<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.52.2-4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Decisions and rulings](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya) › [Nirnayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu) › 52.2-4

# Nirnayasindhu 52.2-4

Nirṇayasindhu 52.2-4

- **Language:** Sanskrit

### [52.2-4](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.52.2-4)

"  
tristhalīsetau vāyavīye- " śamīpatrapramāṇeṇa piṇḍaṃ dadyādgayāśire | uddharetsapta gotrāṇi  
kulamekottaraṃ śatam ||" saptagotrāṇi tu- "pitā mātā ca bhāryā ca bhaginī duhitā  
tathā | pitṛmātṛṣvasā caiva sapta gotrāṇi vai viduḥ ” iti || eṣāṃ gotrāṇāmekottaraśataṃ  
kulaṃ puruṣā ityarthaḥ | te coktāstatraiva " tattvāni viṃśati nṛpā dvādaśaikādaśādaśa  
aṣṭāviti ca gotrāṇāṃ kulamekottaraṃ śatam || " tattvāni caturviṃśatiḥ | te ca dvādaśa  
pūrvā dvādaśa parāḥ | evamagrepi  
prayogapārijāte pādme-‘‘śālagrāmamayī mudrā saṃsthitā yatra kutracit | vārāṇasyāṃ yavādhikyaṃ samantādyojanatrayam ||’’ tathā-‘‘yatkiṃcitpaitṛkaṃ kuryātsapiṇḍaṃ vā tadanti ke !  
viṣṇulokaṃ sa gacchettu labhate śāśvataṃ padam’’|| tatraiva vārāhe-‘‘cakrāṅkasya tu sānnidhyaṃ  
yat karma kriyate naraiḥ | snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhaṃ sarvamakṣayatāṃ vrajet ||’’  
atha niṣiddhadeśāḥ  
pṛthvīcandrodaye skānde-‘‘triśaṃkorvarjayeddeśaṃ sarvaṃ dvādaśayojanam | uttareṇa mahānadyā  
dakṣiṇena tu kīkaṭān || deśastraiśaṃkavo nāma śrāddhakarmāṇi varjitaḥ ||’’ vāyavīye-‘praṇaṣṭāśramadharmāśca deśā varjyāḥ prayatnataḥ ||’ yamaḥ-‘‘rūkṣaṃ kṛmihataṃ klinnaṃ saṃkīrṇāniṣṭagandhikam | deśaṃ tvaniṣṭaśabdaṃ ca varjayecchrāddhakarmaṇi ||’’ tatraiva śaṃkhaḥ-‘‘gogajāśvādijuṣṭeṣu kṛtrimāyāṃ tathā bhuvi | na kuryācchrāddhameteṣu pārakyāsu ca bhūmiṣu ||’’  
yamaḥ-‘‘parakīyapradeśeṣu pitṝṇāṃ nirvapettu yaḥ | tadbhūmisvāmipitṛbhiḥ śrāddhakarma vihanyate’’  
brāhmabhāratayorapi-‘‘parakīyagṛhe yastu svān pitṝṃstarpayedyadi | tadbhūmisvāminastasya  
haranti pitaro balāt || agrabhāgaṃ tatastebhyo dadyānmūlyaṃ ca jīvitam ||’’ śrāddhārhāṇāmagrabhāgaśrāddhaṃ tadanarhāṇāṃ śūdrāṇāṃ tu mūlyamiti kecit | ṣoḍaśīpiṇḍe bāndhavānāmapi piṇḍokteḥ || ‘ye'bāndhavā bāndhavā’ ityāditarpaṇabādhāpatteśca || nāmagotrapūrvakaṃ  
śrāddhaniṣedho nānyatreti gauḍāḥ | viprāsutasya śūdrāputraśrāddhaniṣedho nānyatra | annadānaṃ  
cānnatyāgātpūrvaṃ kāryamiti maithilāḥ || tanna || agrabhāgasya śrāddhaparatve mānābhāvāt  
annadāne ca niṣedhābhāvāt || tyāgātpūrvaṃ karaṇe'naṅgena vyavadhānāpatteḥ | aṅgatve ca  
mānābhāvāt | idaṃ ca svāmyanujñābhāve  
taduktaṃ tatraiva brāhme-“svanulipteṣu geheṣu sveṣvanujñāpiteṣu ca | śrāddhameteṣu dātavyaṃ varjyameteṣu  
nocyate || kirāteṣu kaliṅgeṣu koṃkaṇeṣu khaseṣvapi | sindhoruttarakūleṣu narmadāyāśca dakṣiṇe  
pūrveṇa karatoyāyā na deyaṃ śrāddhamucyate

- [Previous: 52.2-3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.52.2-3)
- [Next: 52.2-5](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.52.2-5)
- [Up: 52](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.52)

## Linked texts (3)

- [Devalasmṛti (another edition)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.upasmrti.devala*alt.4) — Sanskrit
- [Śrāddhadīpa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.407) — Divyasiṃha Mahāpātra 1640, Sanskrit
- [Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.1.p27) — Divākarabhaṭṭa 1655, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.52.2-4](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.52.2-4) · Pramāṇa
