Smritikaustubha 5.2-2
Smṛtikaustubha 5.2-2
- Language
- Sanskrit
5.2-2.1
iti caitrakṛtyam
atha vaiśākhakṛtyaṃ nirṇayāmṛte mahābhārate-niścaredekabhaktena vaiśākhe yo jitendriyaḥ | prātaḥsnāyī naraḥ strī vā jñātīnāṃ
śreṣṭhatāṃ vrajet | iti | tatraiva vāmanapurāṇe-gandhamālyāni ca
tathā vaiśākhe surabhīṇi ca | deyāni dvijamukhyebhyo madhusūdanatuṣṭaye | iti | nikṣipya jalapātre tu prāpte mādhavasaṃjñake | mādhavaṃ
ye'rcayiṣyanti devatāste narā bhuvi | svarṇapātre'tha vā raupye
tāmre vā mṛnmaye'pi vā | toyasthaṃ yo'rcayeddevaṃ śālagrāmaśilodbhavam | pratimāṃ yo mahābhāga tasya puṇyamanantakam | vaiśākhe
māsyūṣmaṇolpatve jyeṣṭhe'pītthaṃ kāryamityuktaṃ tatraiva-tasmājjyeṣṭhe
sadā bhūpa toyasthaṃ yo'rcayeddharim | vītatāpo narastiṣṭhedyāvadābhūtasaṃplavam | iti
atra viśeṣo rāmārcanacandrikāyāṃ-jñeyaḥ kālavikalpo'yamūṣmaṇastāratamyataḥ | gandhodakayute pātre nityapūjāṃ samāpya ca
ativāhya dinaṃ rātrau devaṃ nītvā dvijāsanam | pañcopacāraiḥ
saṃpūjya tīrthaṃ prāśya visarjayet | ātmānaṃ gṛhadārādi tena
tīrthena pāvayet | dvādaśyāṃ tu jale rātrāvarcayedgaruḍoktitaḥ | dvādaśyāṃ pūjayedrātrau jalasthaṃ jalaśāyinam | iti | tithitattvedadāti yo hi meṣādau saktūnambughaṭānvitān | pitṝnuddiśya
viprebhyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate | iti | ayaṃ ca vidhiḥ meṣādāviti
meṣasaṃkramaṇanimittakatayā pratīyamānatvāt vaiśākhādanyatrāpi
meṣasaṃkramadine bodhyaḥ | pādme-tulasī kṛṣṇagaurākhyā tayābhyarcya
madhudviṣam | viśeṣeṇa tu vaiśākhe naro nārāyaṇo bhavet | ekabhaktamatho naktamayācitamatandritaḥ | mādhave māsi yaḥ kuryāllabhate
5.2-2.2
sarvamīpsitam | iti | madanaratne skānde-prapā kāryā ca vaiśākhe deve deyā galantikā | upānahyajanacchatrasūkṣmavāsāṃsi
candanam | jalapātrāṇi deyāni tathā puṣpagṛhāṇi ca | pānakāni ca piñjyāṇi drākṣā rambhāphalānyapi | iti | piñjyāṇīti
pānakaviśeṣaṇam
akṣayyatṛtīyā vaiśākhaśuklatṛtīyāyāṃ nirṇayāmṛte bhaviṣye
viṣṇupūjoktā-vaiśākhasya tṛtīyāyāṃ śrīsametaṃ jagadgurum | nārāyaṇaṃ pūjayeta puṣpadhūpavilepanaiḥ | iti | tatraiva viśeṣaḥ-vaiśākhe
śuklapakṣe ca tṛtīyāyāṃ tathaiva ca | gaṅgātoyairnaraḥ snātvā mucyate
sarvakilbiṣaiḥ | tasyāṃ kāryo yavairhomo yavairviṣṇuṃ samarcayet
yavāndadyādvijātibhyaḥ prayataḥ prāśayedyavān | iti | viṣṇudharmottare-yaḥ paśyati tṛtīyāyāṃ kṛṣṇaṃ candanabhūṣitam | vaiśākhasya site pakṣe sa yātyacyutamandiram | iti | tathā madanaratne
bhaviṣye-kṛṣṇa uvāca | bahunā'tra kimuktena kiṃ bahvakṣaramālayā | vaiśākhasya sitāmekāṃ tṛtīyāmakṣayāṃ śṛṇu 1 yasyāṃ
snānaṃ japo homaḥ svādhyāyaḥ pitṛtarpaṇam | dānaṃ ca kriyate
kiṃcittatsarvaṃ syādihākṣayam 2 ādiḥ kṛtayugasyeyaṃ yugādistena
kathyate | sarvapāpapraśamanī sarvasaukhyapradāyinī 3 purā mahodaye
pārtha vaṇigāsītsa nirdhanaḥ | priyaṃvadaḥ satyavṛttirdevabrāhmaṇapūjakaḥ 4 puṇyākhyānaikacitto'bhūtkuṭumbavyākulo'pi san | tena
śrutā vācyamānā tṛtīyā rohiṇīyutā 5 yadā syādbudhasaṃyuktā
tadā sā sumahāphalā | tasyāṃ yaddīyate kiṃcidakṣayaṃ syāttadeva
hi 6 iti śrutvā sa gaṅgāyāṃ saṃtarpya pitṛdevatāḥ | gṛhamāgatya
5.2-2.3
karakānsnānānudakasaṃyutān 7 annapūrṇānvṛhatkumbhāñjalena vimalena ca| yavagodhūmacaṇakānsaktūndadhyodanaṃ tathā 8 ikṣukṣīravikārāṃśrva sahiraṇyāṃśca bhaktitaḥ| śuciḥ śuddhena manasā brāhmaṇebhyo
dadau vaṇik 9 bhāryayā vāryamāṇo'pi kuṭumbāsaktacittayā
tāvattasthau sthire sattve matvā sarvaṃ vinaśvaram 10 dharmāsaktamatiḥ
pārtha kālena bahunā tataḥ | jagāma pañcatvamasau vāsudevamanusmaran 11 tataḥ sa kṣatriyo jātaḥ kuśāvatyāṃ yudhiṣṭhira | babhūva cākṣayā tasya samṛddhirdharmasaṃyutā 12 iyāja sa mahāyajñaiḥ samāptavaradakṣiṇaiḥ | sa dadau gohiraṇyādi dānānyanyānyaharniśam 13
bubhuje kāmato bhogāndīnāndhānpūrayaddhanaiḥ | tathāpyakṣayamevāsya
kṣayaṃ yāti na taddhanam 14 śraddhāpūrvaṃ tṛtīyāyāṃ dattaṃ cai vibhavaṃ
vinā | ityetatte samākhyātaṃ śrūyatāmatra yo vidhiḥ 15 tṛtīyāṃ ca
samāsādya snātvā saṃtarpya devatāḥ | ekabhaktaṃ tadā kuryādvāsudevaṃ
prapūjayet 16 udakumbhānsakarakānsnānsarvarasaiḥ saha| graiṣmikaṃ
sarvamevātra sasyaṃ dāne praśasyate 17 chatropānatpradānaṃ ca gobhūkāñcanavāsasām | yadyadiṣṭatamaṃ cānyattaddeyamaviśaṅkayā 18 etatte
sarvamākhyātaṃ kimanyacchrotumicchasi | anākhyeyaṃ na me kiṃcidasti svastyastu te'nagha 19 asyāṃ tithau kṣayamupaiti hutaṃ na dattaṃ
tenākṣayeti kathitā munibhistṛtīyā | uddiśya daivataritṛnkriyayate manuṣyaistaccākṣayaṃ bhavati bhārata sarvameva 20 iti
iyameva tṛtīyā yugādirapi-navamyāṃ śuklapakṣasya kārtike
niragātkṛtam | tretā sitatṛtīyāyāṃ vaiśākhe samapadyata | darśe tu
5.2-2.4
māghamāsasya pravṛttaṃ dvāparaṃ yugam | kaliḥ kṛṣṇatrayodaśyāṃ nabhasye
māsi nirgataḥ | iti nirṇayāmṛte bhaviṣyottaravacanāt
brāhme tviyaṃ kṛtādirityuktaṃ-vaiśākhe māsi śuklāyāṃ tṛtīyāyāṃ
janārdanaḥ | brahmalokāttripathagāṃ pṛthivyāmavatārayat | yavānutpādayāmāsa yugaṃ cārabdhavānkṛtam | iti | nahyatra kaścidvirodhaḥ| kalpabhedena vyavasthāpanāt
yugāditvādiha śrāddhamanuṣṭheyam| kṛtaṃ śrāddhaṃ vidhānena manvādiṣu yugādiṣu | hāyanāni dvisāhasraṃ pitṛṇāṃ tṛptidaṃ bhavet
iti tatraiva mātsyavacanāt | śrāddhāsaṃbhave tilatarpaṇamapyatra
kāryam | pānīyamapyatra tilairvimiśraṃ dadyātpitṛbhyaḥ prayato
manuṣyaḥ | śrāddhaṃ kṛtaṃ tena samāḥ sahasraṃ rahasyametanmunayo vadanti
iti tatraiva viṣṇupurāṇavacanāt | atraca śuklayugādikāryaṃ pūrvāhne'nuṣṭheyaṃ, kṛṣṇayugādikāryaṃ tvaparāhne-dve śukle dve tathā kṛṣṇe
yugādī kavayo viduḥ | śukle pūrvāhnike jñeye kṛṣṇe caivāparāhnike | iti tatraiva bhaviṣyavacanāt | atraca śuklayugādiśrāddhe
pūrvāhno niyamyate natu tadvihite daive'pi karmaṇi | tatra sāmānyaśāstrādeva pūrvāhnasya prāptatvāt | evaṃ caturthapāde kṛṣṇayugādivihite daive karmaṇi aparāhno niyamyate natu śrāddhe | tatrāparāhnasyātideśaśāstrādeva prāpteḥ | yaśca yatkarmakālastatkarmavyāpinī
tithistatra grāhyeti nyāyasahakṛtena karmaṇo yasya yaḥ kāla iti
śāstreṇaiva prāptisaṃbhavāt tithigatapūrvāhnikatvāparāhnikatve'nūdyete
5.2-2.5
yattu kālādarśakāreṇoktam-amāvāsyāvadyugādimanvādayo'parāhnavyāpinyo grāhyā iti, anusṛtaṃ ca nirṇayāmṛtakāreṇa tacchuklyugādyormukhyakālanirṇayāyoktaśāstravirodhādaprabhavadapi gauṇakālanirṇayopayogi bodhyam| tathāhi yājamānamiti viśeṣasamākhyayā
bādhitāpyādhvaryavasamākhyā ājyāvekṣaṇādau pravāsādinā yajamānakartṛtvāsaṃbhave'dhvaryu kartṛtvaṃ prāpayati | bādhakābhāve
bādhyasya nirapavādatvāt | tathāmāvāsyāśrāddhādatideśaprāptasyāparāhnakālasya śuklayugādiśrāddhe uktavacanopadiṣṭapūrvāhnakālena
bādhe'pi daivānmānuṣādvā kāraṇātpūrvāhne tadanuṣṭhānāsaṃbhave'tideśaṃprāptāparāhvasyāṅgatvaṃ bhavatyeva | atastasyāṃ daśāyāṃ pūrvāhnasaṃnikṛṣṭamapi madhyāhnamullaṅghyāparāhna eva śrāddhamanuṣṭheyamityetadarthatayā
kālādarśasyātideśoktirapi saṃgamayitavyā | idaṃ ca piṇḍarahitaṃ
kārya-ayanadvitaye śrāddhaṃ viṣuvadvitaye tathā | yugādiṣu ca
sarvāsu piṇḍanirvapaṇādṛte | iti pulastyavacanāt | atraiva śrāddhe
udakumbhadāne mantrau paṭhanti-eṣa dharmaghaṭo datto brahmaviṣṇuśivātmakaḥ | asya pradānāttṛpyantu pitaro'pi pitāmahāḥ
gandhodakatilairmiśraṃ sānnaṃ kumbhaṃ sadakṣiṇam | pitṛbhyaḥ saṃpradāsyāmi
akṣayyamupatiṣṭhatu | iti | vaiśākhasyādhimāsatve tvidaṃ śrāddhaṃ
māsadvaye'pi kāryam-yaugādikaṃ māsikaṃ ca śrāddhaṃ cāparapakṣikam
manvādikaṃ tairthikaṃ ca kuryānmāsadvaye'pi ca | iti smṛticandrikāvacanāt
5.2-2.6
asyāmeva tṛtīyāyāṃ viśeṣo nirṇayāmṛte devīpurāṇetṛtīyāyāṃ tu vaiśākhe rohiṇyūkṣe prapūjya tu | udakumbhapradānena śivaloke mahīyate | iti | pūjā ceyaṃ prakaraṇādgauryā abhipreteti nirṇayāmṛtakāraḥ | ataeva tadaṅgamanudakumbhadānamatra vidhīyata iti
pratīyate | ityakṣayatṛtīyānirṇayaḥ
iyameva paraśurāmajayantī-vaiśākhasya site pakṣe tṛtīyāyāṃ
punarvasau | niśāyāḥ prathame yāme rāmākhyaḥ samabhūddhariḥ
reṇukāyāstu yo garbhādavatīrṇo hariḥ svayam | iti bhārgavacandrikāyāṃ skāndavacanāt | pūrvadina eva niśāprathamayāmavyāptau
pūrvā'nyathā paraiva pūrvoktatṛtīyānirṇayāt | yadā tu-ahno madhye
vāmano rāmarāmāviti vacanāt madhyāhne'yamavatāraḥ svīkriyate
tadāpi tadvyāptimabhisṛtyoktarītyā nirṇayo bodhyaḥ | janmakāle
ṣoḍaśopacāraiḥ saṃpūjyārghyaṃ dadyāt | tatra mantraḥ-jamadagnisuto
vīra kṣatriyāntakara prabho | gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ kṛpayā parameśvara | iti
atha saptamyāṃ gaṅgāpūjanamuktaṃ brahmapurāṇe-vaiśākhaśuklasaptamyāṃ jahnunā jāhnavī purā | krodhātpītā punastyaktā karṇarandhrāttu
dakṣiṇāt | tāṃ tatra pūjayeddevīṃ gaganāṅgaṇamekhalām | iti
asyāmeva śarkarāsaptamīvrataṃ madanaratne pādme pulastya uvāca | śarkarāsaptamīṃ vakṣye sarvakalmaṣanāśinīm | mādhavasya
site pakṣe saptamyāṃ śraddhayānvitaḥ | prātaḥ snātvā tilaiḥ śuklaiḥ
śuklamālyānulepanaḥ | sthaṇḍile padmamālikhya kuṅkumena sakarṇikam | tasmai namaḥ savitreti puṣpadhūpaṃ nivedayet | sthāpayedavraṇaṃ
5.2-2.7
kumbhaṃ śarkarāpātrasaṃyutam | śuklavastreṇa saṃveṣṭya śuklamālyānulepanaiḥ | sahiraṇyaṃ yathāśaktyā mantreṇānena pūjayet | viśvedevamayo yasmāddevaṃvādīti paṭhyate | tvamevāmṛtasarvasvamataḥ pāhi
sanātana | pañcagavyaṃ tataḥ pītvā svapettatpārśvataḥ kṣitau | saurasūktaṃ japaṃstiṣṭhetpurāṇaśravaṇena vā | ahorātre gate paścādaṣṭamyāṃ
kṛtanityakaḥ | tatsarvaṃ vedaviduṣe brāhmaṇāya nivedayet | bhojayecchaktito viprān śarkarāghṛtapāyasaiḥ | bhuñjītārtailalavaṇaṃ svayamapyatha
vāgyataḥ | anena vidhinā sarvaṃ māsi māsi samācaret | vatsarānte punardadyādbrāhmaṇāya samāhitaḥ | śayanaṃ vastrasaṃvītaṃ śarkarākalaśānvitam | sahastreṇātha niṣkāṇāṃ kṛtvā dadyācchatena vā
daśabhirvā tribhirvāpi niṣkeṇaikena vā punaḥ | padmaṃ svaśaktito
dadyādvittaśāṭhyavivarjitaḥ | amṛtaṃ pivato vaktrātsūryasyāmṛtavindavaḥ | niṣpeturye tadutpannāḥ śālimuddrayavādayaḥ | śarkarā ca paraṃ
tasmādikṣusāro'mṛtopamaḥ | iṣṭā ravestataḥ puṇyā śarkarā havyakavyayoḥ | śarkarāsaptamī caiṣā vājimedhaphalapradā | sarvaduḥkhapraśamanī sarvasaṃpattidāyinī | yaḥ kuryātparayā bhaktyā sa vai saṃpattimāpnuyāt | iti
athāṣṭamyāṃ devīpūjoktā nirṇayāmṛte devīpurāṇe-sahakāraphalaiḥ snānaṃ vaiśākhe hyaṣṭamīdine | ātmano devatāṃ snāpya māṃsīvālakavāribhiḥ | lepanaṃ phalakarpūraṃ dhūpaṃ dīpaṃ sugandhakam
iti | ātmana ityasya pūrvārdhe snānamityanenānvayaḥ | sahakāraphalairityāmraphalarasairityarthaḥ | māṃsī jaṭāmāṃsī | phalakarpūramityatra phalaṃ jātīphalaṃ | devatāmaparājitākhyāṃ devīmiti vyākhyātaṃ
5.2-2.8
tatraiva | atraiva viśeṣaḥ saṃvatsarapradīpe'pi-devyāḥ pūjāṃ prakurvīta
ketakayā campakena ca | śarkarākṣīranaivedyaṃ kanyāviprādibhojanam
ātmanaḥ pāraṇaṃ tadvaddakṣiṇāṃ śaktito dadet | sarvatīrthābhiṣekaṃ tu
anenāpnoti bhārgava | iti | atropavāsapūrvakamuktavidhapūjanamaṣṭamyāṃ kāryam | navamyāṃ kanyāviprabhojanamātmanaḥ pāraṇaṃ ceti
vyavasthoktā nirṇayāmṛte | ityaṣṭamīkṛtyam
athātraivobhayoḥ pakṣayoḥ navamyāmupavāsaparaścaṇḍikāmarcayet
taduktaṃ nirṇayāmṛte bhaviṣyottare-vaiśākhe māsi rājendra navamyāṃ
pakṣayordvayoḥ | upavāsaparo bhaktyā pūjayānastu caṇḍikām | haraḥ
kundendusaṃkāśastejasā dhruvasaṃnibhaḥ | vimānavaramārūḍho devaloke
mahīyate | iti
atha dvādaśyāṃ viṣṇupūjā dānadharmeṣu-vaiśākhamāse dvādaśyāṃ
pūjayenmadhusūdanam | agniṣṭomamavāpnoti somalokaṃ ca gacchati
iti | asyāmeva yogaviśeṣeṇa puṇyakāla ukto hemādraupañcānanasthau gurubhūmiputrau meṣe raviḥ syādyadi śuklapakṣe | pāśābhidhānā karabheṇa yuktā tithivyatīpāta itīha yogaḥ | asmiṃstu
gobhūmihiraṇyavastradānena sarvaṃ parihāya pāpam | suratvamindratvamanāmayatvaṃ martyādhipatyaṃ labhate manuṣyaḥ | iti | pāśābhidhānā
tithirdvādaśī | karabhaṃ hastaḥ
atha trayodaśīmārabhya viṣṇudharmoktaṃ kāmadevavratam
mārkaṇḍeya uvāca-śuklapakṣe mahārāja trayodaśyāmupoṣitaḥ | pūjayetkāmadevaṃ tu vaiśākhātprabhṛti prabho | gandhamālyāmbaradharo dhūpadīpādisaṃpadā | dadyādvratānte viprāya gandhavastrayugaṃ tathā | vrataṃ
5.2-2.9
caritvā varametadiṣṭamāsādya nākaṃ suciraṃ manuṣyaḥ | mānuṣyamāsādya bhavatyarogaḥ sukhānvito rūpasamanvitaśca | iti
atha caturdaśyāṃ nṛsiṃhajayantī | yathoktaṃ vārāhe-vaiśākhasya site pakṣe caturdaśyāṃ mahātithau | jayantī tatra kartavyā
nṛsiṃhasya dvijottamaiḥ | iti | nṛsiṃhapurāṇepi-bhūtāyāṃ śuklapakṣe
ca vaiśākhe tu niśāmukhe | vāyubhaṃ yadi labhyeta sopoṣyā sā
mahāphalā | iti | niśāmukhaṃ sāyasaṃdhyākālaḥ | tadvyāpinyekadina eva cetsaiva grāhyā | dinadvaye tadvyāptau tadvyāptau tu paraiva
nakṣatrayogastu prāśastyārthaḥ | vāyubhaṃ svātī | yadvā vaiṣṇavānpratyayaṃ nirṇayaḥ | govindārṇave nṛsiṃhapurāṇe-anaṅgena samāyuktā
nopoṣyā sā caturdaśī | pūrṇāyuktāṃ tu tāṃ kuryānnarasiṃhasya
tuṣṭaye | yaḥ karoti naro mohātkāmaviddhāṃ caturdaśīm | dhanāpatyairviyujyeta tasmāttāṃ parivarjayet | iti
atha prayogaḥ | trayodaśyāṃ kṛtaikabhaktaḥ caturdaśyāṃ nityavidhiṃ samāpya madhyāhne tilāmalakaiḥ snātvā vrataṃ saṃkalpayet
tatra mantraḥ-upoṣyā'haṃ nārasiṃha bhuktimuktiphalaprada | śaraṇaṃ tvāṃ
prapanno'smi bhaktiṃ me nṛhare diśa | iti | tataḥ-ācāryaṃ tvāṃ
vṛṇe brahmannārasiṃhamahāvrate | tvameva nārasiṃho me caturvargaphalapradaḥ | ityācāryavaraṇaṃ kṛtvā | sāyaṃ maṇḍapāntastaṇḍulapuñjopari
nihitapūrṇakumbhe rājatatāmrādijātīyaṃ pātraṃ nidhāya tatra nihitāṃ
sauvarṇī pratimāṃ ṣoḍaśopacāraiḥ saṃpūjyārghyaṃ dadyāt | tatra mantraḥhiraṇyākṣavadhārthāya bhūbhārottāraṇāya ca | paritraṇāya sādhūnāṃ
5.2-2.10
jāto viṣṇunṛkesarī | gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ salakṣmīnṛhare svayam | iti | tato rātrau jāgaraṇaṃ vidhāya kṛtanityakriyaḥ śrīnṛsiṃhaṃ saṃpūjyācāryāya dhenuṃ dakṣiṇāyutāṃ pratimāṃ ca dadyāt | tatra
mantraḥ-nṛsiṃhācyuta govinda lakṣmīkānta jagatpate | anenārcāpradānena saphalāḥ syurmanorathāḥ | iti | evaṃ dattvā prārthayet
-madvaṃśe ye narā jātā ye janiṣyanti cāpare | tāṃstvamuddhara deveśa
duḥsahādbhavasāgarāt | pātakārṇavamagnasya vyādhiduḥkhāmbuvāribhiḥ | tīvreṇa paribhūtasya mahāduḥkhāgatasya me | karāvalambanaṃ dehi
śeṣaśāyinjagatpate | śrīnṛsiṃha ramākānta bhaktānāṃ bhayanāśana
kṣīrāmbudhinivāsistvaṃ cakrapāṇe janārdana | vratenānena deveśa
bhuktimuktiprado bhava | iti | tato brāhmaṇaiḥ saha pāraṇāṃ vidhāya
bhagavate vrataṃ nivedayet | tvatprasādasvīkaraṇaṃ yatkṛtaṃ pāraṇaṃ
mayā | vratenānena saṃtuṣṭastvaṃ hi muktiṃ prayaccha me | iti nṛsiṃhajayantyutsavaḥ
atha paurṇamāsyāṃ kartavyaṃ nirṇayāmṛte yamagāthāsu-yastu
kṛṣṇājinaṃ dadyātsakhuraṃ śṛṅgasaṃyutam | tilaiḥ pracchādya vāsobhiḥ
sarvaratnairalaṃkṛtam | vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu viśākhāsu viśeṣataḥ | sasamudraguhā tena saśailavanakānanā | saptadvīpanvitā
dattā pṛthivī nātra saṃśayaḥ | iti | tathā tatraiva viṣṇuḥkṛṣṇājine tilānkṛtvā hiraṇyaṃ madhusarpiṣī | dadāti yastu viprāya sarvaṃ tarati duṣkṛtam | iti | madanaratne ādityapurāṇesūta uvāca-vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ ca sṛṣṭāḥ kamalayoninā
tilāḥ kṛṣṇāśca gaurāśca tṛptaye sarvadehinām | tasmātkāryaṃ tilaiḥ
snānaṃ tathāgnau juhuyāttilān | niveditavyaṃ vidhivattilapātraṃ tu
5.2-2.11
viṣṇave | tilatailena dīpāśca deyā devebhya eva ca | sodakaiśca
tilaiḥ sārdhaṃ kartavyaṃ pitṛtarpaṇam | tilaiḥ samadhubhiryuktaṃ brāhmaṇānāṃ
ca tarpaṇam | dātavyā dakṣiṇāścāpi tilairmadhuyutairapi | mantraṃ japecca paurāṇaṃ pāramparyakramāgatam | tilā vai somadaivatyāḥ suraiḥ
sṛṣṭāstu gosave | svargapradāḥ svatantrāśca te māṃ rakṣantu nityaśaḥ
dadyādanena mantreṇa tilapātrāṇi tatra ca | saptabhyastvatha pañcabhyo
brāhmaṇebhyastu kīrtayet | prīyatāṃ dharmarājaśca devāścānye tathaiva ca
evaṃ kṛte sa muktaḥ syātpāpairjanmaśatārjitaiḥ | iti
asyāmeva kāryāntaramuktamaparārke-śṛtānramudakumbhaṃ ca vaiśākhyāṃ ca viśeṣataḥ | nirdiśya dharmarājāya godānaphalamāpnuyāt
suvarṇatilayuktaistu brāhmaṇānsapta pañca ca | tarpayedudakumbhaistu brahmahatyāṃ vyapohati | iti | kṛtavaiśākhasnānasyodyāpane iyameva
pūrṇamāsī vaiśākhaikādaśīdvādaśībhyāṃ saha vaikalpikakālatvena
vihitā vāmanapurāṇe-māsamevaṃ bahiḥ snātvā nadyādau vimale
jale | ekādaśyāṃ vā dvādaśyāṃ paurṇamāsyāmathāpi vā | upoṣya
niyato bhūtvā kuryādudyāpanaṃ budhaḥ | maṇḍapaṃ kārayedādau kalaśaṃ
tatra vinyaset | niṣkeṇa vā tadardhena tadardhārdhena vā punaḥ | śaktyā vā kārayeddevaṃ sauvarṇaṃ lakṣaṇānvitam | lakṣmīyutaṃ jagannāthaṃ
pūjayedāsane budhaḥ | bhūṣaṇaiścandanaiḥ puṣpairdīpairnaivedyasaṃcayaiḥ | evaṃ
5.2-2.12
saṃpūjya vidhivadrātrau jāgaraṇaṃ caret | śvobhūte kṛtamaitro'tha grahavedyāṃ grahānyajet | homaṃ kuryātprayatnena pāyasānnairvicakṣaṇaḥ | tilājyena yavairvāpi sarvairvāpi svaśaktitaḥ | aṣṭottarasahasraṃ vā śatamaṣṭottaraṃ tu vā | pratadviṣṇustavainaiva idaṃviṣṇuranena vā | vratasaṃpūrtisiddhyarthaṃ dhenumekāṃ payasvinīm | pādukopānahau chatraṃ gurave
vyajanaṃ tathā | śayyāṃ sopaskarāṃ dadyāddīṣikāṃ darpaṇaṃ tathā
brāhmaṇānbhojayettriṃśattebhyo dadyācca dakṣiṇām | kalaśānjalasaṃpūrṇāṃstebhyo dadyādyavāṃstathā | evaṃ kṛte mādhavasya udyāpanavidhau
śubhe | phalamāpnoti sakalaṃ viṣṇusānnidhyamāpnuyāt | aśaktastuvaiśākhyāṃ vidhinā snātvā bhojayedbrāhmaṇāndaśa | kṛsaraṃ sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ | iti | niṣkaścatvāriṃśanmāṣāḥ
kṛtamaitraḥ kṛtasūryadaivatyaprātarhomādighaṭitaprātaḥkṛtyaḥ | asyāmeva
viśeṣo viṣṇudharmottare-vaiśākhe pūrṇamāsyāṃ vai jalasthaṃ jagadīśvaram | pūjayedvaiṣṇavo bhaktyā kṛtotsāhaṃ mudānvitaḥ | gītavādyapatākādyaiḥ kṛtvā puṇyaṃ mahotsavam | jyeṣṭhasyaikādaśī śuklāṃ
yajettāvatpraharṣitaḥ | iti | yenārjitāni0 || vaiśākhadīdhitirayaṃ
smṛtikaustubhasya || iti vaiśākhakṛtyam
Linked texts (12)
- Prāṇatoṣiṇī — Rāmatoṣaṇa Śarman 1796, Sanskrit
- Saubhāgyataraṅgiṇī — Sanskrit
- Saṃvatsaradīdhiti — Anantadeva 1650, Sanskrit
- Abdadīdhiti — Anantadeva 1645, Sanskrit
- Nirṇayasindhu — Kamalākarabhaṭṭa 1612, Sanskrit
- Pratāpārka — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Varṣakriyākaumudī — Govindānanda Kavikaṅkaṇa 1510, Sanskrit
- Vratakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Kṛtyaratnākara (Caṇḍeśvara) — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- Kṛtyamahārṇava — Vācaspatimiśra, Sanskrit
- Kṛtyatattvārṇava — Śrīnātha, Sanskrit