Pramāṇa · Search · About · API

Ashtadashasmriti 75

Aṣṭādaśasmṛti 75

Language
Sanskrit

Contents

75.1

atha caiva dvijaḥ kuryācchāddhaṃ pitaromṛte'hani | tatpārvaṇavidhānena pitṛyajñaḥ sa ucyate

75.2

homaṃ kṛtvā'tha pūrvedyuḥ sāyaṃ viprānimantrayet | prātaścettānparedyurvā śrāddhāhe vedapāragān

75.3

prautaraupāsanāgnestu śrāddhapākārthamunmukam | nītvā'nnaṃ sakalaṃ kṛtvā punaḥ saṃmīlayedubhau

75.4

tato madhyāhnikaṃ snānaṃ kṛtvā saṃdhyāmupāsya ca | nimantritānsamāhūya kramāddevapitṝndvijān

75.5

prāṅkhānācamya saṃkalpya śrāddhārthamanuvedayet | kuśākṣatatilairyuktaṃ jalapātre prapūrya ca

75.6

ātmanaścaiva śuddhayarthaṃ dravyasya gṛhaśuddhaye | dvijaiḥ saha paṭhetsūktaṃ prāyaścittārthameva hi

75.7

nataṃ sūktaṃ śucīvo'gniḥ śucitratatamaśca hi | udagna ityathaitānu trayo mantrāḥ krameṇa tu

75.8

kecidyajñavido jñātvā sūktāni kathayanti hi | puruṣaṃ cāsya vāmasya mamāgne varca ityatha

75.6-2

saumyaṃ ca vaiṣṇavaṃ rudraṃ pāvamānyamathāpi vā | ṛgbhiśca pāvamānībhirjanaṃ caivābhimantrayet

75.10

śrāddhopayogikaṃ dravyamapakvaṃ pakvameva vā | sarvaṃ caitra smaredviṣṇuṃ jalena prokṣayeccarum

75.11

tataḥ saṃstūya tānviprānasmastetipaṭhannayet | purataścārpayetteṣāṃ hiraṇyaṃ sakuśaṃ ca hi

75.12

labdhvā''jñāmapasavyena śrāddhaṃ kartuṃ pitṛrmama | ācamyāṅganniyamyātha dadyātsaṃkalpya vai tṛṇam

75.13

devānāṃ kṣālayetpādau maṇḍale caturasrake | pitṝṇāṃ vartulaṃ caiva prāṅgaṇo ravidīpaka

75.14

īśānan tvācametkartā devāḥ prācyāmayottare | pitaraśca pavitrāṇi strasvasthāne tyajedatha

75.5-2

ācamya gṛhamāgatya brāhmaṇānupaveśayet | prāṅmukhau dvau udaksaṃsthau prāksaṃsthāṃstrīnudaṅmukhān

75.16

niruṣya prakiredvāyuṃ tilā nniṛtikoṇataḥ | paṭhannapahatāmantramasavvena cāṣṭasu

75.17

pitṝṇāṃ purataḥ siñce jjalaṃ paṭhannudīratām | savyena purato deve gāyatryā caitrametra hi

75.18

śrāddhakāle gayāṃ dhyātvā dhyātvā devaṃ gadādharam | vastrādīṃśca pitṝndhyātvā tataḥ śrāddhaṃ samācaret
devānāmāsanaṃ dadyātkṣaṇe cā''vāhayedatha | kuśānśirasi devānāṃ viśve devāsa ityṛcā

75.20

viśvedevāḥ sakṛnmantramuccārya prokṣayetkurum | arghyārthaṃ cā''sādayeddve pātre daive kuśānvite

75.21

āgacchantu mahābhāgā viśve devā mahābalāḥ | ye cātra vihitāḥ śrāddhe sāvadhānā bhavantu te

75.22

pūrvāgraḥ daivike pātre dakṣiṇāgraṃ tu paitṛke | adyakṣopari pātrāṇāṃ kuśāndaive ca paitṛke

75.23

gāyatryā prokṣayetpātre kṛtvā tānnikṣipedyavān

75.24

.
yavo'si dhānyarājo vā vāruṇo madhusaṃyutaḥ | nirgodaḥ sarvapāpānāṃ pavitramṛṣibhiḥ smṛtam

75.25

gandhākṣatakuśāṃścaiva kṣipedarghyaṃ nivedayet | yā divyā iti mantreṇa haste hastaṃ pidhāpayet

75.26

nidadhyādarghyapātreṣu devānāmābhisaṃmukhe | pitṝṇāmarghyapātrāṇi tāni vai pitṛsaṃmukhe

75.27

devārvā dakṣiṇādi syātpādajānvaṃsamūrdhani | śiroṃsajānupādeṣu vāmāṅgādiṣu paitṛke

75.28

arcatānena mantreṇa gandhādibhirathārcayet | yuvā suvāsā mantreṇa dadyādācchādanaṃ tataḥ

75.26-2

yathoktavidhinā devānsamabhyarcya tadājñayā | pitṝṇāmarcanaṃ kuryādapasavyena caiva hi

75.30

āsanaṃ ca kṣaṇaṃ dattvā pitṝnāvāhayedatha | uśantastveti mantreṇa prati pitaramiṣyatha

75.31

āyantu na imaṃ mantramuccaretsakṛdeva hi | savyena prokṣya gāyatryā pātrānyuttāni kārayet

75.32

kṣiptvā tilānapaḥ pūrvaṃ śaṃ no devīṃ samuccaret | punasteṣu ca pātreṣu tilo'sītyāvapettilān

75.33

gandhapuṣpakuśādīni kṣiptvā caiva tu pūrvavat | svadhā'rghyaṃ iti brūyāttriḥ savyena tu nivedayet

75.34

savyaṃ kṛtvā gṛhītena pāṇinā dakṣiṇena tu | dadyātpitaridaṃ te'rghyaṃ yā divyā mantramuccaret

75.35

evaṃ pitāmahe caiva tathaiva prapitāmahe | dattvā'rghyaṃ salilaṃ dadyātpunastriṣu kareṣu ca

75.36

pātradvayaṃ kṛtaṃ toyaṃ pitṛpātre prasicya ca | pātrasthaṃ putrakāmī cenmukhaṃ tadanulepayet

75.37

pitṛbhyaḥ sthānamasīti nyubjaṃ vottānameva vā | tṛtīyaṃ pihitaṃ kuryāduttānopari bhājanam

75.38

sthāpitaṃ prathamaṃ pātraṃ tatsthānaṃ na hi cālayet | jalasecanaparyantaṃ piṇḍadānaṃ punaśca hi

75.36-2

pitṛpāṇiṣvapo dadyādapasavyena vai tataḥ | namo va iti mantreṇa pitṝṃ ścaivārcayettilaiḥ

75.40

gandhādibhiḥ samabhyarcya pitṛpūjāṃ samāpayet | maṇḍalāni samānāni kārayeddevapūrvakam

75.41

daive tu caturasre tu tato vṛttāni paitṛke | pramāṇaṃ maṇḍalasyoktaṃ yāvatpātramitaṃ bhavet

75.42

antardhāya kuśāṃsteṣu prakṣipecca yavāṃstilān | pātrāṇyāsādayetteṣu haimaraupyamayāni ca

75.43

tadabhāve tu parṇāni kadalyāni śubhāni ca | paristaretkuśādyaiśca pātrāṇi pitṛpūrvakam

75.44

pitṛyajñacarorbhasmamādāyāktaṃ ghṛtena tu | agnau kariṣya ityetānpṛṣṭvoktaḥ kriyatāmiti

75.45

na bhavetpitṛyajñaścedvṛddhāgnau pacanaṃ bhavet | agnaukaraṇahomaṃ tu kuryādaupāsanānale

75.46

gṛhyāgnau pacanaṃ piṇḍaṃ pitṛyajño na caiva hi | agnaukaraṇaṃ gṛhyāgnau na kuryāditi kecana

75.47

kāladvaye'pi kurute nityahomaṃ dvijo yadi | sa cāgnaukaraṇaṃ kuryātprātarhomo vidhīyate

75.48

gṛhyāgniryasya cenna syāttasyāgnaukaraṇaṃ katham | śrāddhārthamannamādāya juhuyātpitṛpāṇiṣu

75.49

saṃgṛhyā''hutimekāṃ ca ghṛtābhyaktaṃ vigṛhya ca | somāyeti tu mantrābhyāṃ juhuyātkuśapāṇinā

75.50

sruveṇa ca''jyamādāya tadabhāve'tha vā kuśaiḥ | pitṝṇāmeva pātrāṇi tūṣṇīmevābhighārayet

75.51

annaṃ pāṇihutaṃ yacca nidadhyāttatsa bhājane | gatvā'nyatra samācamya punaścopaviśedatha

75.52

devapātrāditaścā''jyaṃ savyenaivābhighārayet | mūrdhānamiti mantreṇa sarvapātrāṇi caiva hi

75.53

āmāsvityādikānmantrānsvayameva japanna hi, patnī cāpyatha vā putraḥ śiṣyo vā pariveṣayet

75.54

annaṃ ca pāyasaṃ bhakṣyamājyaṃ ca vyañjanādikam | dadyādevā''ditaḥ sarvaṃ sūpamante ca paitṛke

75.55

pātrasthaṃ prokṣayedannaṃ gāyatryā cābhimantrya ca | pāṇibhyāṃ bhājanaṃ dhṛtvā pṛthivī te pātramuccaret

75.56

idaṃ viṣṇuranenānnaṃ dvijāṅguṣṭhaṃ nivedayet | svāhāditaḥ samuccārya gayāyāṃ dattamastviti

75.57

ye devāsa imaṃ mantramuccāryātha ca paitṛke | saṃgrogya pūrvavaccānnaṃ prācīnāvītyataḥ param

75.58

pariviṣṭeṣu cānneṣu hutaśeṣaṃ nidhāya ca | dadyādannaṃ pitṛbhyo'pi pūrvavatpitṛnāmabhiḥ

75.59

ye ceheti ca vai mantraṃ samuccārya tataḥ param | devāṃstutvā pitṝṃścaiva brahmaniṣṭhānmunīśvarān

75.60

pariveṣe ca paryantaṃ kārayitvā yathāvidhi | smṛtvā hariharau caiva pitṝṇāṃ muktihetave devānpitṛnsamuddiśya kriyamāṇaṃ hi karma yat | pitṝṇāṃ muktaye sarvaṃ brahmaṇe vinivedayet

75.61

nyūnaṃ caivātiriktaṃ ca mantrādīnāṃ bhavedyadi | taddoṣaparihārārthaṃ gāyatrīṃ samudīrayet

75.62

tataścaivāpasavyena madhu vātā japedatha | āpośanātharmudakaṃ pitṛpūrvaṃ nivedayet

75.63

īśānādipadaṃ stutvā tiṣṭhannudaṅmukhaśca hi | daive pitrye samuccārya tataścāmṛtamastviti

75.64

ninayetsalilaṃ caiva dvijānāṃ purato jalam | prīyatāmiti mantreṇa pitṛrūpī janārdanaḥ

75.65

amṛtāpastaraṇamasītyuktvā mantraṃ pivejjalam | prāṇāhutiṃ ca gṛhṇīyātkramānmantraiśca pañcabhiḥ

75.67

nāsadāsīti sūktāni bhuñjānāñśrāvayedvijān | kṛṇuṣvetyādisūktāni rākṣoghnāni ca pañca vai
agnimīle'nuvākaśca pitṛstutimudīratām | pavitrāṇi ca sūktāni yāvadbrāhmaṇabhojanam

75.68

icchā tṛptṝ ṣu vipreṣu gāyatrīṃ samudīrayet | tṛptāḥ stha iti tānpṛṣṭvā hyapasavyena paitṛke

75.69

madhvannamiti mantraṃ vai madhusaṃpannamityatha | pṛthagbhuktavato viprānannaṃ piṇḍārthamuddharet

75.70

tānpṛcchedanna saṃpannaṃ śeṣaṃ kiṃ kriyatāmiti | labdhvā caiṣāmanujñāṃ ca saheṣṭairbhuñjatāmiti

75.71

ucchiṣṭapurato bhūmau jaladarbhāṃstilānkṣipet | ye agnidagdhāmantreṇa sarvānnaṃ kiṃcidutsṛjet

75.72

uttarācamanātpūrvaṃ piṇḍadānaṃ vidhīyate | ūrdhvaṃ vā kecidicchanti tacca saṃkalpapūrvakam

75.73

āgneyaṃśravaṇe rekhāṃ likhedapahatā iti | tāmabhyukṣya jalenārtha kuśanāstīrya tacca tu

75.74

apastatrāpasavyena śundhantāmiti secayet | tatra piṇḍatrayaṃ dadyācce ca tvā pitṛpūrvakam

75.75

atreti cānumantryātha yathovartedyudak | āpradakṣiṇāmāvartya kuryādvāyunirodhanam

75.76

punaścā''vartayettadvadamī madanta caiva hi | bhakṣayecca caroḥ śeṣamāgrāyedditi kecana

75.77

upavītī samācamya prācīnāyītyataḥ param | piṇḍopari jalaṃ siñcecchundhantāmiti pūrvavat

75.78

abhyaṅktveti ca nai tailaṃ dadyādaṅktveti cāñjanam | nāmasaṃbandhagotrādi samuccārya yathākramam

75.79

etadva iti mantreṇa pratipiṇḍaṃ varaṃ śubham | savyena cārcayetpiṇḍāngandhapuṣpākṣatādibhiḥ

75.80

dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedya tāmbūlaṃ caiva dakṣiṇām | dattvā tiṣṭhannupastuyātprācīnāvītinā tataḥ

75.81

namo va iti mantro nai manasaiva paṭhedditi | manonciti tribhirmantraiḥ kiṃcitpiṇḍānnavāhayet

75.82

paretaneti mantraṃ nai japetpiṇḍāntike tataḥ | aupā sanāntike gatvā japedagnetamityṛcam

75.83

piṇḍaṃ taṃ prāśayetpatnīṃ putrārthī madhyamaṃ hi cet | ādhatteti ca mantreṇa dhatta garbha kumārakam

75.84

no cedatiprakṣīte'gnāvapsu vā tānkṣipedatha | piṇḍaprāśanapace tu viśeṣaḥ kathyate'dhunā

75.85

tāvanna prāśayetpiṇḍaṃ na hi śrāddhavisarjanam | piṇḍaprakṣepaṇaṃ cāgnāvapsu cāpi tathaiva hi

75.86

piṇḍadānaṃ ca nai śrāddhe yatra kutrāpi vā bhavet | gayāyāṃ ca kṛtaṃ matvā hyātapaneti nivedayet

75.87

prakṣālitakarānviprānācāntānupaveśayet | jaladarbhākṣatāndattvā tathaiva paitṛke tilān

75.88

tatpāṇiṣvakṣatāndattvā tato viprāśiṣo bhavet | svastītyuktvā mayā datta śrāddhamakṣayyamastviti

75.86-2

dakṣiṇāṃ ca tato dadyādyathāvibhavasārataḥ | dakṣiṇārahitaṃ yacca tacchrāddha niṣphalaṃ bhavet

75.60-2

cālayitvā tu pātrāṇi svastītyuktvā'kṣatāṃstilān | tattatsthāne kṣipedeṣu prakiredannamapyatha

75.61-2

asaṃskṛteti nai pitrye daive cāsomapā iti | dakṣiṇāṃ ca tato dattvā pitṛsaṃtuṣṭihetave

75.62-2

visṛjetpitṛpātrasthaṃ piṇḍānāṃ purato jalam | svadhocyatāmanenaiva tataḥ piṇḍānsamuddharet

75.63-2

vāje vāje'tha mantreṇa kuryācchrāddhavisarjanam | savyamaṃsaṃ pitṝṇāṃ ca devānāṃ dakṣiṇaṃ spṛśet

75.64-2

paṭheduccairimaṃ mantramāmā vājasya caiva hi | pradakṣiṇatrayaṃ kurvanbhuñjataḥ pitṛsevitān

75.65-2

jalamarcanapātrasthānvisṛjedakṣatādikān | puratastena putrāḥ syuryāti brahmapadaṃ ca hi

75.66

brahmatvaṃ ca prayātebhyo gṛhṇīyādāśiṣaḥ śubhāḥ | bhavatprasādato bhūyāddhanadhānyādikaṃ mama

75.67-2

dātāro no'bhivardhantāṃ vedāḥ saṃtatireva naḥ| śraddhā ca no mā vyagamadbahu ghe yaṃ ca no'stviti

75.68-2

annaṃ ca no bahu bhavedatithīṃśca labhemahi | yācitāraśca naḥ santu mā ca yāciṣma kaṃcana

75.66-2

tato viprāstathaiveti prativacanamādarāt | vaḥ padaṃ nirdiśeyuste brāhmaṇāścaiva naḥ pade

75.100

svāduṣaṃ sada ityuktvā mantrānuccaiḥ paṭheddatha | dakṣiṇābhimukhastiṣṭhedviprāṇāṃ purataśca hi

75.101

ihaiveti paṭhenmantraṃ bhuktavadbhirdvijaiḥ saha | saṃtuṣṭā āśiṣo dadyurbhuktimuktipradāḥ śubhaḥ

75.102

āyuḥ prajāṃ dhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca| prayacchantu tathā rājyaṃ prītā nṝṇāṃ pitāmahāḥ

75.104

tebhyaścaivā''śiṣo labdhvā namaskuryādvijāṃstathā| abhyajyā''jya dvijānāṃ ca pādānprakṣālayetkramāt
adya me saphalaṃ janma bhavatpādābjavandanāt | adya me vaṃśajāḥ sarve yātā vo'nugrahāddivam

75.105

tāmbūlaṃ ca tato dadyādyathāvibhavasārataḥ | kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prārthayettonanena ca

75.106

patraśākādidānena kleśitā yūyamīdṛśāḥ | tatkleśajātaṃ cittāttu vismṛtya kṣantumarhatha

75.107

vasiṣṭhasadṛśā yūyaṃ sūryaparvasamā tithiḥ | āsanādi namaskāro bhavatsatkāra eva hi

75.108

yasya smṛtyā ca nāmoktyā tapoyajñakriyādiṣu, nyūnaṃ saṃpūrṇatāṃ yāti sadyo vande tamacyutam

75.106-2

mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ bhaktihīnaṃ dvijottamāḥ | śrāddhaṃ bhavati saṃpūrṇa prasādvādbhavatāṃ mama

75.110

anena pitṛyajñena prīyatāṃ bhagavāniha | mayā bhaktyā kṛtaṃ sarvaṃ tatsadbrahmārpaṇaṃ bhavet

75.111

vasiṣṭhāsastato devā vasiṣṭhaśca japedimau | pitṛstutikarāṃ gāthāmidaṃ pitṛbhya eva ca

75.112

mantrāñśṛṇvata ityetānsaṃtṛptāḥ pitaro gṛhe | dattvā'bhīṣṭaphalaṃ kartuṃ prayāntīdamanuttamam

75.113

anena vidhinā caiva yaḥ śrāddhaṃ kurute dvijaḥ | bhuktveha sakalānkāmānso'pi sāyujyamāpnuyāt

75.113.p1

ityāśvalāyanadharmaśāstre śrāddhaprakaraṇam ||23

Linked texts (4)