<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.57.2-5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Decisions and rulings](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya) › [Nirnayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu) › 57.2-5

# Nirnayasindhu 57.2-5

Nirṇayasindhu 57.2-5

- **Language:** Sanskrit

### [57.2-5](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.57.2-5)

etacca sapiṇḍīkaraṇavarjyaṃ jñeyam  
'na tvevaikaṃ sarveṣāṃ kāmamannādye' ityāśvalāyanokteḥ  
asyārtha ukto nārāyaṇavṛttau-'ādyaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ tadvarjyeṣu śrāddheṣu kāmaṃ trayāṇāmekaṃ  
bhojayet || sapiṇḍīkaraṇe tu niyataṃ tribhirbhavitavyamiti || annādye pārvaṇavarjite vā  
abhojane āmahemaśrāddhādau vā | annābhāve ceti vyākhyāntaraṃ tatraiva jñeyam || kārikāpi-'daive pitrye'thavaikaikaṃ sapiṇḍīkaraṇaṃ vinā' iti || atraikavipre sāgnerviśeṣamāha  
pṛthvīcaṃdrodaye pracetāḥ-"ekasmin brāhmaṇe daive sāgneragnirbhavetsadā | anagneḥ kuśamuṣṭiḥ  
syācchrāddhāṅgakarmaṇi sarvadā ||” sarvathā viprālābhe tatraiva hemādrau ca satyavrataḥ-“nidhāya  
darbhanicayamāsaneṣu samāhitaḥ | praiṣānupreṣasaṃyuktaṃ sarvaṃ śrāddhaṃ prakalpayet ||”  
atra prāptyabhāvātsatre iva ṛtvikāryaṃ yajamānavidhau na dakṣiṇe' iti kecit | tanna  
adṛṣṭārthāyāḥ dakṣiṇāyāḥ prāpteḥ | 'sarvaṃ tantrirjaṭe tubhyaṃ yacca śrāddhamadakṣiṇam' iti  
pādmāt || “vidadhyāddhotramanyaścedakṣiṇārdhaharo bhavet | svayaṃ cedubhayaṃ kuryādanyasmai  
pratipādayet” iti chandogapariśiṣṭācca || evaṃ yatiśrāddhepi kātyāyanaḥ-“yajñavastuni  
muṣṭau ca stambhe darbhavaṭau tathā | darbhasaṃkhyā na vihitā viṣṭarāstaraṇeṣu ca ||” mātṛśrāddhe  
tu viprālābhe suvāsinyopi bhojanīyā ityāhāparārke vṛddhavasiṣṭhaḥ-“mātṛśrāddhe tu  
viprāṇāmalābhe pūjayedapi | patiputrānvitā bhavyā yoṣitoṣṭau kulodbhavāḥ||”  
iti || aṣṭāviti vṛddhiśrāddhaviṣayam  
pādme uttarakhaṇḍe-“sakṛdabhyarcitaṃ liṅgaṃ śālagrāmaśilāṃ ca yaḥ | pīṭhe saṃsthāpayitvā  
tu śrāddhaṃ ca kurute naraḥ || pitarastasya tiṣṭhanti kalpakoṭiśataṃ divi ||” candrikāyāṃ  
mātsye-“paṭhannimantrya niyamān śrāvayetpaitṛkān budhaḥ | akrodhanaiḥ śaucaparaiḥ satataṃ  
brahmacāribhiḥ || bhavitavyaṃ bhavadbhiśca mayā ca śrāddhakāriṇā ||” yattu manuḥ-“sarvāyāsavinirmuktaiḥ kāmakrodhavivarjitaiḥ | bhavitavyaṃ bhavadbhirnaḥ śvobhūte śrāddhakarmaṇi ||” iti  
tatpūrvedyurnimantraṇaparaṃ na tadahaḥ || tatraiva devalaḥ-“asaṃbhave paredyurvā brāhmaṇāṃstānnimantrayet | ajñātīnasamānārṣānayugmānātmaśaktitaḥ ||” kātyāyanaḥ-“anindyenāmantrito nāpakrāmetketanaṃ gṛhya śaktaḥ ||”  
atha śrāddhakartṛbhoktṛniyamāḥ  
tatra nimantritavipratyāge'parārke yamaḥ-“ketanaṃ kārayitvā tu yotipātayati dvijam  
brahmahatyāmavāpnoti śūdrayonau ca jāyate || āmantrya brāhmaṇaṃ yastu yathānyāyaṃ na pūjayet | atikṛcchrāsu ghorāsu tiryagyoniṣu jāyate

- [Previous: 57.2-4](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.57.2-4)
- [Next: 57.4](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.57.4)
- [Up: 57](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.57)

## Linked texts (7)

- [Viṣṇupurāṇa (critical edition)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*crit.3.15.54) — Sanskrit
- [Satyavratasmṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.satyavratasmrti*fragments.1.12) — Sanskrit
- [Smṛticandrikā](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrticandrika.12.p36) — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- [Kālasāra](https://indike.org/pramana/in.astro.muhurta.kala.kalasara.18.p60) — Nārāyaṇa Jyotirvit, Sanskrit
- [Kālasāra](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.kalasara.18.p60) — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit
- [Nityācārapaddhati (Vidyākara vājapeyin)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.nityacarapaddhati-vidyakara-vajapeyin.4.p48) — Vidyākara vājapeyin, Sanskrit
- [Śrāddhadīpa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.425) — Divyasiṃha Mahāpātra 1640, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.57.2-5](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.57.2-5) · Pramāṇa
