<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.58.2-18 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Decisions and rulings](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya) › [Nirnayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu) › 58.2-18

# Nirnayasindhu 58.2-18

Nirṇayasindhu 58.2-18

- **Language:** Sanskrit

### [58.2-18](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.58.2-18)

"audumbaraistāmramayaiḥ | 'atra kṣaurāmalakasnānādi niṣiddhatithyādivyatiriktaviṣayam' iti hemādrimādhavaśca || yattu candrikāyāṃ  
pracetāḥ- "tailamudvartanaṃ snānaṃ dadyātpūrvāhna eva ca | śrāddhabhugbhyo nakhaśmaśrucchedanaṃ tu  
na kārayet” iti tanniṣiddhatithyādiviṣayam || niṣiddhatithyādi tu prāguktam  
abhyaṅge tu kalikāyāṃ kātyāyanaḥ- "tailamudvarttane deyaṃ brāhmaṇebhyaḥ prayatnataḥ | tairabhyaṅgaśca karttavyo varjyakālaṃ na cintayet ||" aparārke pracetāḥ-"snātodhikārī bhavati  
daive pitrye ca karmaṇi | śrāddhakṛcchuklavāsāḥ syānmaunī ca vijitendriyaḥ ||” hemādrau  
jābāliḥ- "tāmbūlaṃ dantakāṣṭhaṃ ca snehasnānamabhojanam | ratyauṣadhaṃ parānnāni śrāddhakartā  
vivarjayet ||”  
vastre viśeṣamāha tatraiva bhṛguḥ-“nagnaḥ syānmalavāsā nagnaḥ kaupīnakevalaḥ | dvikaccho'nuttarīyaśca akaccho'vastra eva ca || nagnaḥ kāṣāyavāsāḥ syānnagnaścārdrapaṭaḥ smṛtaḥ | nagno  
dviguṇavastraḥ syānnagno raktapaṭaḥ smṛtaḥ||nagnastu snigdhavastraḥ syānnagnaḥ syūtapaṭastathā ||3||”  
tataḥ kartā ūrdhvapuṇḍraṃ kuryāt || “jape home tathā dāne svādhyāye pitṛkarmaṇi | tatsarvaṃ  
naśyati kṣipramūrdhvapuṇḍraṃ vinā kṛtam” iti hemādrāyukteḥ || “yajño dānaṃ japo homaḥ  
svādhyāyaḥ pitṛkarma ca | vṛthā bhavati viprendra ūrdhvapuṇḍraṃ vinā kṛtam” iti bṛhannāradīyāt || 'ūrdhvaṃ ca tilakaṃ kuryāddaive pitrye ca karmaṇi' iti vṛddhaparāśarokteśca  
anye tu-“ūrdhvapuṇḍraṃ dvijātīnāmagnihotrasamo vidhiḥ | śrāddhakāle tu saṃprāpte kartā  
bhoktā ca tattayajet || vāmahaste ca darbhāṃstu gṛhe raṅgāvaliṃ tathā | lalāṭe tilakaṃ dṛṣṭvā  
nirāśāḥ pitaro gatāḥ

### [58.2-18.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.58.2-18.p1)

iti saṃgrahokteḥ || “ūrdhvapuṇḍraṃ tripuṇḍraṃ vā candrākāramathāpi  
vā | śrāddhakartā na kurvīta yāvatpiṇḍānna nirvapet” iti viśvaprakāśe vacanācca na kāryamityāhuḥ || atrācārādvyavasthā  
ata eva bṛhannāradīye-‘ūrdhvapuṇḍraṃ ca tulasīṃ śrāddhe necchanti kecana' iti || ūrdhvapuṇḍravidhirvipraviṣayaḥ || niṣedhaḥ kartṛpara iti pṛthvīcandraḥ || yattu hemādrau devalaḥ“lalāṭe puṇḍrakaṃ dṛṣṭvā skandhe mālyaṃ tathaiva ca | nirāśāḥ pitaro yānti dṛṣṭvā ca vṛṣalīpatim” iti tadvandhye tripuṇḍraviṣayam || 'prākpiṇḍadānādgandhādyairnālaṃ kuryātsvavigraham' ityāśvalāyanokteḥ || puṇḍraṃ vartulamityaparārke madanaratne ca  
pṛthvīcandrastu puṇḍraṃ tripuṇḍrakam-“ūrdhvaṃ ca tilakaṃ kuryānna kuryādvai tripuṇḍrakam  
nirāśāḥ pitaro yānti dṛṣṭvā caiva tripuṇḍrakam” iti bṛhataparāśarokteḥ bhoktustiryaglepo bhavatyeva || “varjayettilakaṃ bhāle śrāddhakāle ca sarvadā | tiryagapyūrdhvapuṇḍraṃ vā  
dhārayettu prayatnataḥ” iti vyāsokterityāhuḥ || pṛthvīcandrodaye brāhme-“sadarbheṇa tu  
hastena yaḥ kuryāttilakaṃ budhaḥ | ācamya sa viśuddhyeta darbhatyāgena caiva hi ||”  
śrāddhārambhakālanirṇayaḥ  
śrāddhārambhakālamāhāparārke gautamaḥ-ārabhya kutape śrāddhaṃ kuryādārohaṇaṃ budhaḥ | vidhijño  
vidhimāsthāya rauhiṇaṃ tu na laṃghayet ||” etadekoddiṣṭe || pārvaṇe tūktaṃ mātsye--“ūrdhvaṃ  
muhūrtātkutapādyanmuhūrtacatuṣṭayam | muhūrtapañcakaṃ hyetatsvadhābhavanamiṣyate ||” tathā-“madhyāhne sarvadā yasmānmaṃdībhavati bhāskaraḥ | tasmādanantaphaladastatrārambho viśiṣyate||”

## Linked texts (5)

- [Bṛhannāradīyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.vaisnava.brhannaradiya.27.3) — Sanskrit
- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.45.p36) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Ācāraratna (Maṇirāma)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.bhatta.acararatna.16.301) — Maṇirāma 1630, Sanskrit
- [Anūpavilāsa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.anupavilasa.16.301) — Maṇirāma 1665, Sanskrit
- [Caturdaśī](https://indike.org/pramana/in.darsana.dvaita.caturdasi.p44) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.58.2-18](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.58.2-18) · Pramāṇa
