<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.189 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Viramitrodaya](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya) › 189

# Viramitrodaya 189

Vīramitrodaya 189

- **Language:** Sanskrit

### [189](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.189)

}  
atra ca yadyapi mṛtāhasyaivājñānamuktaṃ tathāpi pakṣajñāne vakṣyamāṇarītyā tattyāgasyānunitatvāt śuklapakṣagataikādaśyāmeva sāṃvatsarikaśrāddhaprāpteḥ pakṣājñāne 'pyetasya  
nirṇāyakatvādatra mṛtāhagrahaṇaṃ pakṣasyāpyupalakṣaṇārtham /  
proṣita iti mṛtati thyajñānakāraṇopalakṣaṇam /  
ata eva--  
bhaviṣyapurāṇe:  
pravāsamantareṇāpi syātāṃ tau vismṛtau yadā /  
ityādi /  
atra ca sāmānyavacanātpitṛvyādīnāmapi mṛtāhādyajñāne ayameva nirṇaya ucitatvāt /  
evañca--  
na jānāti dinaṃ yastu māsaṃ vātha narādhipa! /  
mṛtayostu mahāprājña! pitrostu sa kathaṃ naraḥ //  
iti bhaviṣyapurāṇīyapraśnavākye pitṛpadamupalakṣaṇārthaṃ draṣṭavyam /  
kālāntaramāha--  
marīciḥ:  
śrāddhavighne samutpanne avijñāte mṛtāhani /  
ekādaśyāṃ tu kartavyaṃ kṛṣṇapakṣe viśeṣataḥ //  
atra viśeṣata itiśravaṇāt śuklaikādaśyāmapi śrāddhaṃ bhavatīti gacchuklapakṣaikādaśyā eva mukhyatvam /  
yadi tu sa na jñāyate tadā kṛṣṇapakṣasya pitrye praśastatvena viśeṣata ityuktyā ca kṛṣṇaikādaśyeva mukhyaḥ kālaḥ /  
tadabhāve tu śuklaikādaśyāḥ kālatvamiti vivekaḥ /  
hemādrādisakaladākṣiṇātyamaithilasvaraso 'pyevam /  
smārttabhaṭṭastu prāgudāhṛtabṛhaspativacanoktāmāvātyāpekṣayā kṛṣṇaikādaśyā mukhyatvamabhipretya viśeṣata ityuktam /  
na caivaṃ"śrāddhavighne" "viśeṣata"ityasyānupapattistatrāmāvāsyāyā /  
avihi tatvāt iti vācyam /  
śrāddhavighne samutpanne tvantarā mṛtasūtake /  
amāvāsyāṃ prakurvīta śuddhe caike manīṣiṇaḥ //  
itivyāsavacanena tatrāmāvāsyāyā vihitatvādityāha /  
yadā tu maraṇamāso na jñāyate dinaṃ tu jñāyate tadā--  
bhaviṣyapurāṇe:  
dinameva tu jānāti māsaṃ naiva tu yo naraḥ /  
mārgaśīrṣe 'tha vā bhādre māghe 'vātha samācaret //  
bṛhaspatismṛtāvapi:  
tadā hyāṣāḍhake māsi māghe vā taddinaṃ bhavet /  
{

- [Previous: 188](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.188)
- [Next: 190](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.190)

## Linked texts (1)

- [Marīcismṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.uddhrta.maricismrti*fragments.1.4) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.189](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.viramitrodaya.189) · Pramāṇa
