<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.8.2-3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Decisions and rulings](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya) › [Nirnayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu) › 8.2-3

# Nirnayasindhu 8.2-3

Nirṇayasindhu 8.2-3

- **Language:** Sanskrit

### [8.2-3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.8.2-3)

atra tyajeditivarjanasaṃkalparūpaḥ paryudāso jñeyaḥ| vratopakramāt || atra kecit 'śākākhyaṃ patrapuṣpādi' ityamarakośasya śakyate'śitumaneneti śāka iti kṣīrasvāminā vyākhyānāt  
vyañjanamātrasya niṣedhamācakṣate || anye tu śākaśabdasya patrādidaśavidhaśāke yogarūḍhatvāt, yogācca rūḍherbalīyastvāt sūpādīnāmapi tyāgāpatteśca tat pratyācakṣate | tena-“mūlapatrakarīrāgraphalakāṃḍādhirūḍhakāḥ | tvak puṣpaṃ kavakaṃ ceti śākaṃ daśavidhaṃ smṛtam” || iti  
kṣīrasvāminoktasya śākasya niṣedha iti || adhirūḍhakaḥ aṃkuraḥ || vastutastu-“tattatkālodbhavāḥ śākā varjanīyāḥ prayatnataḥ | bahubījamabījaṃ ca vikāri ca vivarjayet” || iti  
bhaviṣyavacanāttatkālotpannānāṃ daśavidhaśākānāṃ niṣedhaḥ | atra tatkālodbhavajātīyatvaṃ vivakṣitam | tenātapādiśoṣitānāṃ varṣāntarodbhavānāmapi niṣedhaḥ | atra tatkālodbhavatvamātraṃ vivakṣitaṃ na tu tanmātrakālodbhavatvaṃ gauravāt | tenānyakālodbhavānāṃ tatkālodbhāvānāṃ ca bimbādīnāṃ niṣedhaḥ | atra tatkālodbhavā iti vīpsāvaśāt svasvakālodbhāvānāṃ sarveṣāṃ niṣedha iti niṣkarṣaḥ | bahubījamityanekabījamiti kecit | itarāvayavāpekṣayā bījāvayavā yatra bahavastadityanye || abījaṃ kandādi || vastutastu | idaṃ mahānibandhe ṣvabhāvānnirmūlameva || ācārapradīpe-“vṛntākaṃ ca kaliṅgaṃ ca bilvaudumbarabhiḥsaṭāḥ | udare yasya jīryaṃte tasya dūrataro hariḥ ” || tathāparākai devalaḥ-“ brahmacaryaṃ tathā  
śaucaṃ satyamāmiṣavarjanam | vrateṣvetāni catvāri variṣṭānīti niścayaḥ ” || āmiṣāṇi  
coktāni rāmārcanacaṃdrikāyāṃ pādme-“ prāṇyaṅgacūrṇaṃ carmāmbu jambīraṃ bījapūrakam | ayajñaśiṣṭamāṣādi yadviṣṇoraniveditam || dagdhamannaṃ masūraṃ ca māṃsaṃ cetyaṣṭadhāmiṣam | rucyaṃ  
tattaddeśalabhyaṃ supte deve vivarjayet”

- [Previous: 8.4-2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.8.4-2)
- [Next: 8.3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.8.3)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.8)

## Linked texts (1)

- [Devalasmṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.upasmrti.devala*fragments.5.8) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.8.2-3](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.8.2-3) · Pramāṇa
