Samuccayaprayashcitta (Samuccayaprāyaścitta)
समुच्चयप्रायश्चित्त
Pariçiṣṭa 37 of the Av.
- Language
- Sanskrit
- Date
- 0–1800 CE
- Extent
- 22 passages, 611 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · The Pariśiṣṭas of the Atharvaveda; ed. George Melville Bolling, Julius von Negelein, Ram Kumar Rai;… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
Text
1
37. samuccayaprāyaścittāni
samuccayaprāyaścittāni
37.1.1. oṃ bhṛgvaṅgirorūpadhāriṇe śivāya namaḥ || atha yatraitadapahnyamāne musalaṃ patati taddhoraṃ bhavati tadāpyetadṛcoktam
2. ulūkhalānmusalaṃ patitaṃ hinasti
patīṃ kule jyeṣṭham
kṛṣīḥ prajāḥ paśavaḥ saṃviśante
yathendrasṛṣṭaṃ prapateta vajramiti
37.1.3. tadvajraṃ śāntyudakena saṃprokṣya arātīyerityullikhya yaccā
śika iti prakṣālya barhiṣyādhāya juhoti
4. vajraḥ patitastu varaṃ hinasti
taṃ tvā vayamapahanma ghoram
sa naḥ śivo'stu dviṣatāṃ vadhāya
sapatnānme dviṣato hantu sarvān
5. yadvatprajāḥ pāpanayadvastādadhi vollukhalāt
sapatnānme paripāhi māṃ tvevaṃ paripāhi naḥ
6. yadyantarikṣe yadi vāsi socair
vajraḥ sṛṣṭo yadi vā pāryivairuta
mantrāḥ prayuktā vitatā mahānto
'ghoro vajro musalaprapātaḥ
7. vajro'si sapatnaheti tisraḥ
8. vajro'si sapatnahā tvayādya vṛtraṃ sākṣīya
tvāmadya vanaspate vṛkṣāṇāmudayuṣmahi
9. sa na indrapurohito viśvataḥ pāhi rakṣasaḥ
abhi gāvo anuṣatābhi ghumnaṃ bṛhaspate
10. prāṇa prāṇaṃ trāyasvāso asave mṛḍa
nirkrate nirkratyā naḥ pāśebhyo muñca iti
11. tyam ṣu trātāramindraḥ sutrāmā sa sutrāmā ā mandrairindra
marmāṇi te varmaṇā chādayāmītyulūkhalamusale saṃpātānānīya
saṃsthāpya homānulūkhalamanthenaiva pūrayitvā pratipravartayedulūkhalamusalaṃ vasanaṃ ca gāṃ ca kartre dadyātsā tatra prāyaścittiḥ
2
37.2.1 atha yatkāko'bhimṛśati tanmṛtyumāśaṅkayaṃ bhavati || tadapyetaddṛcoktam || "antakāya mṛtyava ā rabhasva prāṇāya nama iti
svāhetyagnau hutvā sā tatra prāyaścittiḥ
3
3. 1. athāta ājyasthālī cyavate pracalati vā kā tatra
prāyaścittiḥ || saṃnatimahāvyāhṛtisāvitrīkūṣmāṇḍyaḥ sa sarvābhirjuhuyātsā tatra prāyaścittiḥ
4
4. 1. atha
pavitraṃ cetpraṇaśyeta karmamadhyātpramādataḥ
anyacchittvā mantrayeta karmaśeṣamupakramet
ātmendriyasamāyuktaṃ tena mantreṇa kārayet
2. vāyoḥ pūtaḥ pavitreṇa yanme chidraṃ punarmaitvindriyaṃ mā na
āpo medhāṃ mā no medhāṃ mā naḥ piparidakṣineti saṃnatibhirājyaṃ juhuyādvyāhṛtibhiśca gāṃ ca kartre dadyātsā tatra
prāyaścittiḥ
5
5. 1. atha yasyāsamāpte karmaṇi bahirādīpyeta tatastannirvāpya
juhuyāt
2. yadagnirbahiradahaddedyā vāso apāṃ tataḥ
tvameva ne jātavedo duritātpāhi tasmā
ya ḥ ḥ stathā
amitrāṇāṃ śriyaṃ bhūtiṃ tāmeṣāṃ pari nirjahi
4. yatkāmāste juhumastanno astu viśāṃpate
ye devā yajñamāyānti te no rakṣantu sarvataḥ
5. avadagdhaṃ duḥsvapnyamavadagdhā arātayaḥ
sarvāśca yātudhānyaḥ
6. mā tvā dabhanyātudhānā mā bradhnaḥ śaṃyumicchata
darbho rājā samudriyaḥ pari naḥ pātu viśvataḥ
37.5:7. ato'nyadbahirupakalpyodakena saṃprokṣya punaḥ stṛṇāti
8. idaṃ barhiramṛteneha siktaṃ
hiraṇmayaṃ haritaṃ te stṛṇāmi
tadvai purāṇamabhinavaṃ stṛṇīṣva
vāsaḥ praśastaṃ prati me gṛhāṇetyanyena ca barhiṣābhipracchādayet
6
6. 1. āhutyāṃ tu gṛhītāyāṃ hutocchiṣṭaṃ pramādataḥ
tāmāhutiṃ pratiṣṭhāpya śaṃ no devīrityācamya
brahmāparamityardharcenemāṃ hutvā brahmajyeṣṭheti hutvā sā tatra
prāyaścittiḥ
7
7. 1. keśakīṭāvapannā cecchambhuvāya svāheti bhasmani hutvā havirutpūyānyāṃ juhuyātsā tatra prāyaścittiḥ
8
8. 1. atha ceccalitadantaṃ patitadantaṃ vopanayettatra prāyaścittimāha
gṛhe vā bahiḥ vā pitā vācāryo vā dvādaśarātraṃ dīkṣeyātāṃ
kartā trirātraṃ gaurasarṣapasarpiḥ payobhiḥ snātaḥ prayātaḥ śuciḥ
śuklavāsāḥ paurṇamāsaṃ tantramājyabhāgānte sāvitrīmanuyojayettena śāntyudakenainamācāmayati samprokṣati ca
2. sāvitrī śāntirbahma jajñānaṃ ye triṣaptā agniṃ brūma āyuṣyavarcasyasvastyayanābhayāparājitaśarmavarmabhirjuhuyāttaṃ sampātya yaḥ
śramāttapaso yo vetasaṃ yo bhūtamūrdhvā asyedāvatsarāya yadyantarikṣe punarmaitvindriyamityāplāvayati sā tatra prāyaścittiḥ
9
9. 1. naśyeccenmadhughamaṇiḥ śāmyedvāgnirvivāhajaḥ
atyadbhutaṃ dvayamidaṃ dampatyostu vināśanam
2. pūtudārumaṇistatra bandhyo mantrāśca mādughāḥ
pūtudāru na vindyāccedyavaṃ tatra niyojayet
37.9.3. āyuṣmantau suprajasau suvīrau
dhātā pūṣā draviṇe nau dadhātu
vimuñcatāṃ śamalaṃ kilbiṣaṃ nau
dīrghamāyuśca savitā karotiti
śāntyudakenāñjaliṃ saṃprokṣya badhnīyāt
4. samidho'bhyāddhyādyupatiṣṭheta saṃnatibhirvyāhṛtibhirjuhuyādvāṃ ca
kartre dadyātsā tatra prāyaścittiḥ
10
10.1. oṃ atha yasya tantre'praṇīto'huto'gnirupaśāmyati
punastvādityā ityagniṃ praṇīya saṃnatibhirvyāhṛtibhiḥ samāstvāgne'bhyarcateti ca sūktābhyāṃ juhuyātparisaṃkhyāhomāṃśca
11
11.1. atha yatraitadvivāhāgnirupaśāmyati agnipraṇāyanamantraiḥ prājāpatyaṃ
praṇīya prāktantraṃ praṇīya yadevā yadidvāṃso'pamityamapratītaṃ
yadvastābhyāṃ yadadīnyasmityetaiḥ sūktairājyaṃ juhuyātsamidho'bhyāddhyādupatiṣṭheta vāsaḥ kartre dadyāt
12
12.1. atha yatraitat
kālātītāsu kriyāsvatīta uttarāyaṇe
ājyabhāgānte yanme skannaṃ yadasmṛtityanumantrayettasmai prācyā
diśo antardeśāditi paryāyānekaviṃśatiṃ juhuyātsaṃskārātīte
ca karmaṇi
13
13.1. atha yatraitatpraṇīto'gnirupaśāmyati || yadyantarikṣe punarmaittindriyaṃ punastvādityā ityagniṃ praṇīya prajvālya mamāgne varca
iti samidhamādhāya, śeṣaṃ karma samāpayet
14
14.1. atha yasyopayāmo'pratedvastātsaṃ yanme upayāma ityādaddīta
2. yanme upayāmo'patadvastādya āyuṣā pariskṛtaḥ
tamahaṃ punarādada e
37.14.3.punarindraḥ punarbhagaḥ punarme brahmaṇaspatiḥ
brahma jīvitu—ॅ dādityādaṃdīta
4. yanme chidraṃ yadasmṛtīti juhuyāt
15
15. 1. yanme sruvo'patadvastādityupayāmena vyākhyātam
16
16. 1. mekhalādīni cetplaveranpunarupanayet || vimocanīyānhomānhutvānyaṃ brāhmaṇamanūcānamupaveśyodapātraṃ cāparājitena niṣkramya
vāso yajñopavītādi dattvābhyukṣyācamyāpāṃ sūktaiḥ pavitraiśca
saṃprokṣya priyaṃ mā kṛṇu deveṣviti yajñopavītaṃ dattvā vimṛgvarīṃ
mā naḥ paścāditi drābhyāṃ prāṅmukha upaviśya mahāvyāhṛtibhiḥ
sāvitrī śāntisūktaṃ brahma jajñānaṃ yadasmṛtyanumatiḥ sarvamiti
juhuyādbhyātānaiśca
17
17. 1. atha yatraitanmekhalā prapatati jīrṇā syāccāṃ sāvitryoddhṛtyāntaṃ
kṛtvā śāntyudakena saṃprokṣya mahāvyāhṛtibhiḥ sāvitrī śāntisūktaṃ brahma jajñānaṃ ye triṣaptā idāvatsarāya ghṛtena tvāgniṃ brūma
iti
18
18. 1. caturthyāmahutāyāṃ yadi ghaṭodakaṃ naśyeta tathaiva punarānīya śaṃ
no devīriheta devīrityanumantryāmbayo yantyāpo hi ṣṭhā śaṃ no
devīriti saṃpātya vyāhṛtyā saṃnatyā ca juhuyādāpo
bhṛgvaṅgirorūpamapāṃ puṣpamityudakumbhamabhimantrayet || vāso
dakṣiṇā
19
19. 1. atha yasyāsamāpte karmaṇyudapātraṃ pravarteta tadanumantrayato
2. yadudapātraṃ pravartate brāhmaṇāsthāpitaṃ mahat
sthānāccyutaṃ pravartitaṃ tanme vahatu kilbiṣam
ityāsthāpayati
3. pūraṇena pūrayitvā bhunaḥ pūrṇamityetayā
37.19.4.punaḥ pūrṇamidaṃ pātraṃ brahmaṇāsthāpayāmasi
viśvaistahevairabhiṣṭutam
5. ūrjaṃ puṣṭaṃ dadhātu no rāyaspoṣaṃ śriyamāyuḥ
mayi karma samṛdhyatāmiti
20
20.1.atha catprabhajyeta bhūmirbhūmimagādityanumantryānyataramāhṛtya
yadyantarikṣe punarmaitivindriyamityanumantya vaiśvānaro na ūtaya
udenaṃ vaiśvānaro raśmibhiriti juhuyātsā tatra prāyaścittiḥ
sā tatra prāyaścittiriti
37
iti samuccayaprāyaścittāni samāptāni
37.p1
saptatriṃśattamaṃ pariśiṣṭam