Pramāṇa · Search · About · API

Baudhayanaprayogamala 17

Baudhāyanaprayogamālā 17

Language
Sanskrit

Contents

17.64.1

vyāvahārikasiddhyarthaṃ nāmakaraṇākhyaṃ karma kariṣye iti saṅkalpya, sthaṇḍilollekhanādyaupāsanekadeśāgniṃ pratiṣṭhāpya, prāṇānāyamya nāmakaraṇahomaṃ kariṣye,
nāmakaraṇahomaḥ karmāghāravattantramityādi pārthivo nāmāgniḥ savitā devatā carurhaviḥ agniḥ sviṣṭakṛdityādi saṅkalpya anvādhānādyagnimukhāntaṃ
kṛtvā pakkājjuhoti || oṃ bhūrbhuvaḥsuvaromiti puronuvākyāmanūcya tatsavituriti yājyayā hutvā sviṣṭakṛtamavadāyāntaḥparidhau nidhāya atha
ājyāhutīrupajuhoti || oṃ prajā̍pate̱natvade̱tānya̱nyaḥ0, ra̱yī̱ṇāṃ pati̍m̐0, pra̱jāpa̍te̱ saṃ0, tave̱me lo̱kāḥ0, pra̱jāpa̍tiṃ pratha̱maṃ0, yo rā̱ya īśe̍0
sarvatra prajāpataya idam || iti ṣaḍbhirhutvā sviṣṭakṛdādi varadānāntaṃ kṛtvā agreṇāgnimaśvatthaparṇeṣu ‘oṃ bhūrbhuvaḥsuvaḥ’ iti hutaśeṣaṃ nidhāya
atha svarṇādipātre taṇḍulānpūrayitvā tatra suvarṇena haridrākhaṇḍena vā kuladevatānāma māsanāma nakṣatranāma vyāvahārikanāmānīti krameṇa nāmacatuṣṭayaṃ
likhet || yathā ‘kuladevatānāma gaṇapatibhaktaḥ’ iti || ‘māsanāma kṛṣṇaḥ’ || anantaḥ, acyutaḥ, cakrī, vaikuṇṭhaḥ, janārdanaḥ,
upendraḥ, yajñapuruṣaḥ, vāsudevaḥ, hariḥ, yogīśaḥ, puṇḍarīkākṣaḥ, iti dvādaśanāmāni caitrādi gaṇayitvā, tattanmāsaprāptaṃ nāma likhet
atha nakṣatranāma 'āśvinaḥ, āpabharaṇaḥ, kārttikaḥ kṛttika iti vā, rauhiṇaḥ, mārgaśīrṣaḥ, ārdrakaḥ, punarvasuḥ, tiṣyaḥ, āśleṣaḥ, māghaḥ,
pūrvāphalgunaḥ, uttarāphalgunaḥ, hastaḥ, caitraḥ, svātiḥ, viśākhaḥ, anūrādhaḥ, jyeṣṭhaḥ, mūlakaḥ, pūrvāṣāḍhaḥ, uttarāṣāḍhaḥ, śravaṇaḥ, śraviṣṭhaḥ,

17.64.2

śatabhiṣajaḥ, pūrvāproṣṭhapadaḥ, uttarāproṣṭhapadaḥ, raivataḥ' iti tattannakṣatranāma vilikhya || vyāvahārikanāma 'hariśarmā, nārāyaṇaśarmā'
ityādi || iti nāmacatuṣṭayaṃ vilikhya, kuladevatāmāsanakṣatravyāvahārikanāmadevatābhyo nama iti ṣoḍaśopacārān kṛtvā, puṣpāñjaliṃ dattvā,
'mama kumārasya vyāvahārikasiddhyarthamāyuḥśrībalavṛddhidvārā śrīparameśvaraprītyarthaṃ nāmābhidhāsyāvahe' iti pitarau saṅkalpayetām || atha
brāhmaṇān hiraṇyādinā toṣayitvā, asya nāmakaraṇakarmaṇaḥ puṇyāhaṃ svasti ṛddhiṃ bhavanto bruvantviti vācayitvā, atha kartā kuladevatānāmnā
gaṇapatibhaktāya svasti bhavanto bruvantu || gaṇapatibhaktāya svastīti prativacanam || māsanāmnā kṛṣṇāya svasti bhavanto bruvantu || kṛṣṇāya
svastīti prativacanam || evamanantāya, acyutāya, cakriṇe, vaikuṇṭhāya, janārdanāya, upendrāya, yajñapuruṣāya, vāsudevāya, haraye, yogīśāya,
puṇḍarīkākṣāya || svastīti prativacanam || nakṣatranāmnā āśvināya svasti bhavanto bruvantu || punarvasave, svātaye, proṣṭhapadāya, raivatāya,
svasti bhavanto bruvantu || śeṣāṇi sugamāni || vyāvahārikanāmnā hariśarmaṇe svasti bhavanto bruvantu || hariśarmaṇe svastīti prativacanam
atha kumārasya dakṣiṇe karṇe krameṇa pitarau nāmacatuṣṭayaṃ kathayetām || yathā 'kuladevatānāmnā tvaṃ gaṇapatibhakto'si' iti triḥ || māsanāmnā
tvaṃ kṛṣṇo'sīti triḥ || catrkyasi, harirasi, puṇḍarīkākṣo'si || śeṣamūhyam || nakṣatranāmnā tvamāśvino'sīti triḥ || āpabharaṇo'si,

17.64.3

punarvasurasi, svātirasi, raivato'si || śeṣamūhyam || vyāvahārikanāmnā tvaṃ śivaśarmā'si, hariśarmā'sīti trikhiḥ kathayitvā atha brāhmaṇahaste'kṣatāndattvā svayamutthāya kuladevatānāmnā ayaṃ gaṇapatibhakto bhavatassarvān brāhmaṇānabhivādayate ityukte, āyuṣmān bhavatu gaṇapatibhakta iti
prativacanam || māsanāmnā kṛṣṇo bhavatassarvān brāhmaṇānabhivādayate, āyuṣmān bhavatu kṛṣṇaḥ itītare || ananto bhavata ityādi || nakṣatranāmnā ayamāśvino bhavatassarvānityādi || āyuṣmān bhavatvāśvinaḥ iti prativacanam || evamevāpabharaṇo bhavataḥ ityādi || vyāvahārikanāmnā ayaṃ hariśarmā bhavatassarvān brāhmaṇānabhivādayate, āyuṣmān bhavatu hariśarmā || ityāśīrukatvā, homaśeṣaṃ samāpya, ārātikaṃ kṛtvā,
brāhmaṇā mantrākṣatāndadyuḥ || atrāsau padasthāne nakṣatranāma nirdeśyamityuktaṃ sūtre || yathā 'rauhiṇaścāpabharaṇo mārgaśīrṣo'tha kārtikaḥ
māgha āśvayujaścaitro jyeṣṭho prauṣṭhapadastathā || śrāvaṇaśśatabhiṣajo raivato dvādaśasvapi || ādivṛddhirakākṣāntaḥ sambuddhau rauhiṇeti ca || tiṣyaḥ
phalguna āśleṣo viśākho hasta ārdrakaḥ || śraviṣṭho mūlakāṣāḍhau anūrādhopyavṛddhayaḥ || sambuddhau tadvadeva syuratha svātiḥ punarvasuḥ ||' gṛhyasūtre
'atha nakṣatrāṇi, rohiṇī-mṛgaśīrṣa-maghā-citrā-jyeṣṭhā-śravaṇa-śatabhiṣegrevatyāśvayukṣu prathamākṣaravṛddhiḥ, syādārehiṇyaṃ rauhiṇāyeti tathetarāṇi, tiṣyāāśleṣā-hasta-viśākhā-anūrādhā-āṣāḍha-śraviṣṭhāsu prakṛtivattiṣyāyeti tathetarāṇi, phalgunyāṃ phalgumāyeti, svāti-punarvasvoḥ svātaye punarvasava

17.64.4

iti, mūlārdrayoḥ mūlakāya ārdrakāyeti, prauṣṭhapadāsa prauṣṭhapadāya prauṣṭhapāyeti vā, evamāpabharaṇyāmāpabharaṇāya apabharaṇāyeti vā, agnaye kṛttikāya
kārtikāyeti vā vikhyātāni, hotuḥ strīviṣaye kumāryai rohiṇyai suśriyai jayantyā iti, prakṛtivattiṣyāyai ceti, mūlārdrayormūlakāyai ārdrikāyai
ceti, proṣṭhapadāsa nirṛtyai rudrāṇyai cetyābharaṇyai kārtikāyai rohiṇyai svastīti' || iti nāmakaraṇaprayogaḥ

17.65

athopaniṣkramaṇam || tacca tṛtīye caturthe vā māsi śuklapakṣe chidratithīn somavāraṃ ca varjayitvā śubhavāruṣu punarvasūtarātrayahastacitrāsvātī śravaṇadhaniṣṭhārevatyaśvinīṣu meṣavṛścikamīnavyatiriktarāśiṣu upaniṣkramaṇaṃ kuryāt || upaniṣkramaṇaṃ nāma gṛhādbahiḥ śiśoḥ prathamānirgamanaṃ
ityarthaḥ || atra gṛhyasūtram 'caturthe māsrupaniṣkramaṇam' iti || niṣkramaṇaṃ candrasūryadarśanaṃ devatānamaskāraṃ vā dvādaśe'hni vā tṛtīye caturthe
vā māsi kuryāditi smṛtyarthasāreokteśca || bṛhaspatiḥ 'atha niṣkramaṇaṃ nāma gṛhātprathamanirgamaḥ || akṛtāyāṃ kriyāyāṃ syādāyuḥśrīnaśanaṃ
śiśoḥ || kṛte sampadivṛddhiḥ syādāyururdhanameva ca' iti || yamaḥ 'tṛtīye māsi kartavyamahassūryasya darśanam || caturthe māsi kartavyamagnaścandrasya darśanam' iti || upaniṣkramaṇaṃ kuryāccaturthe māsi sāvana iti ca || muhūrttasaṅgrahe 'catvāryarryamṇo viśvarkṣāttitro'hirbuddhyabhādapi
maitramādityapuṣyau ca rohiṇī ca śubhāvahāḥ || aryamā = uttarā || uttarādi catuṣṭayam || uttarāṣāḍhādi trayam || uttarābhādrādapi trayam
ādityaḥ punarvasuḥ || pūrvapakṣaḥ śubhaḥ proktaḥ kṛṣṇe cāntyatrikaṃ vinā || riktā ṣaṣṭhyaṣṭamī darśaṃ dvādaśīśca vivarjayet || varjyāstvaśubhayogāḥ
syurviṣṭica śakunādi ca || jhapālīmeṣavarjyāḥ syustathaivādhomukhāni ca || satāṃ ca vāravargāśca śubhadā udayāstathā || cāndraṃ sarvaṃ vivarjyaṃ syāt
sarve'ṅkasthā vināśadāḥ || aṅkasthāḥ = navamasthāḥ ||' iti kālanirṇayaḥ

Linked texts (4)