<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.61.4.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Decisions and rulings](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya) › [Nirnayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu) › 61.4.2

# Nirnayasindhu 61.4.2

Nirṇayasindhu 61.4.2

- **Language:** Sanskrit

### [61.4.2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.61.4.2)

taccaivam-'mekṣaṇenāvadāyāvadānasaṃpadā juhuyātsomāya pitṛmate svadhā namo'gnaye kavyavāhanāya svadhā namaḥ iti svāhākāreṇa vāgniṃ pūrvaṃ yajñopavītī mekṣaṇamanupahṛtya' iti  
avadānasaṃpadā upastaraṇādyapekṣayetyarthaḥ || vyatiṣaṅgapakṣe atipraṇīteyaṃ homondhathā  
mukhye 'atipraṇītegnāvidhyamupasamādhāya' iti bahucapariśiṣṭāt || kecittasya rakṣonibarhaṇārthatvānmukhye vadanti || tadetadvirodhāccintyam || prayogapārijātepyevam  
śaunakaḥ-“svāhākāreṇa home tu bhavedyajñopavītavān | tatra prāgamaye hutvā paścātsomāya  
hūyate || agnau yajñopavītyeva prakṣipenmekṣaṇaṃ tataḥ" | chandogapariśiṣṭe- “agnaukaraṇahomaśca  
kartavya upavītinā | apasavyena vā kāryoṃ dakṣiṇābhimukhena ca || kātīyānāṃ tvapasavyameva piṇḍapitṛyajñavadvṛtvā" iti sarvātideśāt || savyaṃ tu chandogaparam || gobhilenataduttaramevāpasavyokteḥ || 'chandogā juhuyuḥ savyenāpasavyena yājuṣāḥ' iti vṛddhayājñavalkyokteśca  
atha pāṇihomaḥ  
āśvalāyanaḥ-“abhyanujñāyāṃ pāṇiṣveva" iti || piṇḍapitṛyajñakalpābhāvenāgnyabhāve  
kāmyādiṣvityarthaḥ || tena bahvacānāmekoddiṣṭe pāṇihomo bhavatyeva || niṣedho'nyaparaḥ  
pāṇiṣviti bahuvacanātsarvaviprapāṇiṣu homa iti vṛttiḥ || evaṃ mātāmahepi | śaunakopi“sarveṣāmupaviṣṭānāṃ viprāṇāmatha pāṇiṣu | vibhajya juhuyātsarva somāyetyādimantrataḥ ||"  
yatta hemādrau kātyāyanaḥ “pitrye yaḥ paṅktimūrdhanyastasya pāṇāvanagnikaḥ | hutvā mantravadanyeṣāṃ tūṣṇīṃ pātreṣu nikṣipet" iti bahvacātiriktānām  
yattu tatraiva mātsye- “agnyabhāve tu viprasya pāṇau vātha jalepe vā | ajakarṇe'śvakarṇe

- [Previous: 61.4.1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.61.4.1)
- [Next: 61.4.3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.61.4.3)
- [Up: 61.4](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.61.4)

## Linked texts (7)

- [Āśvalāyanaśrautasūtra (ed. Rāmanārāyaṇa Vidyāratna, Calcutta)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.srauta.asvalayana*vidyaratna.0-19.12) — Sanskrit
- [Ṛgvedakhilāni](https://indike.org/pramana/in.veda.samhita.rg.khila.3.10.2) — Sanskrit
- [Pracetassmṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.pracetassmrti*fragments.1.19) — Sanskrit
- [Smṛticandrikā](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrticandrika.16.p28) — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- [Dharmasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.krtya.dharmasindhu.p520.6) — Kāśīnātha Upādhyāya 1790, Sanskrit
- [Dharmasindhusāra](https://indike.org/pramana/in.astro.siddhanta.karana.dharmasindhusara.p520.6) — Śivānanda Gosvāmin 1766, Sanskrit
- [Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2.p69) — Divākarabhaṭṭa 1655, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.61.4.2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.61.4.2) · Pramāṇa
