Pramāṇa · Search · About · API

Ashtadashasmriti 53

Aṣṭādaśasmṛti 53

Language
Sanskrit

Contents

53.p1

atha sthālīpākaprakaraṇam 2

53.1

sthālīpākasya cā''rambhaḥ paurṇamāsyāṃ vidhīyate | agnimānpratipadyeva prātaraupāsanaṃ caret

53.2

prātaraupāsanaṃ hutvā tato'nvādhānamācaret | sthālīpākaṃ kariṣye'haṃ homaḥ śvaḥ prātareva hi

53.3

sadyaskālo bhavedyadva | kuryādyatra dvayaṃ na hi, | anvādhānaṃ tataḥ kuryātsthālīpākaṃ tathaiva hi

53.4

prāṇānāyamya saṃkalpya vidhāya sthaṇḍilaṃ śuciḥ| hastamātraṃ catuṣkoṇaṃ gomayena vilipya ca

53.5

taṇḍulānprakiredrekhāpudaksaṃsthāṃ likhedya | prāksaṃsthe pārśvayormadhye tisraścaivodagāyatāḥ

53.6

nidadhyācchakalaṃ tatra prokṣya prāgaṃ nirasya ca | saṃprokṣya punaradbhiśca tathā cānalamānayet

53.7

ehītyagniṃ samādāya sthāpayedbhurbhuvaḥsvarom | agninā'gnisatato juṣṭaḥ pranūnaṃ tisra eva ca

53.8

dhyānaṃ catvāri śṛṅgeti kuryādagneryathāvidhi | vivyotipetyanenaiva mantreṇāgniṃ samindhayet

53.6-2

dhyātvā rūpaṃ tato vahnerdarśayedeṣa hītyatha | dhṛtvā tu samidhau cāgnimagnīṣomau ca devate

53.10

pradhānadevate coktvā tathā caivāṅgadevatāḥ krameṇa caruṇā''jyena sadyo yadya iti kṣipet

53.11

paryuhanaṃ tataḥ kuryājjalena pariṣecayet | anādeśe tu sarvatra dakṣiṇaḥ pāśirucyate

53.12

pāṇinā sodakenāgneḥ samantātparimārjanam | anulepamudaksaṃsthaṃ kuryādīśaḥnakośataḥ

53.13

paryukṣaṇe'pyudaksaṃsthaṃ pāṇineśānakośataḥ | punarāvartayetpratyagīśānāntaṃ havirbhujam

53.14

prasārayedudaksaṃsthāḥpūrvapaścimayoḥ kuśān | dakṣiṇottarataścaiva prāksaṃsthānpūrvavat kramāt

53.15

muṣṭimātraiḥ kuśairegneḥ samantāddhomakarmmasu | paristṛṇīyātprāgagraiścaturdikṣu yathākramam

53.16

vinyasetkuśamūlānāṃ kuśāgrānupāra kramāt | dakṣiṇottarayoścaiva catuṣkoṇeṣu caiva hi

53.17

āstīryāgnerudagda rbhānprāgagrānratnisaṃmitān | dvaṃdvamāsādayennyubjaṃ yajñapātrāṇi tatra tu

53.18

sthālī ca prokṣaṇī darvī sruvaḥ pūrṇārjyabhājane | idhmaṃ caiva tathā barhi caruhome vidhīyate

53.16-2

caulopanayanodvāhe punarādhāna eva ca | prokṣaṇīṃ sruvapūrṇājyamidhmābarhissruvājyake

53.20

aṣṭāṅgulamitasthālīṃ prokṣaṇīṃ ca ṣaḍaṅgulam | camasraṃ cā''jyapātraṃ ca ṣaḍaṅgulamiti smṛtam

53.21

sruksruvau hastamātrau tu syātāṃ tau yajñakarmaṇi | dviprādeśo bhave didhmo barhiḥ prādeśasaṃmitaḥ

53.22

ādāyā''dau kuśāṃstrīṃstrīnmūlairmūlāni veṣṭayet | savyāvṛttānkuśānkuryādadhastāttānayedudak

53.23

vāmasthānitarāṃstadvatkuryādrajjuṃ trisaṃdhitām | upaviṣṭāṃ nayeddhṛttutīyāvartanaṃ ca hi

53.24

rajjavedhmaṃ sakṛdvāveṣṭaya rajjumūlaṃ tathaiva ca | veṣṭitāyāśca pūrvvayā rajjvagraṃ ca nayedadhaḥ

53.25

rajjugranthimdhaḥ kṛtvā prāgagrānsādhayedatha | syāccettāmramayī sthālī home kāṃsyamayī pi
vā | tathā syuḥ prokṣaṇādīni yathālābhāna vā'pi vā

53.26

daṇḍapātrayuto śastau sruksruvau yāgadārujau | tadabhāve'tha vā'śvatthaparṇakau vā'pyudumbarau

53.27

prokṣaṇaṃ nyakpavitrābhyāṃ prokṣayetsalimaṃ
tataḥ | kṛtvottānaṃ pavitre te nidhāyāpaḥ prapūjayet

53.28

sodakābhyāṃ pavitrābhyāṃ triḥ samutpūya caiva hi
kuryādekaikamuttānaṃ dvaṃdvaṃ ca prokṣayetpunaḥ

53.26-2

visrasyedhmaṃ tathā barhirnidadhyāccamase ca te | pavitre pūrayedvāri gandhapuṣpāṇi ca kṣipet

53.30

nirasya naiṛtāndarbhāgnirasta iti mantrataḥ | kartā''caredimaṃ
mantramuktvā viṣṭaḥ kuśāsane

53.31

brahmāṇaṃ varayedasminkarmaṇi tvaṃ bhaveriti | brayādbrahmā'hamasmīti
tataḥ kartā tamarcayet

53.32

dhṛtvā pūrṇāṃ kare savye pidhāyopari dakṣiṇam | brahmannityuccaranmantraṃ nītvā
tannāsikāgrataḥ

53.33

nidadhyādudagagre tanmantreṇa praṇayeti ca | kuśairācchāditaṃ kuryātpūrṇapātraṃ taducyate

53.34

śūrpaṃ paścānnidhāyāgneḥ pavitre sthāpayecca te | nirvapeccaturomuṣṭīṃstānetra prokṣayedatha

53.35

taṇḍulānavahaṃstrīṃstrīnkṛtvā tāṃstriḥ phalīkṛtān | triḥ prakṣālya pacedagnerudakcaitrā''jyabhājane

53.36

sapavitre niṣicyā''jyaṃ tato'ṅgārānapohya ca | tatrā''jyabhājanaṃ sthāpya saṃskuryādunmukhena ca

53.37

nikṣipetkuśagoragneḥ paryāgnikaraṇaṃ tataḥ | triḥ kuryājjvalanā tena tannākapariharedatha

53.38

karṣannivedvudvāsya bhājanaṃ ghṛtapūritam | kuśāyre nikṣipedagnau skandāyatyūccarandhratha

53.36-2

dhṛtvā tpūttānapāṇibhyāṃ pavitre codagagrake | savituṣṭveveti mantreṇa sakṛttūṣṇīṃ dviriṣyate

53.40

utpūyā''jyaṃ pavitre te prokṣyāgnau praharedatha | pratyagāsādayedagnerbarhistṛcvā''jyabhājanam

53.41

pratāpya sakṛśaudarvīsuvau darvī nidhāya ca | savyena suvamādāya kuśānitarapāṇinā

53.42

suvasya bilamārabhya yāvadagraṃ bhavedtha | agrato bilapṛṣṭhaṃ tu tadārabhya bhavedvalam

53.43

nimṛjettristrirekaṃ tu kuśāyaiḥ savyavecca hi | kuśamūlaiśca vai daṇḍaṃ kuśaiḥ prokṣya pratāpayet

53.44

āsādayetsuvaṃ cā''dau barhiṣyuttarato ghṛtāt | saṃskuryātpūrvavaddarvī nidadhyāduttare suvāt

53.45

saṃmārjitānkuśānprokṣya praharedanale ca tān | samyagājyaṃ nirīkṣyātha carū ṃ pakkamavekṣayet

53.46

abhidhāryaṃ su veṇā''jyaṃ carūmudvāsayedudak | havirbhugātmanoścaiva madhyataścarumānayet

53.47

nidadhyāttāṃ caroḥsthālīṃ barhiṣyājyaṃ ca dakṣiṇe | abhidhārya caruṃ cānyatpātraṃ syāduttare caroḥ

53.48

devatāyai haviḥ sthāpya tatra tadvibhajetkramāt | amuṣyai cedamityuktvā yathāliṅgaṃ yathākratu

53.46-2

viśvānītyaṣṭabhiḥ pādaiḥ pūrvaṃ to dikṣu cāṣṭasu | arcayedgandhapuṣpādyai ragni stuyādvṛ cā''ntyayā

53.50

alaṃkṛtyābhidhāryaidhmamādāyāyaṃ ta ityatha | hutvedhmaṃ juhuyādājyaṃ tūṣṇīṃ vāyavyakoṇataḥ

53.51

tataśca.''gneyaparyantaṃ prajāpatimidaṃ smaret | svāhetyuktvā'tha nirṛtimārabhyeśānakoṇataḥ

53.52

gṛhyavadbhirimau mantrāvāghārāviti bhāṣitau | home caiva tu sarvatra vidhireṣa udāhṛtaḥ

53.53

agniścaiva tathā somaścakṣuṣī jātavedasaḥ | bhaveduttaramāgneyaṃ saumyaṃ caivā'kṣa dakṣiṇām

53.54

saktulājānnahome tu juhuyādeva cakṣuṣī | anupravacanīye ca varjayedājyahomake

53.55

abhidhāryaṃ su veṇedamāgneyaṃ madhyato haviḥ | darvīṃ ca havirādāya vidhinā sthāpayediha

53.56

tarjanīmadhyamā'ṅguṣṭhaparvamātraṃ ca vai suci | tatpurastāttathā''dāya nidadhyāttattathaiva hi

53.57

pātrasthaṃ cāpi durvīsthaṃ punarapyabhidhārayet | paścāvattī tu paścārdhādādāya ca havistathā

53.58

juhuyādagnaye svāhā durvyā madhye tu netrayoḥ | ādāya cāgnīṣomābhyāmuttarasthaṃ ca pūrvavat

53.56-2

mantramuccārya sarvatra svāhānte juhuyādbhuviḥ | samuccārya caturthyantaṃ nāmedaṃ na mameti ca

53.60

dvayoścāpi haviḥ śeṣaṃ dvayoścāpi avadya ca | darvyāṃ sakṛdavadyācca dvristato vā'bhidhārayet

53.61

yadasyetyanayā hutvā prāgudaktu havirbhujaḥ | rudrāya juhuyādrajjuṃ visraṃsyāca edhmavandhinīm

53.62

sruksruvājyāhuteḥ śeṣaṃ viśvebhyo juhuyādatha | sarvatra juhuyāddhome prāyaścittāhutīratha

53.63

ṛyāścāgna idaṃ viṣṇuścatasro vyāhṛtīśca hi | brahmā'pi juhuyādetāḥ prāyaścittāhutīrimāḥ

53.64

anājñātamiti dvābhyāṃ jñātājñātanivṛttaye | sarvatrāpi hi caivaṃ syādvidhireṣa udāhṛtaḥ

53.65

yatpākatreti mantreṇa nyūnādhikanivṛttaye | mantratantrādhikanyūnaviparyyāśca vikarmaṇaḥ

53.66

svaravarṇādilopotthapāpanirhararṇāya ca | yadva ityanenātraikāmāhutiṃ juhuyādatha

53.67

samyakpūrṇaphalaprāptyai homasyeha kṛtasya ca | ṛtauṃca juhuyādājyaṃ vyāhṛtībhiścatasṛbhiḥ

53.68

sthālyādīni ca pātrāṇi nītvā tūṣṇīṃ nidhāya ca | camasaṃ purataḥ kṛtvā nidhāyātha ca barhiṣi

53.66-2

pūrṇamasītyanenaiva tatpūrṇamabhimantrayet | diśaḥ prāgāyato darbhaiḥ prācyāṃ mantreṇa mārjayet

53.70

āpo asmānidamāpaḥ sumitrā na iti tribhiḥ | śirasi svasya patnyāśca mārjayedviṣama ityadhaḥ

53.71

svasya vāme'ṅgalau patnyā āsīnāyā niṣiñcayet | mā'haṃ prajāmanenaiva camasasthaṃ jalaṃ ca hi

53.72

jalena tena vai hotā prokṣayecchirasī tayoḥ | tatrasthānakṣatāṃścaiva kṣipettatpātramuccaret

53.73

paristaraṇadarbhoṃśca visṛjeduttare hi tān | oṃ ca ma ityanenāgniṃ natvā pūrvavaduccaret

53.74

paryuhya pariṣicyātha gandhapuṣpākṣatāṃśca hi | dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ dadyāttāmbūladakṣiṇāḥ

53.75

tiṣṭhannagnerupasthānaṃ kuryādoṃ ca ma ityatha | abhivādya japeddevīṃ kṛtaṃ karma nivedayet

53.76

śubhāśubhakriyārthaṃ ca dattaṃ viprāya yaddhanam | tatsarvaṃ jagadīśasya prītaye niścitaṃ bhavet

53.77

hutaśeṣaṃ haviścā''jyaṃ hotre dadyācca dakṣiṇām | suvarṇaṃ ca yathāśakti homasādguṇyahetave

53.78

homānte brahmaṇe dadyādyajñapātrāṇi caiva hi | home caiva tu sarvatra pravadanti manīṣiṇaḥ

53.76-2

darśake pūrvavatsarvaṃ viśeṣastvatha kathyate | agnīṣomapadasthāna indrāgnī padamuccaret

53.80

pālāśakhādirāśvatthaśamyudumbarajāstathā | samidhaḥ khādirāḥ śastā homakarmasu caiva hi

53.80.p1

ityāśvalāyanadharmaśāstre sthālīpākaprakaraṇam || 2

Linked texts (3)