<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.nrsimhaprasada.p59 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Great comprehensive digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha) › [Nrisimhaprasada](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.nrsimhaprasada) › p59

# Nrisimhaprasada p59

Nṛsiṃhaprasāda p59

- **Language:** Sanskrit

### [p59](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.nrsimhaprasada.p59)

janmavākkarmasaṃyuktaḥ sa śrāddhe prathamo mataḥ || tādṛśādayutācchreyāna eko yogasamāśrayaḥ” iti | manuḥ"eṣāmanyatamo yastu bhuñjīta śrāddhamarcitaḥ | pitṝṇāṃ tasya tṛptiḥ syācchāśvatī sāptapauruṣī || eṣa vai prathamaḥ kalpaḥ pradāne havyakavyayoḥ | anukalpastvayaṃ jñeyaḥ sadā sadbhiranuṣṭhitaḥ | mātāmahaṃ mātulaṃ ca svastrīyaṃ śvaśuraṃ gurum | dauhitraṃ viṭpatiṃ bandhūn ṛtvijaṃ cāpi bhojayet” iti | atra hi evaṃ vyavasthā-eko hi prathamo mukhyaḥ kalpaḥ, aparastvanukalpaḥ, tatra pūrvābhihitavedapāragādirvipravargaḥ prathamaḥ śreṣṭhaḥ kalpaḥ, dvitīyastu pramādadhamaḥ kalpaḥ sa evānukalpa ityucyate | taduktamamarakośe jinendreṇa"mukhyaḥ syātprathamaḥ kalpastvanu kalpastu madhyamaḥ” iti | mātāmahaṃ mātulaṃ cetyādi vakṣyamāṇaḥ prathamakalpābhāve sarvakālaṃ mahadbhiranuṣṭhīyate | gururatra vidyopadeṣṭā na pitā | viṭpatirjāmātā atithivvā, tadāha devasvāmī-atithirityanye vadantīti | yatra prathamakalpasya sambhavastatrānanuṣṭhānaṃ dvitīyasyeti | tadāhaprabhuḥ prathamakalpasya yo'nukalpe tu vartate | na sāmparāyikaṃ tasya durmatervidyate phalam” iti | prabhuḥ sampādane śaktaḥ, samparāya uttaraḥ kālaḥ, tathā ca koṣaḥ—“yuddhāyatyoḥ saṃparāya” iti | tataśca pūrvoktakalpābhāve bhāgineyādayo grāhyāḥ | taduktaṃ mitākṣarāyām — ete svastrīyādayaḥ pūrvoktaśrotriyādyabhāve veditavyā iti | viṣṇupurāṇe'pyanukalpa uktaḥ— “pitṛvyagurudauhitrān ṛtviksvasriyamātulān | pūjayeddhavyakavyena” iti | vāyupurāṇe — “vṛddhānatithibāndhavān” iti | “svasriyo bhāgineyaḥ syādi”ti | pitṛṣvasṛjaṃ ca havyena pūjayet , itarāṃśca gurudauhitrādīn kavyeneti | nanu— “na sa gotre havirdadyādyathā kanyā tathā haviḥ” ityādibhiḥ sagotre śrāddhaniṣedhāt kathaṃ pitṛvyopādānam | satyamevaitad jñānam , na tvabhijñānām | tathā hi—ṣaḍbhyaḥ puruṣebhyo'rvāgayaṃ niṣedho na sārvatrikaḥ | “ṣaḍbhyastu puruṣebhyo'rvāgśrāddheyāstu gotriṇaḥ | ṣaḍbhyastu parato bhojyāḥ śrāddhe syurgotrajā api” iti smaraṇāt | anenaivābhiprāyeṇa tarappratyayarahitatvena guṇavanmātratvamādāya bhojyā guṇavanta iti gautamo'pi smṛtavān | tataśca ṣaṭ puruṣotpannasapiṇḍānāṃ pitrādyuddeśena bhozanīyatvamasammatam , natu vaiśvadevoddeśenāpi | tathā— “pitā pitāmaho bhrātā putro vā'tha sapiṇḍakaḥ | na parasparamardhyāḥ syurna śrāddhe ṛtvijastathā || ṛtvik putrādayo'pyete sakulyā brāhmaṇā dvijāḥ | vaiśvadeve niyoktavyā yadyete guṇavattarāḥ”

- [Previous: p58](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.nrsimhaprasada.p58)
- [Next: p60](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.nrsimhaprasada.p60)

## Linked texts (3)

- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.21.22) — Vyāsa, Sanskrit
- [Mānava Dharmaśāstra](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.manu.3.146) — Manu & Bhṛgu, Sanskrit
- [Śrāddhadīpa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.416) — Divyasiṃha Mahāpātra 1640, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.nrsimhaprasada.p59](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.nrsimhaprasada.p59) · Pramāṇa
