Pramāṇa · Search · About · API

Ashtadashasmriti 34

Aṣṭādaśasmṛti 34

Language
Sanskrit

Contents

34.1

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yogasya vidhimuttamam | loko vaśīkṛto yaistu yairātmā ca vaśīkṛtaḥ

34.2

indriyārthāstapasteṣāṃ yogaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ

34.3

prāṇāyāmastathā dhyānaṃ pratyāhāro'tha dhāraṇā
tarkaścaiva samādhiśca ṣaḍaṅgo yoga ucyate

34.4

nārayyasevanādyogo nānekagranthacintanāt| vratairyajñaistapobhirvā na yogaḥ kasyacidbhavet

34.5

na ca padmāsanādyogo na nāsāgranirīkṣaṇāt | na ca śāstrātiriktaina śaucena bhavati kacit

34.6

na maunamantrabahukairanekaḥ sukṛtaistathā | lokayānābhiyuktasya
na yogaḥ kasyacidbhavet

34.7

abhiyogāttathā'bhyāsāttasminneva suniścayāt | punaḥ punaśca nirvedaḥ yogāḥ
sidhyanti nānyathā

34.8

yaścā''tmamithuno nityamātmakrīḍastathaiva ca | ātmānandaścasatatamātmanyeva
samāhitaḥ

34.6-2

asminneva sutṛptaścasaṃtuṣṭo nānyamānasaḥ | ātmanyeva sutṛptasya yogo bhavati nānyathā

34.10

svapne'pi yo'bhiyuktaśca jāgraccaiva viśeṣataḥ | īdṛkceṣṭaḥ smṛtaḥ śreṣṭho variṣṭho brahmavādinām

34.11

yastvātmavyatirekeṇa dvitīyaṃ naiva paśyati | brahmabhūtaḥ sa vijñeyo dakṣapañca udāhṛtaḥ

34.12

viṣayāsaktacitto hi kaścidyogaṃ na vindati | yatnena viṣayāsaṅgaṃ tasmādyogī vivarjayet

34.13

viṣayendriyasaṃyogaṃ kecityogaṃ vadanti ca | adharmo dharmabuddhyā tu gṛhītastairapaṇḍitaiḥ

34.14

ātmano manasaścaiva saṃyogaṃ ca tathā pare | uttānamanaso hyete kevalaṃ yogavañcitāḥ

34.15

vṛttihīnaṃ manaḥ kṛtvā kṣetrajñaṃ paramātmani| ekīkṛtya vimucyeta yogo'yaṃ mukhya ucyate

34.16

kaṣāyamohavikṣepalajjāśaṅkādicenasaḥ | vyāpārastu samākhyātāstīṃhīnaṃ vaśamānayet

34.17

kuṭumbaiḥ pañcabhirgrāmaḥ ṣaṣṭhaṃ tatra mahattamaḥ| devāsuramanuṣyaistu sa jetuṃ naiva śakyate

34.16-2

balena pararāṣṭrāṇi gṛhṇañchrastu nocyate | jito yenendriyagrāmaḥ sa śūraḥ kathyate budhaiḥ 018
na sthiraṃ kṣaṇamapyekamudakaṃ ca yathormibhiḥ | vātāhataṃ tathā cittaṃ tasmāttasya na viśvaset

34.20

bahirmukhāni sarvāṇi kṛtvā cāntarmukhāni vai | manasaivendriyagrāmaṃ manaścā''tmani yojayet

34.21

sarvabhāvavinirmuktaṃ kṣetrajñaṃ brahmaṇi nyaset | etajjñānaṃ ca dhyānaṃ ca śeṣo'nyo granthavistaraḥ

34.22

caturṇāṃ saṃnikarṣeṇa phalaṃ yattadaśāśvatam | dvayostu saṃnikarṣeṇa śāśvataṃ padamavyayam

34.23

yannāsti sarvalokasya tadastīti virudhyate | kathyamānaṃ tathā'nyasya hṛdaye nāvatiṣṭhate

34.24

svasaṃvedyaṃ hi tadbrahma kumārī svamukhaṃ yathā | ayogī naiva jānāti jātyandho hi yathā ghaṭam

34.25

nityābhyasanaśilasya svasaṃvedyaṃ hi tadbhavet | tattūkṣmatvādanirdeśyaṃ paraṃ brahma sanātanam

34.26

budhā hyābharaṇaṃ bhāraṃ malamālepanaṃ tathā | manyante strī ca mūrkhaśca tadeva bahu manyate

34.27

sattvotkaṭāḥ surāḥ sarve viṣayaiśca vaśīkṛtāḥ | pramādini kṣudrasattve manuṣye cātra kā kathā

34.28

tasmādyaktakaṣāyeṇa kartavyaṃ daṇḍadhāraṇam | itarastu na śaknoti viṣayairabhibhūyate

34.26-2

vaiṇavena tridaṇḍena na tridaṇḍīti kathyate | adhyātmadaṇḍayukto yaḥ sa tridaṇḍīti kathyate

34.31

vāgdaṇḍo'tha manodaṇḍaḥ karmadaṇḍaśca te trayaḥ | yasyaite tu trayo daṇḍāḥ sa tridaṇḍīti kathyate
tridaṇḍavyapadeśena jīvanti bahavo janāḥ | yo hi brahma na jānāti tridaṇḍāhoṃ bhavenna saḥ

34.32

nādhyetavyaṃ na vaktavyaṃ na śrotavyaṃ kadācana | etaiḥ sarvaistu saṃpanno yatirbhavati netaraḥ

34.33

pārivrājyaṃ gṛhītvā tu yaḥ svadharme na tiṣṭhati | śvapadenāṅkayitvā taṃ rājā śīghraṃ pravāsayet

34.34

eko bhikṣuryathoktastu dvau bhikṣū mithunaṃ smṛtam | trayo grāmaḥ samākhyāta ūrdhvaṃ tu nagarāyate

34.35

nagaraṃ hi na kartavyaṃ grāmo vā mithunaṃ tathā | etattrayaṃ prakurvāṇaḥ svadharmāccyavate yatiḥ

34.36

rājavārtā tatasteṣāṃ bhikṣāvārtā parasparam | snehapaiśunyamātsarye saṃnikarṣānna saṃśayaḥ

34.37

lābhapūjānimittaṃ tu vyākhyānaṃ śiṣyasaṃgrahaḥ | ete cānye ca bahavaḥ prapañcāḥ kutapasvinām

34.38

dhyānaṃ śaucaṃ tathā bhikṣā nityamekāntaśīlatā | bhikṣoścatvāri karmāṇi pañcamaṃ nopapadyate

34.36-2

tapojapaiḥ kṛśo bhūtvā vyādhitā vasathādbahiḥ | vṛddhā grahagṛhītāśca ye cānye vikalendriyāḥ

34.40

nīrujaśca yuvā caiva brahmacaryādvinaśyati | brahmacaryādvinaṣṭaśca kulaṃ gotraṃ ca nāśayet

34.41

vasanāvasathe bhikṣurmaithunaṃ yadi sevate | tasyāvasathanāśaḥ syātkulānyapi hi kṛntati

34.42

āśrame tu yatiryasya muhūrtapi viśramet | kiṃ tasyānyena dharmeṇa kṛtakṛtyo'bhijāyate

34.43

saṃcitaṃ yadgṛhasthena pāpamāmarakhāntikam | nirdahatyeva tatsarvamekarātroṣito yatiḥ

34.44

adhvaśramapariśrāntaṃ yastu bhojayate yatim | nikkhinaṃ bhojinaṃ tena trailokyaṃ sacarācaram

34.45

yasmindeśe vasedyogī dhyāyī yogavicakṣaṇaḥ | so'pi deśo bhavetpūtaḥ kiṃ punastasya bāndhavāḥ

34.46

advaitaṃ ca tathā dvaitaṃ dvaitādvaitaṃ tathaiva ca | na dvaitaṃ nāpi cādvaitamityetatpāramārthikam

34.47

nāha dvaitaṃ ca saṃbandho brahmabhāvena bhāvitaḥ | īdṛśāyāmavasthāyāmaprāptaṃ paramaṃ padam

34.48

dvaitapakṣaḥ samākhyāto dvaitaṃ ye tu samāśritāḥ | advaitānāṃ pravakṣyāmi yathā śāstrasya niścayaḥ

34.46-2

atrā''tmavyatirekeṇa dvitīyaṃ naiva paśyati | ataḥ śāstrāṇyadhīyante śrūyante granthavistarāḥ

34.50

dattaśāstraṃ yathāproktamaśeṣāśramamuttamam | adhīyate tu ye viprāste yāntyamaralokatām

34.51

idaṃ tu yaḥ paṭhedbhaktyā śṛṇuyādadhamo'pi vā | sa putrapautrapaśumānkīrtiṃ ca samavāpnuyāt

34.52

śrāvayitvā tvidaṃ śāstraṃ śrāddhakāle'pi vā dvijaḥ | akṣayyaṃ bhavati śrāddhaṃ pitṛbhyaścopajāyate

34.52.p1

iti dātte dharmaśāstre saptamo'dhyāyaḥ ||7

Linked texts (15)