Ashtadashasmriti 40: (atha caturtho'dhyāyaḥ |)
Aṣṭādaśasmṛti 40
- Language
- Sanskrit
Contents
- 40.62 — 1 part
(atha caturtho'dhyāyaḥ |)
40.1
khātaṃ vāpo tathā kūpapāṣāṇe śastraghātite | yaṣṭayā tu ghātite caiva mṛtpiṇḍānyeva sādhayet
40.2
govadhe caiva yatpāpaṃ balīvardasya caiva hi | prāyaścittaṃ bhavettatra striyā vā puruṣasya vā
40.3
khāte ca patitā yā gauḥ kūpe vā cāvaṭe'pi vā | āśā vālakuḍevā'pi śastraghātena caiva hi
40.4
yaṣṭayā tu patitā yā gaurbalīvardo mṛto'pi vā | vatsā vatsatarī vā'pi prāyaścittī bhavennaraḥ
40.5
nārī vā'pi kumāro vā prāyaścittādviśudhyati | pāpī prakhyāpayetpāpaṃ dattvā dhenuṃ tathā vṛṣam
40.6
pracchannapāpino ye syuḥ kṛtaghnā duṣṭacāriṇaḥ | narakeṣu ca pacyante yāvadābhūtasaṃplavam
40.7
tasmācca pāpinā grāhyaṃ prāyaścittaṃ yathā tathā | pramādācca hatā yena kapilā vā tathetarā
40.8
yathā brahmavadhe pāpaṃ kapilāyā vadhe tathā | balīvarde'pi ca tathā prāyaścittaṃ samaṃ smṛtam
40.6-2
rodhane bandhane caiva mṛtpiṇḍanatragomaye | utkṛṣṭenāpi gohantā prāyaścittena śuṣyati
40.10
muṣṭayā vā nihatā yā gauḥ śakaṭe dhāriṇadvayoḥ | govartapatitā gāvaḥ śvanadyāmuttare'pi vā
40.11
etatte kathitaṃ sarvaṃ gavāṃ ca ghātamuttamam | yatra tatra mriyedgauśca prāyaścittaṃ pṛthakpṛthak
40.12
bane ca patitā yā gauḥ pāmarannāṭa śaṅkitā | mṛtā caiva yadā sā gauḥ prāyaścittī bhavecca saḥ
40.13
yoṣitaḥ puruṣo vā'pi prāyaścittaṃ ca yatsmṛtam | ābdikaṃ caiva śūdrasya vaiśyasya dviguṇaṃ bhavet
40.14
triguṇaṃ kṣatriyasyaiva viprasyaiva caturguṇam | goṣṭhe nivasanaṃ kāryaṃ goghno'hamiti vācayet
40.15
kaṣṭena vartamāno'pi kālenaiva śucirbhavet | gavāṃ madhye vasedrātrau divā gā vai hyanuvrajet
40.16
na strīṇāṃ vapanaṃ kuryānna ca govrajanaṃ smṛtam | na ca goṣṭhe vasedrātrau na kuryādvaidikīṃ śrutim
40.17
sarvānkeśānsamucchritya cchedayedaṅguladvayam | eṣa eva tu nārīṇāṃ śiromuṇḍāpanaṃ smṛtam
40.18
sūtake mṛtake caiva vidhiṃ prabrūhi no yama | jātake vartamāne'pi mṛtakaṃ ca yadā bhavet
40.16-2
ko vidhiḥ sa vinirdiṣṭaḥ kathayasva yathātatham | evamukto hi bhagavānyamaḥ prāha yathātatham
40.20
jātake naiva mṛtakaṃ kṣayaṃ yāti na saṃśayaḥ | pūrvavratamanirdiṣṭaṃ mayā ca sūtakaṃ bhavet
40.21
sūtakena na lipyeta iti prāha svayaṃ yamaḥ | sūtakena na lipyeta vrataṃ saṃpūrṇātāṃ vrajet
40.22
śrāddhaṃ dānaṃ tapo yajño devatārādhanaṃ tathā | brahmahā ca surāpaścasvarṇasteyī gurudruhaḥ
40.23
saṃsargī pañcamo jñeyastatsamo nātra saṃśayaḥ | eteṣu dvādaśābdaṃ ca prāyaścittaṃ vidhīyate
40.24
tathā pātakināṃ caiva ṣaḍabdaṃ caiva saṃsmṛtam | upapātakināṃ caiva tripañcābdaṃ vidhīyate
40.25
prājāpatyaistribhiḥ kṛcchraṃ kṛcchraṃ nai dvādaśāndikam | ekabhaktaṃ tathā naktamupavāsamathāpi vā
40.26
etaddinacatuṣkeṇa pādakṛcchraśca jāyate | tripādakṛcchro vijñeyaḥ pāpakṣayakaraḥ smṛtaḥ
40.27
dharmaśāstrānusāreṇa prāyaścittaṃ manīṣibhiḥ | dātavyaṃ pāpamuktyarthaṃ prāṇināṃ pāpakāriṇām
40.28
anutāpādyadā puṃsāṃ bhavedvai pāpinaḥ kila | prāyaścittaṃ tadā deyamityāha bhagavānyamaḥ
40.29
ajñātvā dharmaśāstrāṇi prāyaścittaṃ dadāti yaḥ | prāyaścittī bhavetpūtastatpāpaṃ parṣadaṃ vrajet
40.30
tasmācchāstrānusāreṇa prāyaścittaṃ vidhīyate | aṣṭaśālyāṃ mṛtā ye ca ye ca strīsūtake mṛtāḥ
40.31
daṃṣṭribhirbhakṣitā ye ca ye ca ātmahano janāḥ | aṣṭaśālyāṃ mṛto vipraḥ prāyaścittaṃ tu bandhubhiḥ
40.32
kāryaṃ tu ābdikaṃ caiva tathā strīṇāṃ ca dāpayet | śuddhayarthaṃ nānyathā bhāvyamityāha bhagavānyamaḥ
durmṛtyumaraṇaṃ prāptā ye'pyadhogatimāgatāḥ | teṣāṃ śuddhayarthamevātra dvitryabdaṃ hi viśiṣyate
40.34
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ cāntyajātinām | tāratamyena dātavyamiti prāha svayaṃ yamaḥ
40.35
patitānāṃ ca viprāṇāṃ tathā strīṇāṃ vigarhitam | kathaṃ śuddharbhavettāsāṃ teṣāṃ caiva viśeṣataḥ
40.36
vyabhicārādṛttau śuddhiḥ strīṇāṃ caiva na saṃśayaḥ | garbhe jāte parityāgo nānyathā mama bhāṣitam
40.37
duṣṭastrīdarśanenaiva pitaro yāntyadhogatim | ghṛtaṃ yonyāṃ kṣipedghoraṃ parapuṃsagatā hi yā
40.38
havanaṃ ca prayatnena gāyatryo cāyutatrayam | brāhmaṇānbhojayetpaścācchatamaṣṭottareṇa hi
40.36-2
vidhavā caiva yā nārī puṃsopagatasevinī | tyājyā sā bandhubhiścaiva nānyathā yamabhāṣitam
40.40
patitasya ca viprasya anutāparatasya ca | pāpāccaiva nivṛttasya prāyaścittī bhavettadā
40.41
tāratamyena dātavyaṃ prāyaścittaṃ yathāvidhi | srakāmo hi yadā vipraḥ pāpācāra paro bhavet
40.42
dṛṣṭvā nivṛttapāpaughaḥ prāyaścittī tadā'rhati | tathā kṣatriyavaiśyau vā śūdro vā'pi yathākramāt
40.43
vidhavāgamane pāpaṃ sakṛccaitra tu yadbhavet | asakṛcca yadā jñātvā prāyaścittaṃ pravartate
40.44
asakṛdgamanāccaiva careccāndrāyaṇadvayam | sakṛdgamane yatpāpaṃ prājāpatyadvayena hi
40.45
punarbhū rvikṛtā yena kṛtā vipreṇa caiva hi | vinā śāstraprabhedena punarbhū bhakṣayate hi sā
40.46
savarṇāśca savarṇāyāmabhiṣikto yadā bhavet | brāhmaṇaḥ kāmalubdho'pi śrāddhe yajñe ca garhitaḥ
40.47
kṣatriyo brāhmaṇīsaktaḥ kṣatriyāṇāṃ viśa eva vā | vaiśyāyā gamane śūdraḥ patitāyā bhavānyathā
40.48
prātilomye mahatpāpaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ | prāyaścittaṃ cā''nulomye na bhavatyeva cānyathā
40.46-2
mānasaṃ vācikaṃ caiva kāyikaṃ pātakaṃ smṛtam | tasmātpāpādviśuddhayarthaṃ prāyaścittaṃ dine dine
40.50
prātaḥ saṃdhyāṃ sanakṣatrāramupāsyāmeva yatnataḥ | madhyāhne ca tathā raudrīṃ sāyaṃ caiva tu naiśyāvīm
40.51
trividhaṃ pāpaśuddhayarthaṃ saṃdhyopāsanameva ca | saṃdhyāhīno hi yo vipraḥ snānahīnastathaiva ca
40.53
snānahīno malāśī syātsaṃdhyāhīno hi bhrūṇahā | naiśaṃ pāpaṃ hi yāṃ dhyotvā upāsanaparo hi saḥ
brahmalokaṃ vrajatyeva nānyathā yamabhāṣitam | vidyātapobhyāṃ saṃyuktaḥ śāntaḥ śuciralampaṭaḥ
40.54
alubdhāhādaniṣpāpā bhūdevā nātra saṃśayaḥ | pātrībhūtāśca vijñeyā viprāste nātra saṃśayaḥ
40.55
tebhyo dattamamantaṃ hi ityāha bhagavānyamaḥ | kukarmasyāstu ye viprā lolupā vedavarjitāḥ
40.58
saṃdhyāhīnā vratabhraṣṭāḥ piśunā viṣayātmakāḥ | tebhyo datta niṣphalaṃ syānnātra kāryā vicāraṇā
pratigrahe saṃkucitā yadānyāttaiyavidhṛtā | bhūmidarśanātpāpamocakākṛtatretādvāpare kalau nauvavīroṣitaḥ
rājapratigrahātsarvaṃ brahmavarcasameva ca | naśyatīti na saṃdeha ityāha bhagavānyamaḥ
40.56
rājñāṃ pratigrahastyājyo lokatrayajigīṣubhiḥ | rājñaḥ pratigrahāccaiva brāhmaṇyaṃ hi vilupyate
40.60
gāvo dūrapracāreṇa hiraṇyaṃ lobhalipsayā | strī vinaśyatigarbheṇa brāhmaṇo rājasevayā
40.61
sevakāścāpi viprāṇāṃ rājñāṃ sukṛtanāmabhiḥ | kumbhīpākeṣu pacyante yāvadābhūtasaṃplavam
40.62
asevyāsevino viprā ayājyānāṃ ca yājakāḥ | apāṅktāste ca vijñeyāḥ sarvadharmabahiṣkṛtāḥ
40.62.p1
iti śrīyāmye dharmaśāstre caturtho'dhyāyaḥ ||4
Linked texts (9)
- Bṛhadyamasmṛti (182-verse version) — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Parāśarasmṛti — Parāśara, Sanskrit
- Abdhinauyānamīmāṃsā — Sanskrit
- Bṛhacyamasmṛti — Yama, Sanskrit
- Smṛtīnāṃ Samuccayaḥ — Sanskrit
- Satsiddhāntamārtaṇḍa — Govardhana Ghanaśyāma Śarman, Sanskrit
- Laghupārāśarasmṛti — Sanskrit
- Abhdhinauyānamīmāṃsā — Kāśīśeṣa Veṅkaṭācala Śāstrin, Sanskrit