<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.29.3-2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Decisions and rulings](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya) › [Nirnayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu) › 29.3-2

# Nirnayasindhu 29.3-2

Nirṇayasindhu 29.3-2

- **Language:** Sanskrit

### [29.3-2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.29.3-2)

” bṛhaspatiḥ“caturthe māsi ṣaṣṭhe vāpyaṣṭame garbhiṇī yadā | yātrā nityaṃ vivarjyā syādaṣāḍhe tu viśeṣataḥ ||” yājñavalkyaḥ-“daurhṛdasyāpradānena garbho doṣamavāpnuyāt | vairupyaṃ maraṇaṃ vāpi  
tasmātkāryaṃ priyaṃ striyāḥ ||” daurhṛdaṃ garbhiṇīpriyam  
tatraivāśvalāyanaḥ-“vapanaṃ maithunaṃ tīrthaṃ varjayedgarbhiṇīpatiḥ | śrāddhaṃ ca saptamānmāsādūrdhvaṃ  
cānyatra vedavit ||” śrāddhaṃ tadbhojanamiti prayogapārijātaḥ || kālavidhāne muhūrttadīpikāyāṃ ca-“kṣauraṃ śavānugamanaṃ nakhakṛntanaṃ ca yuddhādi vāstukaraṇaṃ tvatidūrayānam | udvāhamaupanayanaṃ jaladheśca gāhamāyuḥkṣayārthamiti garbhiṇikāpatīnām ||” ratnasaṃgrahe gālavaḥ“dahanaṃ vapanaṃ caiva caulaṃ vai girirohaṇam | nāva ārohaṇaṃ caiva varjayedgarbhiṇīpatiḥ  
avyaktagarbhāpatirabdhidyānaṃ mṛtasya vāhaṃ kṣurakarmasaṅgam | tasyāṃ tu yatnena gayāditīrthaṃ  
yāgādikaṃ vāstuvidhiṃ na kuryāt || avyaktagarbhā vanitā bhavenmāsatrayātparam | ṣaṇmāsātparataḥ sūtirnavameriṣṭavāsinī || 3||”  
sūtikāgṛhapraveśaḥ  
atha sūtikāgṛhapraveśaḥ|| gargaḥ- “rohiṇyaindavapauṣṇeṣu svātīvaruṇayorapi | punarvasau puṣyahastadhaniṣṭhā'bhyuttarāsu ca || maitre tvāṣṭre tathāśvinyāṃ sūtikāgāraveśanam ||” etacca saṃbhave  
‘prasūtisamaye kāle sadya eva praveśayet’ iti vasiṣṭhokteḥ || tacca nairṛtyāṃ kāryam  
‘vāruṇyāṃ bhojanagṛhaṃ nairṛtyāṃ sūtikāgṛham’ iti vasiṣṭhokteḥ || viṣṇudharme- “daśāhaṃ  
sūtikāgāramāyudhaiśca viśeṣataḥ | vahninā tindukālātaiḥ pūrṇakumbhaiḥ pradīpaikaiḥ || musalena  
tathā vārivarṇakaiścitritena ca” iti  
jātakarmanirṇayaḥ  
atha jātakarma | pārijāte vasiṣṭhaḥ-‘śrutvā jātaṃ pitā putraṃ sacailaṃ snānamācaret’  
manuḥ- ‘prāṅnābhivardhanātpuṃso jātakarma vidhīyate |’ varddhanaṃ chedanam | hemādrau vaijavāpaḥ“janmano'nantaraṃ kārya jātakarma yathāvidhi | daivādatītakālaṃ cedatīte sūtake bhavet ||”  
pṛthvīcandrodaye viṣṇudharme || ‘acchinnanābhi kartavyaṃ śrāddhaṃ vai putrajanmani ||’ putrapadena  
kanyāpi gṛhyate || tadāha tatraiva | kārṣṇājiniḥ- “prādurbhāve putraputryorgrahaṇe candrasūryayoḥ  
strātvā'nantaramātmīyānpitṝñchrāddhena tarpayet ||” etacca rātrāvapi kāryam-‘putrajanmani  
yātrāyāṃ śarvaryāṃ dattamakṣayam’ itiḥ tatraiva vyāsokteḥ || vaijavāpaḥ- “jātamātrakumārasya  
jātakarma vidhīyate | stanaprāśanataḥ pūrvaṃ nābhikartanatopi vā ||” etena naimittikamapīdaṃ  
jāteṣṭivadāśaucānte kāryamiti śaṅkā parāstā || ‘jāte kumāre pitṝṇāmāmodātpuṇyaṃ  
tadahaḥ’ iti hārītokteśca  
atra śrāddhamāmena hemnā vā kāryamityuktaṃ pṛthvīcandrodaye ādityapurāṇe || 'jātaśrāddhe  
tu pakvānnaṃ na dadyādbrāhmaṇeṣvapi' iti || hemādristu-“putrajanmani kurvīta śrāddhaṃ hemnaiva  
buddhimān | na pakvena na cāmena kalyāṇānyabhikāmayan" iti saṃvartokterhemnaivetyāha  
etacca jananāśauce maraṇāśauce ca kāryamityāha mitākṣarāyāṃ prajāpatiḥ-“āśauce tu  
samutpanne putrajanma yadā bhavet | kartustātkālikī śuddhiḥ pūrvāśaucena śuddhyati ||”  
kecittu--“mṛtāśaucasya madhye tu putrajanma yadā bhavet | āśaucāpagame kāryaṃ jātakarma  
yathāvidhi” iti smṛtisaṃgrahokterāśaucānte kāryamityāhuḥ || smṛtyarthasārepi vikalpa  
uktaḥ--“mṛdudhruvacarakṣiprameṣveṣāsudayeṣu ca | gurau śukrethavā kendre jātakarma ca nāma cā|"  
mṛdvādilakṣaṇamāha śrīdharaḥ-“rohiṇyuttarabhaṃ sthiraṃ giriśamūlendroragā dāruṇaṃ kṣipraṃ cāśvidineśapuṣyamanalendrāgnī tu sādhāraṇam | ugraṃ pūrvamadhāntakaṃ mṛdugati tvāṣṭrāntyamaitraṃ caraṃ  
viṣṇusvātiśatoḍuvasvaditayaḥ kuryuḥ svasaṃjñāphalam ||" atra sarvatra jātakarma nāmakarmādāvuktakālātikrame nakṣatrādikaṃ jñeyam | “deśakālopaghātādyaiḥ kālātikramaṇaṃ yadi  
anastagejyendusite tatkāryaṃ cottarāyaṇe ||” iti | madanaratne nāradokteḥ || bṛhaspatirapi--“mukhyālābhe vidhijñena vidhiborderścintyo'pramādataḥ | nakṣatratithilagnānāṃ vicāryaivaṃ punaḥ  
punaḥ” || sūtake sandhyādau viśeṣaṃ vakṣyāmaḥ  
atha janmani duṣṭakālāḥ  
tatra gaṇḍāntaḥ | jyotirnibandhe nāradaḥ-“pūrṇānandākhyayostithyoḥ saṃdhināḍīdvayaṃntathā | gaṇḍāntaṃ mṛtyudaṃ janmayātrodvāhavratādiṣu || kulīrasiṃhayoḥ kīṭacāpayomīnameṣayoḥ | gaṇḍāntamantarālaṃ syāddhaṭikārdhaṃ mṛtipradam || sārpendrapauṣṇabheṣvantyaṣoḍaśāṃśabhasaṃdhayaḥ | tadagrabheṣvadyapādāṃ bhānāṃ gaṇḍāntasaṃjñakāḥ

- [Previous: 29.2-3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.29.2-3)
- [Next: 29.3-3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.29.3-3)
- [Up: 29](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.29)

## Linked texts (9)

- [Nāradapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.narada.1.56.328) — Vyāsa, Sanskrit
- [Nāradasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.art.sangita.prachina.naradasamhita.136_863) — Nārada, Sanskrit
- [Hārītadharmasūtra (fragments)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.dharma.harita*fragments.4.4) — Sanskrit
- [Kārṣṇājinismṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.karsnajinismrti*fragments.1.7) — Sanskrit
- [Gālavasmṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.galavasmrti*fragments.1.4) — Sanskrit
- [Kṛtyakalpataru](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.krtyakalpataru.1.p312) — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- [Bārhaspatyasaṃhitā (Aṅgiras)](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.rsi.barhaspatyasamhita.29.67) — Aṅgiras, Sanskrit
- [Jyotirnibandha (ed. Raṅganātha Śāstrī Vaidya)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.jyotisa.jyotirnibandha*vaidya1919.116.8) — Sanskrit
- [Bṛhajjyotiṣasāra](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.brhajjyotisasara.14.1-21) — Bhavānī Śaṃkara, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.29.3-2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.29.3-2) · Pramāṇa
