| vibhajye dravye viṃśatitamo vibhāgaḥ yacca vibhajyadravye śreṣṭhaṃ tajjeṣṭhāya dātavyam| madhyamasya catvāriṃśattamo bhāgo  
madhyamadravyañca madhyamāya| aśītitamo bhāgo hīnañca dravyaṃ  
kaniṣṭhāya dātavyam| tato'vaśiṣṭaṃ dravyaṃ samaṃ vibhajya gṛhlīyāditi| evamanyānyapi viṣamavibhāgapratipādakāni gautamādivacanāni bahūni santi tāni granthavistarabhayā†nneha  
pradarśitāni| evaṃ viṣamavibhāgasya śāstrasiddhatve'pi lokaviruddhatvādasvargyaṃ lokavidviṣṭaṃ dharmmamapyāharenna tu‡ iti vacanāccāyaṃ vibhāgakramo nānuṣṭheyaḥ smaryyate  
yathā niyogadharmmiṇyo§ nānubandhāvadho'pi vā¶  
tathoddhāravibhāgo hi naivaṃ samprati varttate  
yadi daivātpitā karoti viṣamavibhāgastadā na nivarttate  
ityāha  
yājñavalkyaḥ  
nyūnādhikavibhaktānāṃ dharmmyaḥ pitṛkṛtaḥ smṛtaḥ  
dharmmyo yadi dharmmādanapetastarhi na nivarttanīya ityarthaḥ| adharmmyaścennivarttyate ityuktaṃ bhavati  
tathāca nāradaḥ  
anyathāśāstrakārī ca na vibhāge pitā prabhuḥ | iti  
yatra ca viṣamavibhāge lokavidveṣābhāvastatra viṣamavibhāgo  
bhavatyeva  
yadāha nāradaḥ  
dvāvaṃśau pratipadyeta vibhajannātmanaḥ piteti  
etacca svatantropārjjakaparam

### [10.p5.24](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.24)

yadāha vaśiṣṭhaḥ  
yena caiṣāṃ svayamupārjjitaṃ syāt sa dvaṃśameva labheta  
iti  
eṣāṃ dāyārhapitṛbhrātrādīnām  
dvitīyaṃ pakṣamāha vibhajeyurdhanaṃ samamityanuvṛttau nāradaḥ  
māturnivṛtte rajasi prattāsu bhaginīṣu ca  
nivṛtte cāpi ramaṇātpitaryyuparataspṛhe  
prattāsu vivāhitāsu, ramaṇaṃ strīsambhogaḥ | tadicchānivṛttau  
satyāmityarthaḥ | spṛhā dravyaviṣayā  
tṛtīyapakṣamāha śaṅkhaḥ  
akāme pitari rikthavibhāgo vṛddhe viparītacetasi  
rogiṇi ceti  
akāma iti | viparītacetasi adharmmavarttini  
caturthapakṣamāha yājñavalkyaḥ  
vibhajeran sutāḥ pitrorūrddhaṃ rikthamṛṇaṃ samam  
sa eva  
asaṃskṛtāstu saṃskāryyā bhrātṛbhiḥ pūrvvasaṃskṛtaiḥ  
bhaginyaśca nijādaṃśāddattvāṃśantu turīyakam  
bahutve kanyābahutve cohanīyam | yadyekaḥ putraḥ dve ca kanye  
tadā pitṛdhanaṃ tredhā vibhajya tatraikamaṃśaṃ caturddhā kṛtvā ekamekaṃ  
caturthāṃśaṃ dvābhyāṃ kanyābhyāṃ dattvāvaśiṣṭamakhilaṃ putra eva  
gṛhṇāti | evameva samānajātīyeṣu bhrātṛṣu bhaginīṣu saṃkhyāvaiṣamye yojanīyam | yadā jātivaiṣamyaṃ saṃkhyāsāmyaṃ vaiṣamyaṃ vā  
tadaivaṃ draṣṭavyam | tadyathā brāhmaṇasya brāhmaṇyādibhāryā tatra  
brāhmaṇīputraḥ kanyā ca tathā kṣatriyāsutaḥ† kanyā ca | tathā  
vaiśyāyāḥ śūdrāyāścaivamaṣṭāvapatyāni tatra catvāryapatyāni  
striyaścatvāraḥ pumāṃsaścatustridvekabhāgāḥ syurityekavacanena

### [10.p5.25](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.25)

brāhmaṇyapatyayoraṣṭāvaṃśāḥ kṣatriyāpatyayoḥ ṣaṭ vaiśyāpatyayoścatvāraḥ śūdrāpatyayoḥ dvau evaṃ viṃśatibhāgān kṛtvā brāhmaṇīkanyāyai svajātiputravihitāṃśacatuṣṭayarūpānnijāṅgāgāccaturthamaṃśaṃ dadyāt | kṣatriyakanyāyai svajātiputravihitāṃśatrayarūpānnijāṅgāgāccaturthamaṃśaṃ dadyāt | vaiśyakanyāyai svajātiputravihitāṃśadvayarūpānnijāṅgāgāccaturthamaṃśaṃ dadyāt | śūdrakanyakāyai svajātiputravihitāt ekāṃśarūpādeva nijāṅgāgāccaturthamaṃśaṃ dattvā tattadbhāgādavaśiṣṭaṃ dravyamekīkṛtya brāhmaṇyādiputrāśca kramāccatustridvekabhāgān gṛhṇīyuḥ bhrātṝṇāṃ bhaginīnāntu vaiṣamye yāvatyovyaktayobhrātrādīnāṃ tāvata aṃśān tattajjātyanusārāccatustridvekabhāgādikrameṇa kalpayitvā kanyakānāṃ  
svasvajātivihitādbhāgāccaturthamaṃśaṃ dattvāvaśiṣṭaṃ tattadbhāgadravyaṃ sarvvaiḥ punaścaturvyādikrameṇa vibhajya gṛhṇīyuurityevaṃ yojanīyam | kecana evaṃ manyante | pūrvoktarītyā caturthamaṃśaṃ kanyakāyai dattvā tenaiva vivāhaḥ karttavyaḥ na tu samuditadravyeṇa  
vivāhaṅkṛtvā punarapi caturthāṃśadānamiti tanmedhātithimitākṣarākārādīnāmanabhimatatvādupekṣaṇīyaṃ athavā deśācārato  
vyavasthā | dāyavibhāgakālastatprasaṅgādāgataścetyetadubhayaṃ nirūpitaṃ sāmprataṃ dāyagrahaṇasya vyavasthāṃ darśayituṃ mukhyagauṇaputrāḥ  
pradarśyante  
tatra yājñavalkyaḥ  
piṇḍado'ṃśaharaścaiṣāṃ pūrvvābhāve paraḥ paraḥ  
svajātīyeṣvayamproktastanayeṣu yathāvidhi  
tathāca manuḥ  
pitṛveśmani kanyā tu yaṃ putraṃ janayedrahaḥ  
kānīnaṃ taṃ vadennāmnā voḍhuḥ kanyā samudbhavam  
mātā pitā vā dadyātāṃ yamadbhiḥ putramāpadi

### [10.p5.26](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.26)

sadṛśaṃ prītisaṃyuktaṃ sa jñeyo dattrimaḥ sutaḥ  
natvevaikaṃ putraṃ dadyātpratigṛhṇīyādveti  
putraṃ pratigrahīṣyan bandhūnāhūya rājani cāvedya niveśanasya madhye vyāhṛtibhirhutvādūrabāndhavaṃ bandhusannikṛṣṭameva pratigṛhṇīyāditi  
sa krītastu sutastasya sadṛśo'sadṛśo'thavā | iti  
kānīnagūḍhotpannasahoḍhapaunarbhavānāṃ savarṇatvaṃ janakadvāreṇa na  
svarūpataḥ teṣāṃ kuṇḍagolakatvena svatovarṇajātyantarbhāvābhāvāt  
putrikākaraṇānantaramaurasaputrotpattau viśeṣamāha  
manuḥ  
putrikāyāṃ kṛtāyāntu yadi putro'nujāyate  
samastatra vibhāgaḥ syājjyeṣṭhatā nāsti hi striyāḥ  
kātyāyanaḥ  
utpanne caurase putre caturthāṃśaharāḥ sutāḥ  
savarṇā asavarṇoste grāsācchādanabhājanāḥ  
savarṇāḥ kṣetrajadattakakrītakṛtrimasvayaṃdattāpaviddhā asavarṇāḥ  
kānīnagūḍhotpannasahoḍhapaunarbhavāḥ  
yatta viṣṇuvacanam  
apraśastāstu kānīnagūḍhotpannasahoḍhajāḥ  
paunarbhavastu naiveti pitūr† rikthāṃśabhāginaḥ || iti  
tadaurase sati caturthāṃśaniṣedhaparaṃ aurasādyabhāve tu kānīnādīnāmapi sakalapitryadhanagrahaṇamastyeva pūrbbābhāve paraḥ paraḥ  
iti vacanāditi vijñāneśvaramatam | yathācāyameva kramastathāsmābhirupapāditaḥ vijñāneśvaraṭīkāyāṃ subodhinyāṃ dāyabhāgaprakaraṇe | yastvaṃśādhikārī sannapi lobhādyabhāvāt  
svato'rjanaśaktisadbhāvādvāṃśaṃ na jighṛkṣati taṃ pratyāha  
yājñavalkyaḥ  
śaktasyānīhamānasya kiñciddattvā pṛthakkriyā  
aputreṇa parakṣetre niyògotpāditaḥ sutaḥ  
ubhayorapyasau rikthī piṇḍadātā ca dharmmataḥ  
manuḥ  
ūrddhaṃ vibhāgājjātastu pitryameva hareḍanam  
putraiḥ saha vibhaktena pitrā yatsvayamarjjitam

### [10.p5.27](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5.27)

vibhaktajasya tatsarvvamanīśāḥ pūrvvajāḥ smṛtāḥ  
saṃsṛṣṭāstena vā ye syurvibhajeta sa taiḥ saha  
stu tasmādeva garbhādvibhāgānantarasamutpannasya putrasya kathaṃ  
bhāgakalpanetyākāṅkṣāyām  
yājñavalkyaḥ  
dṛśyādvā tadvibhāgaḥ syādāyavyayaviśodhitāt  
yadāha vaśiṣṭhaḥ  
atha bhrātṝṇāṃ dāyavibhāgo yāścānapatyāḥ striyastāsāmāputralābhāditi  
pitrā vā vibhaktāya putrāyā laṅkaraṇādike dīyamāne vibhāgāntaramutpannena niṣedhaḥ kāryyaḥ  
tathāca yogīśvaraḥ  
pitṛbhyāṃ yasya yaddattaṃ tattasyaiva dhanaṃ bhavet  
vibhāgātprāk pitrā mātrā vā yasmai yaddattaṃ tattasyaiva samānanyāyatvāt | ataeva ekasmai dīyamāne'nyena niṣedho'pi na  
kāryyaḥ

## Linked texts (31)

- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.2.5.71) — Vyāsa, Sanskrit
- [Yājñavalkyasmṛti](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.yajnavalkya.1.237) — Yājñavalkya, Sanskrit
- [Paiṭhīnasidharmasūtra (fragments)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.dharma.paithinasi*fragments.6.9) — Sanskrit
- [Agnipurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.agni.163.16) — Vyāsa, Sanskrit
- [Nāradapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.51.128) — Vyāsa, Sanskrit
- [Kāmikāgama](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.agama.siva.kamika.2.29.201-2) — Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.22.53) — Vyāsa, Sanskrit
- [Mānava Dharmaśāstra](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.manu.9.134) — Manu & Bhṛgu, Sanskrit
- [Baudhāyanadharmasūtra](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.dharma.baudhayana.2.2.3.16-2ab) — Baudhāyana, Sanskrit
- [Nāradasmṛti](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.narada.v13.1) — Nārada, Sanskrit
- [Hārītadharmasūtra (fragments)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.dharma.harita*fragments.8.15) — Sanskrit
- [Śaṅkhalikhitadharmasūtra (fragments)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.dharma.sankhalikhita*fragments.6.1) — Sanskrit
- [Pracetassmṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.pracetassmrti*fragments.1.17) — Sanskrit
- [Sumantudharmasūtra (fragments)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.dharma.sumantudharmasutra*fragments.1.5) — Sanskrit
- [Jātūkarṇyasmṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.jatukarnya*fragments.1.1) — Sanskrit
- [Kārṣṇājinismṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.karsnajinismrti*fragments.1.3) — Sanskrit
- [Laugākṣismṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.laugaksismrti*fragments.1.7) — Sanskrit
- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.45.p94) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Śrāddhakaumudī](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.mithila_bengal.sraddhakaumudi.5.p69) — Govindānanda 1500, Sanskrit
- [Gūḍhārthadīpikā](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.gudharthadipika.2.p785) — Vāmadeva, Sanskrit
- [Dāyabhāga](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dayabhaga.1.2) — Jīmūtavāhana, Sanskrit
- [Bārhaspatyasaṃhitā (Aṅgiras)](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.rsi.barhaspatyasamhita.31.126) — Aṅgiras, Sanskrit
- [Smṛtiratnākara (Vivādaratnākara, Kṛtyaratnākara…)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtiratnakara.19.p11) — Caṇḍeśvara Ṭhakkura, Sanskrit
- [Vyavahāramayūkha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.vyavaharamayukha.3.p159) — Nīlakaṇṭhabhaṭṭa 1610, Sanskrit
- [Rājadharmakaustubha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.rajadharma.rajadharmakaustubha.84.16) — Anantadeva 1645, Sanskrit
- [Vyavahāraprakāśa (Mitramiśra)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.vyavahara.vyavaharaprakasa.8.p948) — Mitramiśra, Sanskrit
- [Vivādaratnākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.vyavahara.vivada.vivadaratnakara.20.p14) — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- [Madanaratna](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaratna.4.p4) — Madanasiṃha, Sanskrit
- [Śūdrakamalākara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.jati.sudrakamalakara.39.1-51) — Kamalākarabhaṭṭa, Sanskrit
- [Śrāddhadīpa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.558) — Divyasiṃha Mahāpātra 1640, Sanskrit
- [Śūdrācāraśiromaṇi](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.sudradharma.sudracarasiromani.6.p34) — Kṛṣṇaśeṣa 1520, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.madanaparijata.10.p5) · Pramāṇa
