Ashtadashasmriti 53
Aṣṭādaśasmṛti 53
- Language
- Sanskrit
Contents
- 53.80 — 1 part
53.p1
atha sthālīpākaprakaraṇam 2
53.1
sthālīpākasya cā''rambhaḥ paurṇamāsyāṃ vidhīyate | agnimānpratipadyeva prātaraupāsanaṃ caret
53.2
prātaraupāsanaṃ hutvā tato'nvādhānamācaret | sthālīpākaṃ kariṣye'haṃ homaḥ śvaḥ prātareva hi
53.3
sadyaskālo bhavedyadva | kuryādyatra dvayaṃ na hi, | anvādhānaṃ tataḥ kuryātsthālīpākaṃ tathaiva hi
53.4
prāṇānāyamya saṃkalpya vidhāya sthaṇḍilaṃ śuciḥ| hastamātraṃ catuṣkoṇaṃ gomayena vilipya ca
53.5
taṇḍulānprakiredrekhāpudaksaṃsthāṃ likhedya | prāksaṃsthe pārśvayormadhye tisraścaivodagāyatāḥ
53.6
nidadhyācchakalaṃ tatra prokṣya prāgaṃ nirasya ca | saṃprokṣya punaradbhiśca tathā cānalamānayet
53.7
ehītyagniṃ samādāya sthāpayedbhurbhuvaḥsvarom | agninā'gnisatato juṣṭaḥ pranūnaṃ tisra eva ca
53.8
dhyānaṃ catvāri śṛṅgeti kuryādagneryathāvidhi | vivyotipetyanenaiva mantreṇāgniṃ samindhayet
53.6-2
dhyātvā rūpaṃ tato vahnerdarśayedeṣa hītyatha | dhṛtvā tu samidhau cāgnimagnīṣomau ca devate
53.10
pradhānadevate coktvā tathā caivāṅgadevatāḥ krameṇa caruṇā''jyena sadyo yadya iti kṣipet
53.11
paryuhanaṃ tataḥ kuryājjalena pariṣecayet | anādeśe tu sarvatra dakṣiṇaḥ pāśirucyate
53.12
pāṇinā sodakenāgneḥ samantātparimārjanam | anulepamudaksaṃsthaṃ kuryādīśaḥnakośataḥ
53.13
paryukṣaṇe'pyudaksaṃsthaṃ pāṇineśānakośataḥ | punarāvartayetpratyagīśānāntaṃ havirbhujam
53.14
prasārayedudaksaṃsthāḥpūrvapaścimayoḥ kuśān | dakṣiṇottarataścaiva prāksaṃsthānpūrvavat kramāt
53.15
muṣṭimātraiḥ kuśairegneḥ samantāddhomakarmmasu | paristṛṇīyātprāgagraiścaturdikṣu yathākramam
53.16
vinyasetkuśamūlānāṃ kuśāgrānupāra kramāt | dakṣiṇottarayoścaiva catuṣkoṇeṣu caiva hi
53.17
āstīryāgnerudagda rbhānprāgagrānratnisaṃmitān | dvaṃdvamāsādayennyubjaṃ yajñapātrāṇi tatra tu
53.18
sthālī ca prokṣaṇī darvī sruvaḥ pūrṇārjyabhājane | idhmaṃ caiva tathā barhi caruhome vidhīyate
53.16-2
caulopanayanodvāhe punarādhāna eva ca | prokṣaṇīṃ sruvapūrṇājyamidhmābarhissruvājyake
53.20
aṣṭāṅgulamitasthālīṃ prokṣaṇīṃ ca ṣaḍaṅgulam | camasraṃ cā''jyapātraṃ ca ṣaḍaṅgulamiti smṛtam
53.21
sruksruvau hastamātrau tu syātāṃ tau yajñakarmaṇi | dviprādeśo bhave didhmo barhiḥ prādeśasaṃmitaḥ
53.22
ādāyā''dau kuśāṃstrīṃstrīnmūlairmūlāni veṣṭayet | savyāvṛttānkuśānkuryādadhastāttānayedudak
53.23
vāmasthānitarāṃstadvatkuryādrajjuṃ trisaṃdhitām | upaviṣṭāṃ nayeddhṛttutīyāvartanaṃ ca hi
53.24
rajjavedhmaṃ sakṛdvāveṣṭaya rajjumūlaṃ tathaiva ca | veṣṭitāyāśca pūrvvayā rajjvagraṃ ca nayedadhaḥ
53.25
rajjugranthimdhaḥ kṛtvā prāgagrānsādhayedatha | syāccettāmramayī sthālī home kāṃsyamayī pi
vā | tathā syuḥ prokṣaṇādīni yathālābhāna vā'pi vā
53.26
daṇḍapātrayuto śastau sruksruvau yāgadārujau | tadabhāve'tha vā'śvatthaparṇakau vā'pyudumbarau
53.27
prokṣaṇaṃ nyakpavitrābhyāṃ prokṣayetsalimaṃ
tataḥ | kṛtvottānaṃ pavitre te nidhāyāpaḥ prapūjayet
53.28
sodakābhyāṃ pavitrābhyāṃ triḥ samutpūya caiva hi
kuryādekaikamuttānaṃ dvaṃdvaṃ ca prokṣayetpunaḥ
53.26-2
visrasyedhmaṃ tathā barhirnidadhyāccamase ca te | pavitre pūrayedvāri gandhapuṣpāṇi ca kṣipet
53.30
nirasya naiṛtāndarbhāgnirasta iti mantrataḥ | kartā''caredimaṃ
mantramuktvā viṣṭaḥ kuśāsane
53.31
brahmāṇaṃ varayedasminkarmaṇi tvaṃ bhaveriti | brayādbrahmā'hamasmīti
tataḥ kartā tamarcayet
53.32
dhṛtvā pūrṇāṃ kare savye pidhāyopari dakṣiṇam | brahmannityuccaranmantraṃ nītvā
tannāsikāgrataḥ
53.33
nidadhyādudagagre tanmantreṇa praṇayeti ca | kuśairācchāditaṃ kuryātpūrṇapātraṃ taducyate
53.34
śūrpaṃ paścānnidhāyāgneḥ pavitre sthāpayecca te | nirvapeccaturomuṣṭīṃstānetra prokṣayedatha
53.35
taṇḍulānavahaṃstrīṃstrīnkṛtvā tāṃstriḥ phalīkṛtān | triḥ prakṣālya pacedagnerudakcaitrā''jyabhājane
53.36
sapavitre niṣicyā''jyaṃ tato'ṅgārānapohya ca | tatrā''jyabhājanaṃ sthāpya saṃskuryādunmukhena ca
53.37
nikṣipetkuśagoragneḥ paryāgnikaraṇaṃ tataḥ | triḥ kuryājjvalanā tena tannākapariharedatha
53.38
karṣannivedvudvāsya bhājanaṃ ghṛtapūritam | kuśāyre nikṣipedagnau skandāyatyūccarandhratha
53.36-2
dhṛtvā tpūttānapāṇibhyāṃ pavitre codagagrake | savituṣṭveveti mantreṇa sakṛttūṣṇīṃ dviriṣyate
53.40
utpūyā''jyaṃ pavitre te prokṣyāgnau praharedatha | pratyagāsādayedagnerbarhistṛcvā''jyabhājanam
53.41
pratāpya sakṛśaudarvīsuvau darvī nidhāya ca | savyena suvamādāya kuśānitarapāṇinā
53.42
suvasya bilamārabhya yāvadagraṃ bhavedtha | agrato bilapṛṣṭhaṃ tu tadārabhya bhavedvalam
53.43
nimṛjettristrirekaṃ tu kuśāyaiḥ savyavecca hi | kuśamūlaiśca vai daṇḍaṃ kuśaiḥ prokṣya pratāpayet
53.44
āsādayetsuvaṃ cā''dau barhiṣyuttarato ghṛtāt | saṃskuryātpūrvavaddarvī nidadhyāduttare suvāt
53.45
saṃmārjitānkuśānprokṣya praharedanale ca tān | samyagājyaṃ nirīkṣyātha carū ṃ pakkamavekṣayet
53.46
abhidhāryaṃ su veṇā''jyaṃ carūmudvāsayedudak | havirbhugātmanoścaiva madhyataścarumānayet
53.47
nidadhyāttāṃ caroḥsthālīṃ barhiṣyājyaṃ ca dakṣiṇe | abhidhārya caruṃ cānyatpātraṃ syāduttare caroḥ
53.48
devatāyai haviḥ sthāpya tatra tadvibhajetkramāt | amuṣyai cedamityuktvā yathāliṅgaṃ yathākratu
53.46-2
viśvānītyaṣṭabhiḥ pādaiḥ pūrvaṃ to dikṣu cāṣṭasu | arcayedgandhapuṣpādyai ragni stuyādvṛ cā''ntyayā
53.50
alaṃkṛtyābhidhāryaidhmamādāyāyaṃ ta ityatha | hutvedhmaṃ juhuyādājyaṃ tūṣṇīṃ vāyavyakoṇataḥ
53.51
tataśca.''gneyaparyantaṃ prajāpatimidaṃ smaret | svāhetyuktvā'tha nirṛtimārabhyeśānakoṇataḥ
53.52
gṛhyavadbhirimau mantrāvāghārāviti bhāṣitau | home caiva tu sarvatra vidhireṣa udāhṛtaḥ
53.53
agniścaiva tathā somaścakṣuṣī jātavedasaḥ | bhaveduttaramāgneyaṃ saumyaṃ caivā'kṣa dakṣiṇām
53.54
saktulājānnahome tu juhuyādeva cakṣuṣī | anupravacanīye ca varjayedājyahomake
53.55
abhidhāryaṃ su veṇedamāgneyaṃ madhyato haviḥ | darvīṃ ca havirādāya vidhinā sthāpayediha
53.56
tarjanīmadhyamā'ṅguṣṭhaparvamātraṃ ca vai suci | tatpurastāttathā''dāya nidadhyāttattathaiva hi
53.57
pātrasthaṃ cāpi durvīsthaṃ punarapyabhidhārayet | paścāvattī tu paścārdhādādāya ca havistathā
53.58
juhuyādagnaye svāhā durvyā madhye tu netrayoḥ | ādāya cāgnīṣomābhyāmuttarasthaṃ ca pūrvavat
53.56-2
mantramuccārya sarvatra svāhānte juhuyādbhuviḥ | samuccārya caturthyantaṃ nāmedaṃ na mameti ca
53.60
dvayoścāpi haviḥ śeṣaṃ dvayoścāpi avadya ca | darvyāṃ sakṛdavadyācca dvristato vā'bhidhārayet
53.61
yadasyetyanayā hutvā prāgudaktu havirbhujaḥ | rudrāya juhuyādrajjuṃ visraṃsyāca edhmavandhinīm
53.62
sruksruvājyāhuteḥ śeṣaṃ viśvebhyo juhuyādatha | sarvatra juhuyāddhome prāyaścittāhutīratha
53.63
ṛyāścāgna idaṃ viṣṇuścatasro vyāhṛtīśca hi | brahmā'pi juhuyādetāḥ prāyaścittāhutīrimāḥ
53.64
anājñātamiti dvābhyāṃ jñātājñātanivṛttaye | sarvatrāpi hi caivaṃ syādvidhireṣa udāhṛtaḥ
53.65
yatpākatreti mantreṇa nyūnādhikanivṛttaye | mantratantrādhikanyūnaviparyyāśca vikarmaṇaḥ
53.66
svaravarṇādilopotthapāpanirhararṇāya ca | yadva ityanenātraikāmāhutiṃ juhuyādatha
53.67
samyakpūrṇaphalaprāptyai homasyeha kṛtasya ca | ṛtauṃca juhuyādājyaṃ vyāhṛtībhiścatasṛbhiḥ
53.68
sthālyādīni ca pātrāṇi nītvā tūṣṇīṃ nidhāya ca | camasaṃ purataḥ kṛtvā nidhāyātha ca barhiṣi
53.66-2
pūrṇamasītyanenaiva tatpūrṇamabhimantrayet | diśaḥ prāgāyato darbhaiḥ prācyāṃ mantreṇa mārjayet
53.70
āpo asmānidamāpaḥ sumitrā na iti tribhiḥ | śirasi svasya patnyāśca mārjayedviṣama ityadhaḥ
53.71
svasya vāme'ṅgalau patnyā āsīnāyā niṣiñcayet | mā'haṃ prajāmanenaiva camasasthaṃ jalaṃ ca hi
53.72
jalena tena vai hotā prokṣayecchirasī tayoḥ | tatrasthānakṣatāṃścaiva kṣipettatpātramuccaret
53.73
paristaraṇadarbhoṃśca visṛjeduttare hi tān | oṃ ca ma ityanenāgniṃ natvā pūrvavaduccaret
53.74
paryuhya pariṣicyātha gandhapuṣpākṣatāṃśca hi | dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ dadyāttāmbūladakṣiṇāḥ
53.75
tiṣṭhannagnerupasthānaṃ kuryādoṃ ca ma ityatha | abhivādya japeddevīṃ kṛtaṃ karma nivedayet
53.76
śubhāśubhakriyārthaṃ ca dattaṃ viprāya yaddhanam | tatsarvaṃ jagadīśasya prītaye niścitaṃ bhavet
53.77
hutaśeṣaṃ haviścā''jyaṃ hotre dadyācca dakṣiṇām | suvarṇaṃ ca yathāśakti homasādguṇyahetave
53.78
homānte brahmaṇe dadyādyajñapātrāṇi caiva hi | home caiva tu sarvatra pravadanti manīṣiṇaḥ
53.76-2
darśake pūrvavatsarvaṃ viśeṣastvatha kathyate | agnīṣomapadasthāna indrāgnī padamuccaret
53.80
pālāśakhādirāśvatthaśamyudumbarajāstathā | samidhaḥ khādirāḥ śastā homakarmasu caiva hi
53.80.p1
ityāśvalāyanadharmaśāstre sthālīpākaprakaraṇam || 2
Linked texts (3)
- Laghvāśvalāyanasmṛti — Sanskrit
- Laghuāśvalāyanasmṛti — Sanskrit
- Smṛtīnāṃ Samuccayaḥ — Sanskrit