Baudhayanaprayogamala 33
Baudhāyanaprayogamālā 33
- Language
- Sanskrit
33.1
atha yadi caturthadinamadhye'gnirudvātāścettatra prāyaścittam || 'oṃ apa̍hatā̱ asu̍rā̱ rakṣā̍m̐si piśā̱cā ye kṣaya̍nti pṛthi̱vīmanu̍
anyatrai̱tau ga̍cchantu yatrai̱ṣāṃ ga̱taṃ mana̍:’ iti tatsarvaṃ bhasmaṃ prokṣya, ‘ayante̱yoni̍rkṛ̱tviya̍’ iti kṣipraṃ bhasma saṃmidhi samāropya, sthaṇḍilollekhanādilaukikāgniṃ pratiṣṭhāpya, ‘ājuhvāna-udbudhyasvāgne’ iti dvābhyāṃ semidhamagnau prakṣipya, prāṇānāyamya, deśakālau saṅkīrtya ‘asya kumārasya
upanayanavratamadhye'bhyudgātaprāyaścittahomaṃ kariṣye, prāyaścittahomaḥ karma agnihotrikaṃ tantraṃ cittirnāmāgniḥ agnayādayo devatā ājyaṃ haviḥ’
ityādi saṅkalpya, ājyasaṃskārāntaṃ kṛtvā, vyāhatīrhutvā, atha prāyaścittāhutīrjuhoti || oṃ a̱yāścā̍gneḥ0 || agnaye ayasa idam
33.2
oṃ a̱gnirhotā̍ || a̱śvinā̍dhva̱ryū || tvaṣṭā̱gnīt || mitra upa̍vaktā || soma̍: soma̍sya puro̱gāḥ || śu̱kraśśu̱krasya̍ puro̱gāḥ || śrā̱tāsta̍ indra̱
somā̍: || vātā̍pe̱rhava̍naḥ śru̱taḥ svāhā̍ || agnaye'śvibhyāṃ tvaṣṭre mitrāya somāya śukrāyendrāyedama
33.3
oṃ brāhma̱ṇa eka̍hotā || sa ya̱jñaḥ
sa me̍ dadātu pra̱jāṃ pa̱śūnpuṣṭi̱ṃ yaśa̍: || ya̱jñaśca̍ me bhūyā̱tsvāhā̍ || brahmaṇe idam
33.4
oṃ a̱gnirdviho̍tā || sa bha̱rtā || sa me̍...bha̱rtā
caṃ me bhūyā̱tsvāhā̍ || agnaya idam
33.5
oṃ pṛ̍thi̱vī triho̍tā || sa pra̍ti̱ṣṭhā || sa me̍...pra̱ti̱ṣṭhā ca̍ me bhūyā̱tsvāhā̍ || pṛthivyā
idam
33.6
oṃ a̱ntari̍kṣaṃ catu̍rhotā || sa vi̱ṣṭhāḥ || sa me̍...vi̱ṣṭhāśca̍ me bhūyā̱tsvāhā̍ || antarikṣāyedama
33.7
oṃ vā̱yuḥ
pañca̍hotā || sa prā̱ṇaḥ || sa me̍...prā̱ṇaśca̍ me bhūyā̱tsvāhā̍ || vāyava idam
33.8
oṃ ca̱ndramā̍: ṣaḍḍho̍tā || sa ṛ̱tūnrka̍lpayāti
sa me̍...ṛ̱tava̍śca me kalpantā̱tsvāhā̍ || candramasa idam
33.9
oṃ anna̍ṃtsa̱ptaho̍tā || sa prā̱ṇasya̍ prā̱ṇaḥ || sa me̍...prā̱ṇasya̍ ca me prā̱ṇo
bhū̍yā̱tsvāhā̍ || annāyedam
33.10
oṃ dyaura̍ṣṭaho̍tā || so'nā̍dhṛ̱ṣyaḥ || sa me̍...a̱nā̱dhṛ̱ṣyaśca̍ bhūyāsa̱tsvāhā̍ || diva idam
33.11
oṃ ādityo nava̍hotā || sa te̱jasvī̍ || sa meṃ...te̱jasvī ca̍ bhūyāsa̱ svāhā̍ || ādityāyeṃdam
33.12
oṃ prajāpa̍tirdaśa̍hotā || sa
idam̐sarva̍m || sa meṃ dadātu prajāṃ pa̱śūnpuṣṭiṃ yaśa̍ḥ || sarva̍ṃ ca̱ me̱ bhūyā̱tsvāhā̍ || prajāpataya idam
33.6-2
manojyotiḥ0 mindāhutī
mahānyāhṛtīrvyāhṛtīśca hutvā, homaśeṣaṃ samāpayet || ityamyuddhātaprāyaścittam || iti veṅkaṭeśakṛtau prayogaratnamālāyāmupanayanaprayogaḥ
samāptaḥ ||cha
atha jaḍabadhirā'ndhamūkānāṃ upanayanaprayogo likhyate || nātra varṣāṇāṃ niyamaḥ || devanakṣatre nāndīśrāddhādikaṃ pūrvavatkṛtvā,
snātaṃ śucivāsasaṃ baddhaśikhaṃ pūrvavanmaṇḍapavedikāyāmupaveśya, tūṣṇīṃ yajñopavītaṃ pratimucya, tūṣṇīmeva yājñiyaṃ daṇḍaṃ dattvā, nāmapraśnādyupanayanāntaṃ
nāmagrahaṇaṃ varjayet || mindāhutī hutvā, ācārya eva sāvitryā parkaṃ hutvā, kṣetriyailā-brahmajajñānamiti dvādaśājyāhutīrhutvā, varadānānte
yājñiyeṣu parṇeṣu hutaśeṣaṃ mantravannidhāya, atha kumāraḥ pakvādupādāya tūṣṇīṃ prāśya, athavā ācārya eva sarvān mantrān vadet || evameva tūṣṇīṃ
unmattahīnāṅgādhikāṅgavyasanibyādhitakuṣṭhadīrgharogyapasāriṇaśca yathāśakti kiñcitkāryam || atha tebhyastṛtīye'hani tūṣṇīṃ madhuparkaṃ dattvā,
tamagnimutsṛjati || āyurdā agna iti pitā bhrātā vā ātmani samāropayedityeke || iti jaḍādyupanayanavidhiḥ ||cha
atha punarupanayanam || tatra kāraṇāni gṛhyasūtre 'athosurfacepanītasya avṛtyāni bhavanti pitṛjyeṣṭhavyatiriktasyocchiṣṭabhojanaṃ na striyā
saha bhuñjīta madhu-māṃsa-śrāddha-sūtaka-śavānna-anirdaśāhakṣīra-chatrāka-niryāsabhakṣaṇaṃ gaṇānna-gaṇikānnabhakṣaṇaṃ (gaṇānnaṃ = śūdrānnaṃ ityarthaḥ)
niṣiddhasindhu-sauvīra-saurāṣṭra-aṅga-vaṅga-kaliṅgādideśagamanaṃ tīrthayātrāṃ vinā pramādādreto viṇmūtrabhakṣaṇaṃ saptarātrasandhyātikramaṇaṃ unmatta ityetairduṣṭe
punaḥ saṃskāramarhati' || tatraiva 'sandhyātikramaṇaṃ yasya saptarātraṃ gamiṣyati || unmattadoṣayuktaśca punaḥ saṃskāramarhati || vapanaṃ mekhalāṃ daṇḍaṃ
bhaikṣācaryaṃ ca yastyajet || punaḥ saṃskāramāpnoti vidhivṛṣṭena karmaṇā' iti || atha punaḥ saṃskārakarmaṇi varjyāni 'mekhalāṃ daṇḍamajinaṃ
bhaikṣācaryavratāni ca || nivartante dvijātīnāṃ punaḥsaṃskārakarmaṇi' || pārijāte viṣṇuḥ 'vapana-daṇḍa-mekhalā-bhaikṣācarya-vratāni punassaṃskārakarmaṇi varjyāni' iti