Ashtadashasmriti 66
Aṣṭādaśasmṛti 66
- Language
- Sanskrit
Contents
- 66.55 — 1 part
66.1
sarveṣāmāśramāṇāṃ ca gṛhasthāśrama uttamaḥ | tamevā''śritya jīvanti sarve caivā''śramā iha
66.2
kulajāṃ sumukhīṃ svāṅgīṃ suvāsāṃ ca manoharām | sunetrāṃ subhagāṃ kanyāṃ nirīkṣya varayedbudhaḥ
66.3
snātakāya suśīlāya kulottamabhavāya ca | dadyādvedavide kanyāmucitāya varāya ca
66.4
ācāryaḥ snātakādīnāṃ madhuparkārcanaṃ caret | svagṛhyoktavidhānena vivāhe ca mahāmakhe
66.5
madhunā''jyena vā yuktaṃ madhuparkā midhaṃ dadhi | dadhyalābhe payo grāhyaṃ madhvalābhe tu vai guḍaḥ
66.6
nidadhyāttaṃ nave kāṃsye tasyopari vidhāya ca | veṣṭayedviṣṭareṇaiva madhuparkaṃ taducyate
66.7
prāṇānāyamya saṃkalpya viṣṭarādyarcanaṃ bhavet | trivṛinnū'yādahaṃ varṣma mantreṇānena viṣṭaram
66.8
pādyamarghyaṃ tathā dattvā dadyādācamanīyakam | pibejjalaṃ cāmṛtopastaraṇamasīti mantrataḥ
66.6-2
ācamenmadhuparko'yaṃ mitrasyeti nirīkṣayet | devasya tveti taddyādañjalau pratigṛhya ca
66.10
tadavekṣya kare savye dhṛtvā mantraṃ japenmadhu | aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tristadevā''loḍayennaraḥ
66.11
madhuparkaṃ kṣipetkiṃcidvasavastveti pūrvataḥ | bhūtebhyastvotvipentristaṃ nidadhyādguvi bhājanam
66.12
kartā''dāya sakṛddhaste madhuparkaṃ varasya ca | japedatha virājo'tha prāśayetpunarācamet
66.13
pūrvavacca vidhānaṃ syānmantro'nyaḥ prāśane bhavet | uktaṃ sūtre vijānīyāttṛtīye prāśane tathā
66.14
uttarācamanaṃ pītvā satyamityudakaṃ pibet | dvirācamyotsṛjanmātā rudrāṇāṃ mantrato varaḥ
66.15
tataḥ kartā'rcayedenaṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ | varāya vāsasī dadyādupavītādikaṃ ca hi
66.16
varayeccaturo viprānkanyakāvarakhāya ca | kanyā samīpamāgatya vipragotrapuraḥ saram
66.17
nāma brūyurvarasyātha prapitāmahapūrvakam | prapautrapautraputreṣu caturthyantaṃ varāya ca
66.18
gotre caivātha saṃbandhe ṣaṣṭhī syādvarakanyayoḥ | vare caturthī kanyāyāṃ vibhaktirdvitīyeva hi
66.16-2
śrāvayeyuḥ prasugmantāsūktaṃ kanyāṃ kanikradat | devīmṛcaṃ paṭhantaśca nayeyuste hi vai varam
66.20
prāṅmukhī kanyakā tiṣṭhedvaraḥ pratyaṅmukhastathā | vastrāntaraṃ tayoḥ kṛtvā madhye tu varakanyayoḥ
66.21
parasparamukhaṃ paśyanmuhūrttaṃ cokṣatānkṣipet | varamūrddhnīti kanyā''dau kanyāmūrddhina varastathā
66.22
gāthāmimāṃ paṭheyuste brāhmaṇā ṛkca vā idam | kṣipeyuste'kṣatānviprāḥ śirasorubhayorapi
66.23
tiṣṭhetpratyaṅmukhī kanyā prāṅmukhaḥ syādvarastathā | mantraiṇānucarāścaiva bhavetsthānaviparyayaḥ
66.24
akṣatāropaṇaṃ kuryātpūrvavaccaiva kanyakā | śriyo me kanyakā brūyātprajāyai syādvarastathā
66.25
trivāramevaṃ kṛtvā tu kanyāṃ dadyāttataḥ pitā | śiṣṭācārāṃnusāreṇa vadantyeke maharṣayaḥ
66.26
lakṣmīrūpāmimāṃ kanyāṃ praṃdadeviṣṇurūpiṇe | tubhyaṃ codakapūrvā tāṃ pitṝṇāṃ tāraṇāya ca
66.27
varagotraṃ samuccārya kanyāyāścaiva pūrvavat | eṣā dharmārthakāmeṣu na tyājyā svīkṛtā hyataḥ
66.28
dātā vadedimaṃ mantraṃ kanyā tārayatu svayam | akṣatāropaṇaṃ kāryaṃ mantra ukto maharṣibhiḥ
66.29
ihāpi pūrvavatkuryādakṣatāropaṇaṃ sakṛt | yajño me kanyakāmantraḥ paśavo me varasya ca
66.30
īśānakoṇataḥ sūtre veṣṭayetpañcadhā tayoḥ | pari tvetyādibhirmantraiḥ kuryāttacca caturguṇam
66.31
rakṣārthaṃ dakṣiṇe haste badhnīyātkaṅkaṇe tayoḥ | viśve cā sāvikaṃ puṃsaḥ kanyāyāstadvavītathā
66.32
kanyāyai vāsasī dadyāddhuvamityanayā varaḥ | tayorubhe te badhnīyānnīlalohitamityūcā
66.33
badhnīyātkanyakākaṇṭhe sūtraṃ maṇisamanvitam | māṅgalyatantunānena mantreṇa syātsadā satī
66.34
puṇyāhaṃ svasti vṛddhiṃ ca trikṣiptū yādvarasya ca | anādhṛṣṭaṃsuṃbhau mantrāvāpo hvānaḥ prajāṃ tathā
66.35
namaskuryāttato gaurīṃ sadā maṅgaladāyinīm | tena sā nirmalā loke bhavetsaubhāgyadāyinī
66.36
daṃpatī tu vrajeyātāṃ homārthaṃ caiva vedikām | varasya dakṣiṇe bhāge tāṃ vadhūmūpaveśayet
66.37
āghārāntaṃ tataḥ kuryādupalepādi pūrvavat | sūtroktavidhino karma sarvaṃ kuryāttu caiva hi
66.38
agna āyūṃṣi tisro'tra tvamarthamā prajāpate | hutvā tvājyāhutīrevaṃ sūtroktaṃ pāṇipīḍanam
66.39
varastriḥ prokṣayellājāñchūrpasthānabhighārayet | abhighāryāñjaliṃ tasyāḥ pūrayitvā'bhighārayet
66.40
añjalīnapūrayeddhṛtvā lājānvadhvā vivāhike | vicchinnavahnisaṃdhāne patirlājāndvirāvapet
66.41
hutvā lājāṃstathā homaṃ hutvā kuryātpradakṣiṇam | sodakumbhasya caivāgneraśmānamavarohayet
66.42
vidhireṣa vivāhasya pratyāhutipradakṣiṇam | mantro'ryamaṇaṃ varuṇaṃ pūṣaṇaṃ lājahomake
66.43
avaśiṣṭānvaro lājāñchūrpakoṇena caiva hi | abhyātmaṃ juhuyātta ṣṇamiti yajñavidāṃ matam
66.44
yadi baddhe śikhe syātāṃ kanyakāvarayorapi | pratyṛcaṃ ca śikhe baddhā tūṣṇīṃ varasya mocayet
66.45
iṣa ityādibhirmantrairīśānyāṃ cālayedvadhūm | gatvā padāni saptātha saṃyojya śirasī ca te
66.47
kumbhasya salilaṃ siñcedubhayoḥ śirasoḥ svayam | saubhāgyajananīṃ devīṃ spṛṣṭvā dākṣāyaṇīṃ śivām
tataḥ sviṣṭakṛdādi syāddhomaśeṣaṃ samāpayet | ahaḥśeṣaṃ ca tiṣṭhetāṃ maunenaiva tu daṃpatī
66.48
dhruvaṃ cārundhatīṃ dṛṣṭvā visṛjetāmubhau vacaḥ | patiputravatī cā''śīstayordadyādyathocitam
66.54
anena vidhinotpanno vivāhāgniriti smṛtaḥ | sa eva syādajasrākhya iti yajñavido viduḥ
66.55
divā vā yadi vā rātrau kanyādānaṃ vidhīyate | tadānīmeva homaṃ tu kuryādvaivāhikaṃ ca hi
66.55.p1
iti vivāhahomaḥ
66.51
vadhvā saha gṛhaṃ gacchedādāyāgniṃ tamagrataḥ | sūtroktavidhinā ceha priyāmūḍhāṃ praveśayet
66.52
pratiṣṭhāpyānalaṃ kuryāttaccakṣuṣyantaṃ ca pūrvavat | ṛgbhiśca juhuyādājyamonaḥ prajāṃ catasṛbhiḥ
66.53
samañjantvetayā prāśya dadhi tasyai prayacchati | anakti hṛdaye tasyā dadhnā'lābhe ghṛtaṃ ca tat
66.54-2
mantralopādi homāntaṃ kṛtvā sviṣṭakṛdādikam | hutvā vyāhatimiścātra patnīṃ vāme samānayet
66.55-2
navoḍhāmānayetpatnīṃ vāmaṃ vāmaṃ ta ityṛcā | vāmamadyetyacā caike tataḥ pūrṇamasīti ca
66.56
yadi kālavaśātkartuṃ pṛthagddhomadvayaṃ na cet | dvayamapyekakāle vā kartavyaṃ karma kecana
66.57
kumbhasya jalasiktāntaṃ kṛtvā sarvaṃ tadāditaḥ | pratyṛcaṃ juhuyādājyamānaḥ prajāṃ catasṛbhiḥ
66.58
samañjantviti co''rabhya sarvaṃ pūrvavadācaret | svasthānīyavadhū vāme pūrṇamasyādikaṃ caret
66.56-2
rātrāvahani vā dānaṃ kanyāyāḥ svīkṛtaṃ yadā | tadānīmeva homaḥ syādvivāhasyaṃ ca siddhaye
66.60
yāvatsaptapadīmadhye vivāho naiva siṣyati | sadyo'to homamicchanti santaḥ sāyamupāsanam
66.61
vivāhaścedbhavedrātrau sārdhayāmadvayādadhaḥ | tadaivopāsanaṃ kuryātkecidbrahmavido viduḥ
66.62
nityahome tu kālaḥ syādrātrau nāḍīnavātmakaḥ | dviguṇaḥ syādvivāhe tu pravadanti maharṣayaḥ
66.63
daṃpatī niyamenaiva brahmacaryavratena tu | vaivāhikagṛhe tau ca nivasetāṃ caturdinam
66.64
caturthīṃ tridivasyānte yāme vā caiva daṃpatī | umāmaheśvarau natvā vaṃśadānaṃ pradāpayet
66.65
bhojanaṃ śayanaṃ snānaṃ tathaikātropaveśanam | gṛhapraveśaparyantaṃ daṃpatyormu nayo viduḥ
66.66
vadhvā saha varo gacchetsvagṛhaṃ pañcame dine | gṛhoktavidhinā caiva deśadharmeṇa vā'pi ca
66.67
nāndīśrāddhaṃ dvijaḥ kuryātsvastivācanapūrvakam | gṛhapraveśamārabhya pitaryapi ca jīvati
66.68
sa jīvatpitṛko nāndīśrāddhaṃ cetkurute dvijaḥ | pituścaiva pitṝṇāṃ tu pravadanti maharṣayaḥ
66.66-2
prathamodvāhaparyantaṃ putrasyaiva kriyāsu ca | nāndīśrāddhaṃ pitā kuryādata ūrdhvaṃ sutaḥ svayam
66.71
catvāro brāhmaṇā daive pitrye cāṣṭādaśa smṛtāḥ | nāndīśrāddhaṃ vadantyeke munayaḥ pañca vā'pi ca 70
vivāhe copanayane garbhādhānādike tathā | anvādhāne śataṃ viprānbhojayeddha vyaṇānvitān
66.72
vivāhotsavayajñeṣu daive pitrye ca karmaṇi | prārabdhe sūtakaṃ nāsti pravadanti maharṣayaḥ
66.73
prārambhakarmaṇaścaiva kriyāprārambhakasya ca | kriyāvasānaparyantaṃ na tasyā''śaucamiṣyate
66.74
prārambho varaṇaṃ yajñe saṃkalpo vratasatrayoḥ | nāndīśrāddhaṃ vivāhādau śrāddhe pākaparikriyā
66.75
nāndīśrāddhe kṛte caiva vivāhe cotsavādiṣu | na kuryādupavāsaṃ ca cchandasāṃ vai tapovratam
66.76
apasavyaṃ svadhāśrāddhaṃ nadīsnānaṃ śavekṣaṇam | varjayettarpaṇaṃ caiva devakaulyāpanāvādha
66.77
nāndīśrāddhe kṛte mohācchrāddhaṃ pratyābdikādikam | sapiṇḍaḥ kurute yaścedapamṛtyu vrajeddhruvam
66.78
alābhe sumuhūrtasya vighnaṃ yaḥ kurute yadi | svadhayā tu vivāhasya na sa paśyecchubhaṃ kvacit
66.76-2
vighnamācarate yastu yajñasyodvāhakasya ca | yātrāyāścaiva dharmasya sa yāti narakaṃ dhruvam
66.80
ūḍhāyā duhituścānnaṃ nādyādvipraḥ kathaṃcana | ajñānādyadi bhuñjīta narakaṃ pratipadyate
Linked texts (5)
- Smṛtīnāṃ Samuccayaḥ — Sanskrit
- Laghvāśvalāyanasmṛti — Sanskrit
- Laghuāśvalāyanasmṛti — Sanskrit
- Veṅkaṭeśīyaprayogamālā — Veṅkaṭeśa Jyotiṣin, Sanskrit
- Baudhāyanaprayogamālā — Veṅkaṭeśa, Sanskrit