Baudhayanaprayogamala 23
Baudhāyanaprayogamālā 23
- Language
- Sanskrit
Contents
- 23.1-2 — 6 parts
23.1
oṃ yena̱ prācyā̍ u̱ta dakṣi̍ṇā || pratī̍cyai
diśa̍ḥ śṛṇva̱ntyu̍tta̱rāt || tadicchrotra̍ṃ bahu̱dhodyamā̍nam || a̱rāñca̱nemi̍ḥ pari̱sarvva̍ṃ babhūva ||10||' iti daśabhiḥ prāśayitvā, tadavaśiṣṭaṃ goṣṭhe ninayati
'oṃ bhūrbhuva̱ḥ sva̍ḥ' iti || athainaṃ māturutsaṅga ādadhāti 'oṃ sīda̱ tvaṃ mā̱tura̱syā u̱pasthe̱ viśvā̱nyagne̍ vayu̱nāni vi̱dvān || mainā̍ma̱rciṣā̱ mā
tapa̍sā̱bhiṃśū̍śuco̱'ntara̍syā1̍śu̱krajyo̍ti̱rvibhā̍hi
23.2
oṃ antara̱gne ru̱cātvamu̱khāyai̱ sada̍ne̱ sve || tasyā̱stva1̍hara̍sā̱ tapanjāta̍vedaḥ śi̱vo bha̍va
23.3
oṃ śivo bhūtvā mahya̍ma̱gre'thoṃ sīda śivastvam || śivāḥ kṛ̱tvā diśa̍ḥ sarvāḥ svāṃ yoni̍mi̱hāsadaḥ
23.4
oṃ ha̱ꣲsaśśu̍ci̱ṣadvasu̍rantarikṣa̱saddhotā̍
vedi̱ṣadati̍thirduroṇa̱sat || nṛ̱ṣadva̍ra̱sadṛ̍ta̱sadvyo̍ma̱sadba̱jā go̱jā ṛ̱ta̱jā a̍dri̱jā ṛ̱taṃ bṛ̱hat
23.1-2.1
iti catasṛbhiḥ || itaḥparaṃ mantrāvṛttireva
arthalopāt, 'arthalupteṣvanādara' iti prāyaścittaprakaraṇe uktatvāt || 'oṃ yaste̱ stana̍ḥ śaśa̱yo yo ma̍yo̱ bhū̱ryena̱ viśvā̱ puṣya̍si̱ vāryā̍ṇi
yo ra̍tna̱dhā va̍su̱vidya̍ssu̱datra̱ssara̍svati̱ tami̱ha dhāta̍vekaḥ || oṃ dyaustai pṛṣṭham̐rakṣatu vā̱yurū̱rū aśva̱inau ca̱ stana̱ṃ dhaya̍ntaꣲsavi̱tā'bhi̍rakṣatu || ā̱vāsa̍saḥ
pari̍dhānā̱dbṛhaspati̱rviśve̍de̱vā a̱bhira̍kṣantu pa̱ścāt || oṃ āpa̍ḥ su̱pteṣu̍ jāgṛ̱ta rakṣā̍ꣲsi̱ niri̱to nu̍dadhvam' iti mantrānjapitvā, 'athāsya kumārasya
garbhādhāna...caulahomaṃ kartuṃ sthaṇḍilollekhanākhyaṃ karma kariṣye' iti saṅkalpya, tatkṛtvā, aupāsanaikadeśāgniṃ pratiṣṭhāpya, sadyassandhānapakṣe
samastāgnireva natvekadeśaḥ || dvirācamya, prāṇānāyamya, deśakālau saṅkīrtya, 'mama kumārasya bījagarbhasamudbhavainonibarhaṇapurassaramāyuḥ śrībalavṛddhidvārā śrīparameśvaraprītyarthaṃ garbhādhānapuṃsavanasīmantaviṣṇubalijātakarmanāmakaraṇopaniṣkramaṇāntraprāśanakarṇavedhanacaulahomān kālātipannaprāyaścittahomapūrvakaṃ samānatantreṇa kariṣye || garbhādhāna... caulahomaḥ karma ādhāravattantraṃ pañcadaśadāruridhmaḥ agnīṣomāvājyabhāgau mārutaścandramā maṅgalaḥ śobhanaḥ
prabalaḥ pārthivaḥ śivaḥ śucirvardhamānaḥ sañjño nāmā'gnayaḥ || vedhāḥ prajāpatirdhātā savitā mṛtyuḥ savitā savitā savitā śrotraṃ keśino devatāḥ
carurhavirāgniḥ sviṣṭakṛdājyasya māntravarṇikyo devatā aṅgadevatāḥ pradhānadevatāḥ tāḥ sarvāḥ sannihitāḥ santu evaṃ sāṅgena karmaṇā sadyo yakṣye
23.1-2.2
tadaṅgamanvādhānaṃ kariṣye' iti saṅkalpya, anvādhānādikaṃ kṛtvā, prākṛtapātraiḥ saha kṣuraṃ darbhān śītoṣṇodake sūcīṃ lohitasūtramiti sakṛdevāsādya
praṇītāsādanāntaṃ kṛtvā, agneḥ pūrvabhāge taṇḍulapuñjeṣu hareḥ pratimāmālikhya, gandhākṣatapuṣpairavakīrya 'mama kumārasya rakṣārthamāyuḥśrībalavṛddhyarthaṃ
śrīparameśvaraprītyarthaṃ viṣṇupūjāṃ kariṣye' iti saṅkalpya, gandhapuṣpodakāni gṛhītvā 'oṃ bhūḥ puruṣamāvāhayāmi, oṃ bhuvaḥ puruṣamāvāhayāmi,
o5suvaḥ puruṣamāvāhayāmi, oṃ bhūrbhuvaḥsuvaḥ puruṣamāvāhayāmi' ityāvāhya 'svāgataṃ punarāgataṃ bhagavato mahāpuruṣasyaitadāsanamupakḷptaṃ atrāstāṃ
bhagavanmahāpuruṣa bhagavato'yaṃ kūrco darbhamayastrivṛddharitassuvarṇastañjuṣasva' iti kūrcaṃ datvā, sapavitre pātre'pa ānīya gandhapuṣpākṣatānnikṣipya,
gāyatryā'bhimantrya, omityādityaṃ darśayitvā 'oṃ trīṇi̍ pa̱dā vica̍krame̱ viṣṇu̍rgo̱pā adā̍bhyaḥ | tato̱ dharmā̍ṇi dhā̱raya̍n' iti pādyaṃ datvā,
praṇavenārghyaṃ datvā, caruṃ nirvapati || oṃ de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ prasa̍ve'śvino̍rbā̱hubhyā̍ṃ pū̱ṣṇo hastā̍bhyāṃ ve̱dhasai juṣṭa̱ṃ nirva̍pāmi || evaṃ sarvatra
trimantreṇa tūṣṇīṃ caturtham || oṃ de̱vasya̍ tvā ... hastā̍bhyāṃ pra̱jāpata̍ye juṣṭa̱ṃ nirva̍pāmi || oṃ de̱vasya̍ tvā ... hastā̍bhyāṃ dhā̱tre juṣṭa̱ṃ nirva̍pāmi || oṃ
de̱vasya̍ tvā ... sa̱vitre juṣṭa̱ṃ nirva̍pāmi || oṃ de̱vasya̍ tvā ... mṛ̱tyave̍ juṣṭa̱ṃ nirva̍pāmi !! sa̱vitre juṣṭa̍ṃ ... sa̱vitre juṣṭa̍ṃ ... sa̱vitre juṣṭa̍ṃ ... śrotrāya̍
23.1-2.3
juṣṭa̱ṃ nirva̍pāmi || oṃ de̱vasya̍ tvā ... ke̱śibhyo̍ juṣṭa̱ṃ nirva̍pāmi || iti trimantreṇa tūṣṇīṃ caturthaṃ nirūpya || oṃ de̱vasya̍ tvā ... hastā̍bhyāṃ ve̱dhase̍
vo̱ juṣṭa̱ṃ prokṣyā̍mi || pra̱jāpata̍ye vo̱ juṣṭa̱ṃ prokṣyā̍mi || dhā̱tre vo̱ juṣṭa̱ṃ prokṣyā̍mi || sa̱vitre̍ vo̱ juṣṭa̍ṃ || mṛ̱tyave̍ vo̱ juṣṭa̍ṃ || sa̱vitre̍ vo̱ juṣṭa̍ṃ
sa̱vitre̍ vo̱ juṣṭa̍ṃ || sa̱vitre̍ vo̱ juṣṭa̍ṃ || śrotrā̍ya vo̱ juṣṭa̱ṃ prokṣyā̍mi || ke̱śibhyo̍ vo̱ juṣṭa̱ṃ prokṣyā̍mi || iti sakṛnmantreṇa dvistūṣṇīṃ prokṣya,
ājyasaṃskārādyagnimukhāntaṃ kṛtvā, viṣṇuṃ snāpayati || āpohiṣṭheti tisṛbhiḥ hiraṇyavarṇā iti catasṛbhiḥ pavamānassuvarjana ityetenānuvākena
mārja̍yitvā, athāṅgirastarpayati 'keśavaṃ tarpayāmi, nārāyaṇaṃ tarpayāmi, mādhavaṃ tarpayāmi, govindaṃ tarpayāmi, viṣṇuṃ tarpayāmi, madhusūdanaṃ
tarpayāmi, trivikramaṃ tarpayāmi, vāmanaṃ tarpayāmi, śrīdharaṃ tarpayāmi, hṛṣīkeśaṃ tarpayāmi, padmanābhaṃ tarpayāmi, dāmodaraṃ tarpayāmi' || iti
tarpayitvā, etaireva nāmadheyairgandhapuṣpākṣatadhūpadīpairarcayati || yathā || oṃ idaṃ viṣṇuḥ0 || keśavanārāyaṇamādhavagovindaviṣṇumadhusūdanatrivikramavāmanaśrīdharahṛṣīkeśapadmanābhadāmodarebhyo namaḥ gandhān samarpayāmi || oṃ tadviṣṇoḥ paramam0 || keśava... dāmodarebhyo namaḥ
puṣpāṇi samarpayāmi || oṃ irāvatī dhenumatī0 || keśava...dāmodarebhyo namaḥ akṣatān samarpayāmi || oṃ tatsavituḥ0 || keśava...
dāmodarebhyo namaḥ dhūpamāghrāpayāmi || oṃ uddīpyasva || keśava...dāmodarebhyo namaḥ dīpaṃ darśayāmi || iti pañcopacārān kṛtvā,
23.1-2.4
athātipannasaṃskārāṇāṃ kālātipannaprāyaścittaṃ kuryāt || 'mama kumārasya garbhādhāna... caulakarmaṇāṃ mukhyakālātipannaprāyaścittārthaṃ kṛcchratrayapūrvakaṃ
kālātipattiprāyaścittahomaṃ kariṣye' iti saṅkalpya, kṛcchrapratyāmnāya gotrayaṃ tanmūlyaṃ vā brāhmaṇebhyo datvā, homaṃ kuryāt || cittaṃ ca
svāhetyādi trayodaśa suvāhutīrhutvā, agnirbhūtānāmityādi rudraḥpaśūnāmityantaṃ hutvā, apa upaspṛśya || oṃ tṛtaṃ ma āpastadu̍tāyata̱ puna̍taḥ
svādhiṣṭhādhītiru̱cathāya̍ śasyate || ayam̐samu̱dra u̱ta viśva̍bheṣajaḥ || svāhā̍kṛtasya̱ samṛ̍ta̱pṇu̱tarbhuva̱ḥ svāhā̍ || ṛbhubhya idam || oṃ yatpā̍ka̱trā0
agnaya idam || oṃ mano̱jyota̍irjuṣatām0 || manase jyotiṣe uṣobhyo nimṛgbhya idam || oṃ yanme ātma0, oṃ puna̍ra̱gniḥ0
mahānyāhṛtīrjuhuyāt || ita ārabhya sarvatra pradhānādau pradhānādau dve dve mindāhutī vyāhṛtipūrvakaṃ juhuyāt || vyāhṛtīrhutvā, oṃ yanme
ātmanaḥ0, oṃ punaragniḥ0 || sruveṇa darbhyāmupastīrya pūrvārdhāccaroravadāya aparārddhādavadyati, pañcāvattināṃ tu madhyātpūrvārdhādaparārdhāditi
triravadāya abhighārayati pratyanakti purastātsruvāhutiṃ hutvā || oṃ pra̱ve̱dhase̍ ka̱vaye̱ medhyā̍ya̱ vaco̍ va̱ndāru̍ vṛṣa̱bhāya̍ vṛ̱ṣṇe || yato̍ bha̱yamabha̍yaṃ tanno̍
a̱stvava̍ de̱vānya̍je he̱ḍyo̍3prave̱dhase̍...heḍyonta̱svāhā̍ || vedhasa idam || upariṣṭātsruvāhutiṃ hutvā, atha pakvāvaśiṣṭacaruṃ mekṣaṇena gṛhītvā juhoti,
23.1-2.5
yastvetyādi tribhiḥ || oṃ yastvā̍ hṛ̱dā kī̱riṇā̱ manya̍mā̱no'martya̱ṃ martyo joha̍vīmi || jā̱tave̍do̱ yaśo̍ a̱smāsu̍ dhehi pra̱jābhi̍ragne amṛta̱tvama̍śyā̱ᳵsvāhā̍ || jātavedase'gnaya idam || oṃ yasmai̱ tvaᳵsu̱kṛte̍ jātaveda u lo̱kama̍gne kṛ̱ṇava̍ḥ syo̱nam || a̱śvina̱ᳵsa pu̱triṇa̍ṃ vī̱rava̍ntaṃ
goma̍nta̱ᳵra̱yiṃ na̍śate sva̱sti svāhā̍ || jātavedase'gnaya idam || oṃ tve̱supu̍tra̱śava̍so vṛ̱tra̱nkārmma̍ kātayaḥ || na tvāmi̱ndrāti̍ricyate̱ svāhā̍
indrāyedam || iti tisṛbhirannaṃ hutvā, athānyāhutīrupajuhoti || oṃ jyeṣṭhāya̱ svāhā̍ || jyeṣṭhāyedam || oṃ śreṣṭhāya̱ svāhā̍
śreṣṭhāyedam || oṃ pratiṣṭhāya̱ svāhā̍ || pratiṣṭhāyedam || oṃ pratiṣṭhityai̱ svāhā̍ || pratiṣṭhityai idam || oṃ samparcyai̱ svāhā̍ || samparcyai
idam || oṃ sampartaye̱ svāhā̍ || sampartaya idam || oṃ brahma̍ṇe̱ svāhā̍ || brahmaṇa idam || oṃ āya̍tanavate̱ svāhā̍ || āyatanavata idam
ityaṣṭabhirhutvā, vyāhatīrhutvā, punarmindāhutī hutvā, puṃsavanapakvahomaṃ kuryāt || sruveṇa darbhyāmupastīrya dvitīyādyavadāne tu aparārddhādavadāya
pūrvārdhādavadyati, pañcāvattināṃ tu madhyādaparārdhātpūrvārdhādityavadānaṃ, abhighārayati pratyanakti purastātsruvāhutiṃ hutvā || oṃ pra̱jā̍pate ta̱nva̍ṃ me
juṣasva̱ tvaṣṭurdde̱vairbhi̱ssa̱ha sā̱ma īndra̍ || viśvai̍rdde̱vairā̱tibhi̍: saᳵrarā̱ṇaḥ pu̍ᳵsāṃ ba̍hū̱nāṃ mā̱tara̍ṃ: syāmo̍3prajā̍pate ta̱nva̍ṃ me...syām svāhā̍ || prajāpataya
idam || upariṣṭātsruvāhutiṃ hutvā, athājyāhutīrupajuhoti || oṃ garbho̱ asyoṣa̍dhīnā̱ṃ garbho̱ vana̱spatī̍nām || garbho̱ viśva̍sya bhū̱tasyāgne̱
23.1-2.6
garbho a̱pāma̍si̱ svāhā̍ || agnaye garbhāyedam
23.2-2
oṃ pra̱sadya̱ bhasma̍nā̱ yoni̍ma̱paśva̍ pṛthi̱vīma̍gne || sa̱ṃsṛjya̍ mā̱tṛbhi̱stvaṃ jyoti̍ṣmānpunarāsa̍da̱ḥ
svāhā̍ || agnaye jyotiṣmata idam
23.3-2
oṃ puna̍rā̱sadya̱ sada̍nama̱paśva̍ pṛthi̱vīma̍gne || śeṣe̍ mā̱turyatho̱pasthe̱'ntara̱syām̐śi̍vata̱maḥ svāhā̍ || agnaya
idam
23.2-3
iti tisṛbhirupahutya, vyāhṛtīrhutvā, mindāhutī hutvā, sīmantapakkahomaṃ kuryāt || sruveṇa darvyāmupastīrya aparārdhāccaroravadāya
pūrvārdhādavadyati, abhighārayati pratyanakti purastātsruvāhutiṃ hutvā || oṃ dhā̱tā da̍dātu no ra̱yimīśā̍no̱ jaga̍ta̱spati̍ḥ || sa na̍ḥ pū̱rṇena̍ vāva̱nauṃ3
dhā̱tā pra̱jāyā̍ u̱ta rā̱ya īśe̱ dhā̱tedaṃ viśva̱ṃ bhuva̍naṃ jajāna || dhā̱tā pu̱traṃ yaja̍mānāya dātā̱ṃ tasmai̍ u ha̱vyaṃ ghṛ̱tava̍dvidhema̱ svāhā̍ || dhātra idam
upariṣṭātsruvāhutiṃ hutvā, athājyāhutīrupajuhoti || oṃ dhā̱tā da̍dātu no ra̱yiṃ prācīṃ jī̱vātu̍makṣi̍tām || va̱yaṃ de̱vasya̍ dhīmahi suma̱tim̐sa̱tyadha̍rmaṇa̱ḥ svāhā̍ || dhātra idam
23.2-4
oṃ dhā̱tā da̍dātu dā̱śuṣe̱ vasūni pra̱jākāṃmāya mī̱ḍhuṣe̍ duro̱ṇe || tasmai̍ de̱vā a̱mṛtā̍ḥ sa̱ṃvya̍yantā̱ṃ viśve̍de̱vāso̱
adi̍tiḥ sa̱joṣā̱̍ḥ svāhā̍ || dhātre viśvebhyo'dityā idam
23.3-3
oṃ anu̍no̱dyānu̍matirya̱jñaṃ de̱veṣu̍ manyatām || a̱gniśca̍ ha̱vya̱vāha̍no bhava̍ṃtāṃ dā̱śuṣe̱
maya̱̍ḥ svāhā̍ || anumatyā idam
23.4-2
oṃ anvi̍da̍numate̱ tvaṃ manyā̍sai̱ śaṃ ca̍ naḥ kṛdhi || kratve̱ dakṣāya no hi nu praṇa̱ āyūṃṣi tāriṣa̱ḥ svāhā̍
anumatyā idam
23.5
oṃ anu̍manyatā̱manu̍manya̍mānā pra̱jāva̍ntam̐ra̱yima̱kṣīya̍māṇam || tasyai̍ va̱yam̐heḍa̍si̱mā'pi̍ bhūma̱ sā no̍ de̱vī su̱havā̱ śarma̍ yacchatu
svāhā̍ || anumatyai devyā idam
23.6
oṃ yasyā̍mi̱daṃ pra̱diśi̱ yadviroca̍te̱'numa̍tiṃ prati̱bhūṣa̍ntyāya̱rvaḥ || yasyā̍ u̱pastha̍ u̱rventarikṣam̐sā nau̍ de̱vī
su̱havā̱ śarma̍ yacchatu svāhā̍ || anumatyai devyā idam
23.7
oṃ rā̱kāma̱ham̐su̱havā̍ṃ su̱ṣṭutī hu̍ve śṛ̱ṇotu̍ naḥ su̱bhagā̱ bodha̍tu̱tmanā̍ || sīvya̱tvapa̍ḥ
sū̱cyā'cchi̍dyamānayā̱ dadā̍tu vī̱ram̐śa̱tadā̍yamu̱kthya̍m̐svāhā̍ || rākāyā idam
23.8
oṃ yāste̍ rāke su̱mataya̍ḥ supeśa̍so yābhi̱rdadā̍si dā̱śuṣe̍
vasū̍ṃni || tābhi̍rno a̱dya su̍manā̍ upāga̍hi sahasrapo̱ṣam̐su̍bhage̱ rarā̍ṇā̱ svāhā̍ || rākāyā idam
23.9
oṃ sinī̍vāli̱ pṛthu̍ṣṭuke̱ yā de̱vānā̱masi̱ svasā̍
ju̱ṣasva̍ ha̱vyamāhu̍taṃ pra̱jāṃ de̍vīdidiḍḍhi naḥ svāhā̍ || sinīvālyā idam
23.10
oṃ yā su̍pā̱ṇiḥ sva̍ṅgu̱riḥ su̱ṣūmā̍ bahu̱sūva̍rī || tasyai̍ vi̱śapatnyā̍ye
ha̱viḥ si̍nīvā̱lyai ju̍hotanaḥ svāhā̍ || sinīvālyā idam
23.11
oṃ ku̱hūma̱ham̐su̱bhagā̍ṃ vi̱dmanā̍pa̱sama̱smin ya̱jñe su̱havā̍ṃ johavīmi || sā nau̍
dadātu śrava̍ṇaṃ pitṝ̱ṇāṃ tasyā̍ste devi ha̱viṣā̍ vidhema̱ svāhā̍ || kuhvai devyā idam
23.12
oṃ ku̱hūrde̱vānā̍ma̱mṛta̍sya̱ patnī̍ ha̱vyā no̍ asya ha̱viṣa̍ściketatu || sa̱ndānu̍ṣe kiratu̱ bhūri̍vā̱mam̐rā̱yaspoṣa̍ṃ ciki̱tuṣe̍ dadātu svāhā̍ || kuhvai devānāṃ patnyā idam
Linked texts (3)
- Vaikhānasamantrapraśna — Sanskrit
- Veṅkaṭeśīyaprayogamālā — Veṅkaṭeśa Jyotiṣin, Sanskrit
- Śrautakośa — Sanskrit