<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.60.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Decisions and rulings](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya) › [Nirnayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu) › 60.3

# Nirnayasindhu 60.3

Nirṇayasindhu 60.3

- **Language:** Sanskrit

### [60.3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.60.3)

" yajñapārśvaḥ- "pavitrestheti mantreṇa pavitre chedayettu te  
auṣadhīmantare kṛtvā tvaṃguṣṭhāṃguliparvaṇoḥ || sphyena kāṣṭhena lohena na mṛnmayanakhādibhiḥ||"  
vāsiṣṭhaḥ-"tūṣṇīṃ prokṣyāmbhasā pātre kuryādūrdhva vile tataḥ | pūrayetpātrayugmaṃ tu kṛtvopari pavitraka ||"  
vṛddhaparāśaraḥ-“pātradvayamathārdhyārthaṃ taijasaṃ caikavastunaḥ | prāṅmukhomaratīrthena śanno devyodakaṃ  
kṣipet || yavosīti yavāṃstatra tūṣṇīṃ puṣpāṇi candanam ||” mānavasūtre- 'sumanasaḥ prakṣipyotpūya yavān prakṣipya' iti || yavosīti mantraḥ pādme- “yavosi dhānyarājo vā vāruṇo madhumiśritaḥ | nirṇīdaḥ sarvapāpānāṃ pavitramṛṣibhiḥ smṛtaḥ ||” 'rājo vā vāruṇo  
madhusaṃyuktaḥ' iti pariśiṣṭapāṭhaḥ || gobhilena tu 'yavosi somadaivatyaḥ' iti tilamantro'  
tra svāhāyukta uktaḥ  
hemādrau yamaḥ-“yavahastastato devānvijñāpyāvāhanaṃ prati | āvāhayetyanujñāto viśvedevāsa  
ityṛcā ||” vṛddhaparāśaraḥ- “tataḥ savyakaraṃ nyasya vipradakṣiṇajānuni | devānāvāhayiṣye  
hamiti vācamudīrayet || āvāhayetyanujñāto viśvedevāsa āgata | viśvedevāḥ śṛṇutemamiti mantradvayaṃ paṭhet || 2||” śrāddhaviśeṣe viśvedevānāmajñāne hemādrau bṛhaspatiḥ- “utpatti nāma caiteṣāṃ na viduryai dvijātayaḥ | ayamuccāraṇīyastairmantraḥ śrāddhasamanvitaiḥ || āgacchantu mahābhāgā viśvedevā mahābalāḥ | ye hyatra vihitāḥ śrāddhe sāvadhānā bhavantu te  
2||” idaṃ cāvāhanamarghyapātrāsādanāt prāk hemādriṇoktam || tatra kātīyaiḥ prākkāryaṃ  
tathaiva tatsūtrāt || anyaistaduttaram  
pṛthvīcandrodaye śaṃkhaḥ-“sayavaṃ puṣpamādāya caraṇādiśirontakam | arcayetyarcanaṃ kuryādntare codakaṃ tathā ||” pitrye tu mūrddhādipādāntam || “pādaprabhṛtimūrddhāntaṃ daivike pūjanaṃ  
bhavet | śiraḥprabhṛtipādāntaṃ namo va iti paitṛke” iti madanaratne pracetasokteḥ || kalikāyāṃ saṃgrahe-“tiṣṭhan kṛtāñjalirbhūtvā paṭhenmantraṃ samāhitaḥ | viśvedevāḥ śṛṇuta ityāgacchatvaparaṃ tataḥ ||”  
hemādrau jātūkarṇyaḥ-“tato'rghyapātrasaṃpattiṃ vācayitvā dvijottamān | tadagra cārghyapātraṃ tu  
svāhā'rthyā iti vinyaset ||” gārgyaḥ-“dattvā haste pavitraṃ ca kṛtvā pūjāṃ ca pādataḥ  
yā divyā iti mantreṇa hasteṣvarghyaṃ vinikṣipet ||” saṃgrahe-‘viśvedevā idaṃ vo'rghyamiti  
dānaṃ samādiśet |' tadante 'svāhā namaḥ' iti vācyam || 'yā divyā iti mantreṇa svāhākaraṃ namontakam' iti hemādrau nāgarakhaṇḍāt  
ātharvaṇasūtrantu-‘pādyamarghyamācamanīyamiti dvijakare ninayet' ityasyaiva trayamuktam  
gabhastiḥ-“arghyaṃ ca piṇḍadānaṃ ca svastyakṣayye tathaiva ca | gandhapuṣpādikaṃ sarvaṃ hastenaiva  
tu dāpayet ||” prativipraṃ yā divyetyāvṛttiḥ || bahvṛcānāṃ tvanena dattārthyānumantraṇam  
tataḥ pātraṃ dakṣiṇe devebhyaḥ sthānamasītinyubjamuttānaṃ vā kāryamiti gāruḍe uktam  
etadāpastambānāṃ niyatamanyeṣāṃ na | hemādrau viṣṇudharme-“gandhaiḥ puṣpaiśca dhūpaiśca vastraiścāpyatha bhūṣaṇaiḥ | arcayedbrāhmaṇāñśaktyā śraddhadhānaḥ samāhitaḥ ||”  
pṛthvīcandrodaye mārkaṇḍeyaḥ-'candanāgurukarpūrakuṃkumāni pradāpayet ||' viṣṇuḥ- 'candanakuṃkumakapūrogurupadmakānyanulepanāya' iti || vyāsaḥ- 'apavitrakaro gandhairgandhadvāreti  
pūjayet |' kalikāyāṃ smṛtiḥ- 'gandhadvāreti vai gandhamāyane te ca puṣpakam | dhūrasī,  
tyamunā dhūpamuddīpyasveti dīpakam || yuvaṃ vastrāṇi mantreṇa vastraṃ dadyātprayatnataḥ  
āsane svāsanaṃ brūyādarye svarghya dvijottamaḥ || sugandhiśca supuṣpāṇi sumālyāni  
sudhūpakaḥ | sujyotiścaiva dīpe tu svācchādanamiti kramaḥ

- [Previous: 60.2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.60.2)
- [Next: 60.3-2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.60.3-2)
- [Up: 60](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.60)

## Linked texts (6)

- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.5.223.21) — Sanskrit
- [Bārhaspatyasaṃhitā (Aṅgiras)](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.rsi.barhaspatyasamhita.31.94) — Aṅgiras, Sanskrit
- [Śrāddhakaumudī](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.mithila_bengal.sraddhakaumudi.4.p119) — Govindānanda 1500, Sanskrit
- [Dharmasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.krtya.dharmasindhu.p511) — Kāśīnātha Upādhyāya 1790, Sanskrit
- [Dharmasindhusāra](https://indike.org/pramana/in.astro.siddhanta.karana.dharmasindhusara.p511) — Śivānanda Gosvāmin 1766, Sanskrit
- [Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2.p63.3) — Divākarabhaṭṭa 1655, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.60.3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.60.3) · Pramāṇa
