<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtimuktaphala.1.30.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Great comprehensive digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha) › [Smritimuktaphala](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtimuktaphala) › 1.30.1

# Smritimuktaphala 1.30.1

Smṛtimuktāphala 1.30.1

- **Language:** Sanskrit

### [1.30.1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtimuktaphala.1.30.1)

śrīgaṇeśāya namaḥ || atha kālo nirūpyate || sa ca karmaṇyaṃgabhūtaḥ | tadāha gārgyaḥ—  
‘‘tithinakṣatravārādi sādhanaṃ puṇyapāpayoḥ | pradhānaguṇabhāvena na svātaṃtryeṇa te kṣamāḥ ’’|| iti  
vyāso'pi—‘‘ yattithau yacca nakṣatre vāre yatra ca yadyathā  
‘‘vihitaṃ vā niṣiddhaṃ vā pālayaṃstridivaṃ vrajet | apālayan punarmohādapavitraṃ padaṃ vrajet ’’|| iti  
nimeṣādilakṣaṇam | kāla eko'pyupādhibhedādanekaprakāraḥ | tathā ca gārgyaḥ—  
‘‘akṣipakṣmaparikṣepo nimeṣaḥ parikīrtitaḥ | dvau nimeṣau truṭirnāma dvau truṭī tu lavaḥ smṛtaḥ  
‘‘dvau lavau kṣaṇa ityuktaḥ kāṣṭhā proktā daśa kṣaṇāḥ  
‘‘triṃśatkāṣṭhāḥ kalāḥ proktāḥ kalāstriṃśanmuhūrtakaḥ | te tu triṃśadahorātra ityāha bhagavānharaḥ’’|| iti  
tithisvarūpam | tithirūpamuktaṃ kālādarśa—  
‘‘ravīndroryogavirahau kramāddarśaśca pūrṇimā | kalāḥ praveśaniryāṇaistithayo'nyāśca pakṣayoḥ’’|| iti  
sūryācaṃdramasoḥ sannikarṣe darśaḥ | viprakarṣaḥ pūrṇimā bhavati | iṃdoḥ kalānāṃ ravau praveśaniryāṇaiḥ  
sūryācaṃdramasoḥ kṛṣṇaśuklapakṣayoḥ pratipadādayaḥ tithayo bhaveyurityarthaḥ  
khaṇḍatithilakṣaṇam | tatra saṃpūrṇatithau nāsti saṃdehaḥ | yadā hrāsavṛddhivaśena khaṃḍatithirbhavati tadā nirṇayo'pekṣyate | hrāsavṛddhī ca gārgyeṇa darśite—  
‘‘kharvā darpā tathā hiṃsrā trividhaṃ tithilakṣaṇam | dharmādharmavaśādeva tithistredhā vivartate ’’|| iti  
kharvā samatithiḥ | darpā vṛddhiyuktā | hiṃsrā kṣayayuktā  
khaṃḍatithau vidhiniṣedhavyavasthāmāha vṛddhagārgyaḥ—  
‘‘nimittaṃ kālamādāya vṛttirvidhiniṣedhayoḥ | vidhiḥ pūjyatithau tatra niṣedhaḥ kālamātrake

- [Next: 1.30.2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtimuktaphala.1.30.2)
- [Up: 1.30](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtimuktaphala.1.30)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtimuktaphala.1.30.1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrtimuktaphala.1.30.1) · Pramāṇa
