Ashtadashasmriti 34
Aṣṭādaśasmṛti 34
- Language
- Sanskrit
Contents
- 34.52 — 1 part
34.1
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yogasya vidhimuttamam | loko vaśīkṛto yaistu yairātmā ca vaśīkṛtaḥ
34.2
indriyārthāstapasteṣāṃ yogaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ
34.3
prāṇāyāmastathā dhyānaṃ pratyāhāro'tha dhāraṇā
tarkaścaiva samādhiśca ṣaḍaṅgo yoga ucyate
34.4
nārayyasevanādyogo nānekagranthacintanāt| vratairyajñaistapobhirvā na yogaḥ kasyacidbhavet
34.5
na ca padmāsanādyogo na nāsāgranirīkṣaṇāt | na ca śāstrātiriktaina śaucena bhavati kacit
34.6
na maunamantrabahukairanekaḥ sukṛtaistathā | lokayānābhiyuktasya
na yogaḥ kasyacidbhavet
34.7
abhiyogāttathā'bhyāsāttasminneva suniścayāt | punaḥ punaśca nirvedaḥ yogāḥ
sidhyanti nānyathā
34.8
yaścā''tmamithuno nityamātmakrīḍastathaiva ca | ātmānandaścasatatamātmanyeva
samāhitaḥ
34.6-2
asminneva sutṛptaścasaṃtuṣṭo nānyamānasaḥ | ātmanyeva sutṛptasya yogo bhavati nānyathā
34.10
svapne'pi yo'bhiyuktaśca jāgraccaiva viśeṣataḥ | īdṛkceṣṭaḥ smṛtaḥ śreṣṭho variṣṭho brahmavādinām
34.11
yastvātmavyatirekeṇa dvitīyaṃ naiva paśyati | brahmabhūtaḥ sa vijñeyo dakṣapañca udāhṛtaḥ
34.12
viṣayāsaktacitto hi kaścidyogaṃ na vindati | yatnena viṣayāsaṅgaṃ tasmādyogī vivarjayet
34.13
viṣayendriyasaṃyogaṃ kecityogaṃ vadanti ca | adharmo dharmabuddhyā tu gṛhītastairapaṇḍitaiḥ
34.14
ātmano manasaścaiva saṃyogaṃ ca tathā pare | uttānamanaso hyete kevalaṃ yogavañcitāḥ
34.15
vṛttihīnaṃ manaḥ kṛtvā kṣetrajñaṃ paramātmani| ekīkṛtya vimucyeta yogo'yaṃ mukhya ucyate
34.16
kaṣāyamohavikṣepalajjāśaṅkādicenasaḥ | vyāpārastu samākhyātāstīṃhīnaṃ vaśamānayet
34.17
kuṭumbaiḥ pañcabhirgrāmaḥ ṣaṣṭhaṃ tatra mahattamaḥ| devāsuramanuṣyaistu sa jetuṃ naiva śakyate
34.16-2
balena pararāṣṭrāṇi gṛhṇañchrastu nocyate | jito yenendriyagrāmaḥ sa śūraḥ kathyate budhaiḥ 018
na sthiraṃ kṣaṇamapyekamudakaṃ ca yathormibhiḥ | vātāhataṃ tathā cittaṃ tasmāttasya na viśvaset
34.20
bahirmukhāni sarvāṇi kṛtvā cāntarmukhāni vai | manasaivendriyagrāmaṃ manaścā''tmani yojayet
34.21
sarvabhāvavinirmuktaṃ kṣetrajñaṃ brahmaṇi nyaset | etajjñānaṃ ca dhyānaṃ ca śeṣo'nyo granthavistaraḥ
34.22
caturṇāṃ saṃnikarṣeṇa phalaṃ yattadaśāśvatam | dvayostu saṃnikarṣeṇa śāśvataṃ padamavyayam
34.23
yannāsti sarvalokasya tadastīti virudhyate | kathyamānaṃ tathā'nyasya hṛdaye nāvatiṣṭhate
34.24
svasaṃvedyaṃ hi tadbrahma kumārī svamukhaṃ yathā | ayogī naiva jānāti jātyandho hi yathā ghaṭam
34.25
nityābhyasanaśilasya svasaṃvedyaṃ hi tadbhavet | tattūkṣmatvādanirdeśyaṃ paraṃ brahma sanātanam
34.26
budhā hyābharaṇaṃ bhāraṃ malamālepanaṃ tathā | manyante strī ca mūrkhaśca tadeva bahu manyate
34.27
sattvotkaṭāḥ surāḥ sarve viṣayaiśca vaśīkṛtāḥ | pramādini kṣudrasattve manuṣye cātra kā kathā
34.28
tasmādyaktakaṣāyeṇa kartavyaṃ daṇḍadhāraṇam | itarastu na śaknoti viṣayairabhibhūyate
34.26-2
vaiṇavena tridaṇḍena na tridaṇḍīti kathyate | adhyātmadaṇḍayukto yaḥ sa tridaṇḍīti kathyate
34.31
vāgdaṇḍo'tha manodaṇḍaḥ karmadaṇḍaśca te trayaḥ | yasyaite tu trayo daṇḍāḥ sa tridaṇḍīti kathyate
tridaṇḍavyapadeśena jīvanti bahavo janāḥ | yo hi brahma na jānāti tridaṇḍāhoṃ bhavenna saḥ
34.32
nādhyetavyaṃ na vaktavyaṃ na śrotavyaṃ kadācana | etaiḥ sarvaistu saṃpanno yatirbhavati netaraḥ
34.33
pārivrājyaṃ gṛhītvā tu yaḥ svadharme na tiṣṭhati | śvapadenāṅkayitvā taṃ rājā śīghraṃ pravāsayet
34.34
eko bhikṣuryathoktastu dvau bhikṣū mithunaṃ smṛtam | trayo grāmaḥ samākhyāta ūrdhvaṃ tu nagarāyate
34.35
nagaraṃ hi na kartavyaṃ grāmo vā mithunaṃ tathā | etattrayaṃ prakurvāṇaḥ svadharmāccyavate yatiḥ
34.36
rājavārtā tatasteṣāṃ bhikṣāvārtā parasparam | snehapaiśunyamātsarye saṃnikarṣānna saṃśayaḥ
34.37
lābhapūjānimittaṃ tu vyākhyānaṃ śiṣyasaṃgrahaḥ | ete cānye ca bahavaḥ prapañcāḥ kutapasvinām
34.38
dhyānaṃ śaucaṃ tathā bhikṣā nityamekāntaśīlatā | bhikṣoścatvāri karmāṇi pañcamaṃ nopapadyate
34.36-2
tapojapaiḥ kṛśo bhūtvā vyādhitā vasathādbahiḥ | vṛddhā grahagṛhītāśca ye cānye vikalendriyāḥ
34.40
nīrujaśca yuvā caiva brahmacaryādvinaśyati | brahmacaryādvinaṣṭaśca kulaṃ gotraṃ ca nāśayet
34.41
vasanāvasathe bhikṣurmaithunaṃ yadi sevate | tasyāvasathanāśaḥ syātkulānyapi hi kṛntati
34.42
āśrame tu yatiryasya muhūrtapi viśramet | kiṃ tasyānyena dharmeṇa kṛtakṛtyo'bhijāyate
34.43
saṃcitaṃ yadgṛhasthena pāpamāmarakhāntikam | nirdahatyeva tatsarvamekarātroṣito yatiḥ
34.44
adhvaśramapariśrāntaṃ yastu bhojayate yatim | nikkhinaṃ bhojinaṃ tena trailokyaṃ sacarācaram
34.45
yasmindeśe vasedyogī dhyāyī yogavicakṣaṇaḥ | so'pi deśo bhavetpūtaḥ kiṃ punastasya bāndhavāḥ
34.46
advaitaṃ ca tathā dvaitaṃ dvaitādvaitaṃ tathaiva ca | na dvaitaṃ nāpi cādvaitamityetatpāramārthikam
34.47
nāha dvaitaṃ ca saṃbandho brahmabhāvena bhāvitaḥ | īdṛśāyāmavasthāyāmaprāptaṃ paramaṃ padam
34.48
dvaitapakṣaḥ samākhyāto dvaitaṃ ye tu samāśritāḥ | advaitānāṃ pravakṣyāmi yathā śāstrasya niścayaḥ
34.46-2
atrā''tmavyatirekeṇa dvitīyaṃ naiva paśyati | ataḥ śāstrāṇyadhīyante śrūyante granthavistarāḥ
34.50
dattaśāstraṃ yathāproktamaśeṣāśramamuttamam | adhīyate tu ye viprāste yāntyamaralokatām
34.51
idaṃ tu yaḥ paṭhedbhaktyā śṛṇuyādadhamo'pi vā | sa putrapautrapaśumānkīrtiṃ ca samavāpnuyāt
34.52
śrāvayitvā tvidaṃ śāstraṃ śrāddhakāle'pi vā dvijaḥ | akṣayyaṃ bhavati śrāddhaṃ pitṛbhyaścopajāyate
34.52.p1
iti dātte dharmaśāstre saptamo'dhyāyaḥ ||7
Linked texts (15)
- Dakṣasmṛti — Dakṣa, Sanskrit
- Dakṣasaṃhitā — Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Smṛtīnāṃ Samuccayaḥ — Sanskrit
- Yatidharmanirṇaya — Paramānanda Tīrthasvāmin, Sanskrit
- Sannyāsadharmadarpaṇa — Paramānanda Tīrthasvāmin, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Mokṣakāṇḍa — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Gṛhastharatnākara — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- Viśveśvarīpaddhati — Acyutāśrama, Sanskrit
- Kāśīpurāṇa — Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Ācāracintāmaṇi — Vācaspatimiśra, Sanskrit
- Satsiddhāntamārtaṇḍa — Govardhana Ghanaśyāma Śarman, Sanskrit
- Vaidyanāthīya — Sanskrit