Baudhayanaprayogamala 2.1
Baudhāyanaprayogamālā 2.1
- Language
- Sanskrit
2.1
atha strīsaṃskāranirṇayaḥ
yathā | aupanāyanikaḥ puṃsāṃ strīṇāṃ vaivāhiko vidhiriti smṛtyantare | bodhāyano'pi | "vaivāhiko vidhiḥ strīṇāmaupanāyanikaḥ smṛtaḥ"
iti | strīṇāṃ vaivāhikasyopanayanatvena vivāhāntasaṃskāreṣu pakṣadvayaṃ phalitam | garbhasya strī vā pumānvetyanirṇayāt viṣṇubalyantāḥ samantrakā
evānuṣṭheyāḥ | jātakamādicaulāntaḥ strīṇāṃ saṃskārastvamantrakaḥ | vivāhastu samantraka eva | atra bodhāyanaparibhāṣā | "putrāya ca duhitre
ca samānī brāhmaṇī kriyā || mantravadgarbha ājanma janmadyā āvṛtāḥ striyāḥ” iti | amantrakā iti śeṣaḥ | yogīśvaro'pi
“tūṣṇīmetāḥ kriyāḥ strīṇāṃ vivāhastu samantrakaḥ” iti | manurapi “amantrakaiva kāryyayaṃ strīṇāmāvṛtaśeṣataḥ || saṃskārārthaṃ śarīrasya
yathākālaṃ yathākramam” iti | candracūr̤o'pi “saṃskārārthaṃ kriyāḥ strīṇāṃ tūṣṇīṃ kāryyā dvijātibhiḥ” iti | vyāso'pi
“navatāḥ karṇavedhāntā mantravarjyāḥ kriyāḥ striyāḥ” iti | “vivāho mantratastasyāḥ śūdrasyāmantrakā daśa” iti | atra navānāṃ mantravarjyatvoktirjanmottaragauṇakālakriyamāṇagarbhādhānādiviṣayāḥ | yathākālānuṣṭhāne tu mantravadgarbha ājanmeti viṣṇubalantasya samantratvokteḥ | teṣāṃ
karmaṇāmaikaikasya dvayostrayāṇāṃ vā pramādādinā lope uttarottarakarmakāle luptāni karmāṇi kālātipattiprāyaścittaṃ kṛtvā garbhādhānādicaulāntaṃ
mantravarjyaṃ karttavyāni iti strīsaṃskāranirṇayaḥ || yajñaprāyaścittapraśne “ye ye viśeṣā laghavo yatra yatropalakṣitāḥ | taiḥ karma
saṃstaredvidvānnyāyopetaṃ yathā bhavet || svaśāstre vidyamāne yaḥ paraśāstreṇa varttate | bhrūṇahatyāsamaṃ tasya svaśāstramavamanyataḥ || ārṣasya ca
svaśāstrasya pradeśāstadguṇaiḥ samāḥ | karmaṇāṃ pravicārārthamāpatsu ca samāśrayāt” iti || iti veṅkaṭeśakṛtau prayogamālāyāṃ saṃskāranirṇayaḥ
athāgninirṇayaḥ || lokeṣu vyavahārtheṣu vijñeyo'gniḥ sa laukikaḥ || gṛhasthairddhāryyate yo'sāvaupāsana iti smṛtaḥ
Linked texts (3)
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Veṅkaṭeśīyaprayogamālā — Veṅkaṭeśa Jyotiṣin, Sanskrit