<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.167 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Viramitrodaya](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya) › 167

# Viramitrodaya 167

Vīramitrodaya 167

- **Language:** Sanskrit

### [167](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.167)

}  
pakṣasyārdhamityatra parityāge hetvabhāvāttribhāgapadārthasya sannidhāne 'pi bhāgitayānupasthiteḥ pakṣaviśeṣaṇatvāccārdhapadārthenānvayāyogāt "athāparapakṣe śrāddhaṃ pitṛbhyo dadyātpañcamyādidarśāntamaṣṭamyādidaśamyādi sarvasmiṃśca' iti gautamaikavākyatayā mūlaśrutikalpanālāghavācca ardhaṃ pakṣārdhamityeva vyākhyānamucitam /  
atra pakṣaśrāddhādikalpānāṃ gurulaghukalpatvenecchāvikalpāsambhavādekādayo tisro deyā itivatphalatāratamyamiti śrāddhavivekaḥ /  
nitye phalābhāvānna phale tāratamyaṃ kintu śaktyapekṣayā vyavatthito vikalpaḥ /  
ekakalpāśrayaṇe ca tadanirvāhena kalpāntarāśrayaṇe tasminprayoge tasyaiva pakṣasya kathañcinnirvāhyatvādvrīhiyavādivaditimiśrāḥ /  
vastutastu ṣoḍaśigrahaṇādāviva phalabhūmaiva kalpayituṃ yuktaḥ /  
nityasyāpi kathāñcitphalavattvācchaktasya laghukalpāśrayaṇe phalābhāvakalpanāyā anyāyyatvāt ṣoḍaśigrahaṇādāvatiprasakteśca /  
atra ca dine dina iti vīpsāśravaṇāccaturdaśyāmapi pārvaṇaṃ kāryaṃ"vajeyitvā caturdaśīm"iti niṣedhastu aparapakṣāntaracaturdaśīviṣaya iti pradīpavivekau /  
tanna /  
śrāddhaṃ śasrahatasyaiva caturdaśyāṃ mahālaye /  
iti vākyavirodhāt /  
klapatarubhānūpāghyāyanīlāmbarācāryādayo 'pyevamāhuḥ /  
tatrāśaktaṃ prati sakṛtkaraṇamuktaṃ hemādrau nāgarakhaṇḍe--  
āṣāḍhyāḥ pañcame pakṣe kanyāsaṃsthe divākare /  
yo vai śrāddhaṃ naraḥ kuryādekasminnapi vāsare //  
tasya saṃvatsaraṃ yāvatsantṛptāḥ pitaro dhruvam /  
iti /  
atra kanyāsaṃsthatvavacanaṃ prāśastyārthaṃ na tu tasyaiva śrāddhakālatvam /  
āṣāḍhamivadhiṃ kṛtvā yaḥ syātpakṣastu pañcamaḥ /  
śrāddhaṃ tatra prakurvīta kanyāṃ gacchatu vā na vā //  
ityādityapurāṇe tadanādarokteḥ /  
bṛhanmanuḥ--  
madhye vā yadi vāpyante yatra kanyāṃ ravirvrajet /  
sa pakṣaḥ sakalaḥ pūjyaḥ śrāddhaṃ tatra vidhīyate //  
iti /  
pakṣo 'rdhamāsaḥ /  
tena śrāvaṇasyādhimāsatve 'pyaparapakṣasya na pañcamatvakṣatiriti kecit /  
vastutastu--  
nabho vātha nabhasyo vā malamāso yadā bhavet /  
saptamaḥ pitṛpakṣaḥ syādanyatraiva tu pañcamaḥ //  
iti nāgarakhaṇḍokteḥ saptamapakṣa eva tat nyāyyamityuktaṃ malamāsakartavyanirṇaye /  
{

- [Previous: 166](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.166)
- [Next: 168](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.168)

## Linked texts (1)

- [Smṛticandrikā](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrticandrika.7.p19) — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.167](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.167) · Pramāṇa
