Pramāṇa · Search · About · API

Ashtadashasmriti 40: (atha caturtho'dhyāyaḥ |)

Aṣṭādaśasmṛti 40

Language
Sanskrit

Contents

(atha caturtho'dhyāyaḥ |)

40.1

khātaṃ vāpo tathā kūpapāṣāṇe śastraghātite | yaṣṭayā tu ghātite caiva mṛtpiṇḍānyeva sādhayet

40.2

govadhe caiva yatpāpaṃ balīvardasya caiva hi | prāyaścittaṃ bhavettatra striyā vā puruṣasya vā

40.3

khāte ca patitā yā gauḥ kūpe vā cāvaṭe'pi vā | āśā vālakuḍevā'pi śastraghātena caiva hi

40.4

yaṣṭayā tu patitā yā gaurbalīvardo mṛto'pi vā | vatsā vatsatarī vā'pi prāyaścittī bhavennaraḥ

40.5

nārī vā'pi kumāro vā prāyaścittādviśudhyati | pāpī prakhyāpayetpāpaṃ dattvā dhenuṃ tathā vṛṣam

40.6

pracchannapāpino ye syuḥ kṛtaghnā duṣṭacāriṇaḥ | narakeṣu ca pacyante yāvadābhūtasaṃplavam

40.7

tasmācca pāpinā grāhyaṃ prāyaścittaṃ yathā tathā | pramādācca hatā yena kapilā vā tathetarā

40.8

yathā brahmavadhe pāpaṃ kapilāyā vadhe tathā | balīvarde'pi ca tathā prāyaścittaṃ samaṃ smṛtam

40.6-2

rodhane bandhane caiva mṛtpiṇḍanatragomaye | utkṛṣṭenāpi gohantā prāyaścittena śuṣyati

40.10

muṣṭayā vā nihatā yā gauḥ śakaṭe dhāriṇadvayoḥ | govartapatitā gāvaḥ śvanadyāmuttare'pi vā

40.11

etatte kathitaṃ sarvaṃ gavāṃ ca ghātamuttamam | yatra tatra mriyedgauśca prāyaścittaṃ pṛthakpṛthak

40.12

bane ca patitā yā gauḥ pāmarannāṭa śaṅkitā | mṛtā caiva yadā sā gauḥ prāyaścittī bhavecca saḥ

40.13

yoṣitaḥ puruṣo vā'pi prāyaścittaṃ ca yatsmṛtam | ābdikaṃ caiva śūdrasya vaiśyasya dviguṇaṃ bhavet

40.14

triguṇaṃ kṣatriyasyaiva viprasyaiva caturguṇam | goṣṭhe nivasanaṃ kāryaṃ goghno'hamiti vācayet

40.15

kaṣṭena vartamāno'pi kālenaiva śucirbhavet | gavāṃ madhye vasedrātrau divā gā vai hyanuvrajet

40.16

na strīṇāṃ vapanaṃ kuryānna ca govrajanaṃ smṛtam | na ca goṣṭhe vasedrātrau na kuryādvaidikīṃ śrutim

40.17

sarvānkeśānsamucchritya cchedayedaṅguladvayam | eṣa eva tu nārīṇāṃ śiromuṇḍāpanaṃ smṛtam

40.18

sūtake mṛtake caiva vidhiṃ prabrūhi no yama | jātake vartamāne'pi mṛtakaṃ ca yadā bhavet

40.16-2

ko vidhiḥ sa vinirdiṣṭaḥ kathayasva yathātatham | evamukto hi bhagavānyamaḥ prāha yathātatham

40.20

jātake naiva mṛtakaṃ kṣayaṃ yāti na saṃśayaḥ | pūrvavratamanirdiṣṭaṃ mayā ca sūtakaṃ bhavet

40.21

sūtakena na lipyeta iti prāha svayaṃ yamaḥ | sūtakena na lipyeta vrataṃ saṃpūrṇātāṃ vrajet

40.22

śrāddhaṃ dānaṃ tapo yajño devatārādhanaṃ tathā | brahmahā ca surāpaścasvarṇasteyī gurudruhaḥ

40.23

saṃsargī pañcamo jñeyastatsamo nātra saṃśayaḥ | eteṣu dvādaśābdaṃ ca prāyaścittaṃ vidhīyate

40.24

tathā pātakināṃ caiva ṣaḍabdaṃ caiva saṃsmṛtam | upapātakināṃ caiva tripañcābdaṃ vidhīyate

40.25

prājāpatyaistribhiḥ kṛcchraṃ kṛcchraṃ nai dvādaśāndikam | ekabhaktaṃ tathā naktamupavāsamathāpi vā

40.26

etaddinacatuṣkeṇa pādakṛcchraśca jāyate | tripādakṛcchro vijñeyaḥ pāpakṣayakaraḥ smṛtaḥ

40.27

dharmaśāstrānusāreṇa prāyaścittaṃ manīṣibhiḥ | dātavyaṃ pāpamuktyarthaṃ prāṇināṃ pāpakāriṇām

40.28

anutāpādyadā puṃsāṃ bhavedvai pāpinaḥ kila | prāyaścittaṃ tadā deyamityāha bhagavānyamaḥ

40.29

ajñātvā dharmaśāstrāṇi prāyaścittaṃ dadāti yaḥ | prāyaścittī bhavetpūtastatpāpaṃ parṣadaṃ vrajet

40.30

tasmācchāstrānusāreṇa prāyaścittaṃ vidhīyate | aṣṭaśālyāṃ mṛtā ye ca ye ca strīsūtake mṛtāḥ

40.31

daṃṣṭribhirbhakṣitā ye ca ye ca ātmahano janāḥ | aṣṭaśālyāṃ mṛto vipraḥ prāyaścittaṃ tu bandhubhiḥ

40.32

kāryaṃ tu ābdikaṃ caiva tathā strīṇāṃ ca dāpayet | śuddhayarthaṃ nānyathā bhāvyamityāha bhagavānyamaḥ
durmṛtyumaraṇaṃ prāptā ye'pyadhogatimāgatāḥ | teṣāṃ śuddhayarthamevātra dvitryabdaṃ hi viśiṣyate

40.34

brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ cāntyajātinām | tāratamyena dātavyamiti prāha svayaṃ yamaḥ

40.35

patitānāṃ ca viprāṇāṃ tathā strīṇāṃ vigarhitam | kathaṃ śuddharbhavettāsāṃ teṣāṃ caiva viśeṣataḥ

40.36

vyabhicārādṛttau śuddhiḥ strīṇāṃ caiva na saṃśayaḥ | garbhe jāte parityāgo nānyathā mama bhāṣitam

40.37

duṣṭastrīdarśanenaiva pitaro yāntyadhogatim | ghṛtaṃ yonyāṃ kṣipedghoraṃ parapuṃsagatā hi yā

40.38

havanaṃ ca prayatnena gāyatryo cāyutatrayam | brāhmaṇānbhojayetpaścācchatamaṣṭottareṇa hi

40.36-2

vidhavā caiva yā nārī puṃsopagatasevinī | tyājyā sā bandhubhiścaiva nānyathā yamabhāṣitam

40.40

patitasya ca viprasya anutāparatasya ca | pāpāccaiva nivṛttasya prāyaścittī bhavettadā

40.41

tāratamyena dātavyaṃ prāyaścittaṃ yathāvidhi | srakāmo hi yadā vipraḥ pāpācāra paro bhavet

40.42

dṛṣṭvā nivṛttapāpaughaḥ prāyaścittī tadā'rhati | tathā kṣatriyavaiśyau vā śūdro vā'pi yathākramāt

40.43

vidhavāgamane pāpaṃ sakṛccaitra tu yadbhavet | asakṛcca yadā jñātvā prāyaścittaṃ pravartate

40.44

asakṛdgamanāccaiva careccāndrāyaṇadvayam | sakṛdgamane yatpāpaṃ prājāpatyadvayena hi

40.45

punarbhū rvikṛtā yena kṛtā vipreṇa caiva hi | vinā śāstraprabhedena punarbhū bhakṣayate hi sā

40.46

savarṇāśca savarṇāyāmabhiṣikto yadā bhavet | brāhmaṇaḥ kāmalubdho'pi śrāddhe yajñe ca garhitaḥ

40.47

kṣatriyo brāhmaṇīsaktaḥ kṣatriyāṇāṃ viśa eva vā | vaiśyāyā gamane śūdraḥ patitāyā bhavānyathā

40.48

prātilomye mahatpāpaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ | prāyaścittaṃ cā''nulomye na bhavatyeva cānyathā

40.46-2

mānasaṃ vācikaṃ caiva kāyikaṃ pātakaṃ smṛtam | tasmātpāpādviśuddhayarthaṃ prāyaścittaṃ dine dine

40.50

prātaḥ saṃdhyāṃ sanakṣatrāramupāsyāmeva yatnataḥ | madhyāhne ca tathā raudrīṃ sāyaṃ caiva tu naiśyāvīm

40.51

trividhaṃ pāpaśuddhayarthaṃ saṃdhyopāsanameva ca | saṃdhyāhīno hi yo vipraḥ snānahīnastathaiva ca

40.53

snānahīno malāśī syātsaṃdhyāhīno hi bhrūṇahā | naiśaṃ pāpaṃ hi yāṃ dhyotvā upāsanaparo hi saḥ
brahmalokaṃ vrajatyeva nānyathā yamabhāṣitam | vidyātapobhyāṃ saṃyuktaḥ śāntaḥ śuciralampaṭaḥ

40.54

alubdhāhādaniṣpāpā bhūdevā nātra saṃśayaḥ | pātrībhūtāśca vijñeyā viprāste nātra saṃśayaḥ

40.55

tebhyo dattamamantaṃ hi ityāha bhagavānyamaḥ | kukarmasyāstu ye viprā lolupā vedavarjitāḥ

40.58

saṃdhyāhīnā vratabhraṣṭāḥ piśunā viṣayātmakāḥ | tebhyo datta niṣphalaṃ syānnātra kāryā vicāraṇā
pratigrahe saṃkucitā yadānyāttaiyavidhṛtā | bhūmidarśanātpāpamocakākṛtatretādvāpare kalau nauvavīroṣitaḥ
rājapratigrahātsarvaṃ brahmavarcasameva ca | naśyatīti na saṃdeha ityāha bhagavānyamaḥ

40.56

rājñāṃ pratigrahastyājyo lokatrayajigīṣubhiḥ | rājñaḥ pratigrahāccaiva brāhmaṇyaṃ hi vilupyate

40.60

gāvo dūrapracāreṇa hiraṇyaṃ lobhalipsayā | strī vinaśyatigarbheṇa brāhmaṇo rājasevayā

40.61

sevakāścāpi viprāṇāṃ rājñāṃ sukṛtanāmabhiḥ | kumbhīpākeṣu pacyante yāvadābhūtasaṃplavam

40.62

asevyāsevino viprā ayājyānāṃ ca yājakāḥ | apāṅktāste ca vijñeyāḥ sarvadharmabahiṣkṛtāḥ

40.62.p1

iti śrīyāmye dharmaśāstre caturtho'dhyāyaḥ ||4

Linked texts (9)