Pramāṇa · Search · About · API

Baudhayanaprayogamala 40

Baudhāyanaprayogamālā 40

Language
Sanskrit

40.1

ityekonaviṃśatyājyāhutīrhutvā, 'avadānadharmeṇa yajñopavītaṃ
juhoti' iti sūtre uktatvāt darvyāmupastīrya, yajñopavītamavadāya, abhighārya 'oṃ ya̱jñopa̍vītaṃ...teja̱ḥ svāhā̍ || prajāpataya idam' iti hutvā,
gurubhyo yajñopavītaṃ datvā, pitṛbhyo brāhmaṇebhyaśca datvā, prāṇānāyamya, 'mama śrautasmārtanityakarmānuṣṭhānayogyatāsiddhayarthaṃ upākarmāṅgatvena
upavītadhāraṇaṃ kariṣye' iti saṅkalpya, 'oṅkāro'gniśca nāgaśca somaḥ pitṛprajāpatī || vāyuḥ sūryo viśve devā ityete tantudevatāḥ' iti
tattaddevatātmakaṃ dhyātvā, gandhapuṣpākṣatādyairabhyarcya, gāyatryā'bhimantrya, udvayantamityādityaṃ darśayitvā, syonāpṛthivīti bhūmau nidhāya, devasyatvetyādāya, yajñopavītamantreṇopavītaṃ dhṛtvā, ācamya, evameva punarmantramuktvā dhṛtvā punarapyācamet || brahmacārī tvekameva dhṛtvā, ācamya
'iyaṃ duruktāt' iti mekhalāṃ dhṛtvā, 'ṛtasya goptrī' iti parivīya 'prāṇānāṃ granthirasi' iti granthiṃ kṛtvā, 'mitrasya cakṣuḥ' iti
kṛṣṇājinaṃ dhṛtvā, 'somo'si' iti pālāśadaṇḍaṃ bailvaṃ cet 'brahmavarcasamasi brahmavarcasāyatvā' iti dhṛtvā, ācamya, atha darbheṣūvāsīno
darbhān dhārayamāṇaḥ pavitrapāṇiḥ prāṇānāyamya, utsṛṣṭānāṃ chandasāmupākaraṇārthaṃ adhyeṣyamāṇānāṃ chandasā1suvīryatāya upākarmāṅgatvena brahmayajñena
yakṣyè || “ oṃ vidyudasi vidya me pāpmānamṛtātūsatyamupaimi ” ityapaḥ spṛṣṭvā, trirācamya dviḥ parimṛjya sakṛdupaspṛśya śiraścakṣuṣī nāsike
śrotre hṛdayamālabhya vāmapādopari dakṣiṇapādaṃ pratiṣṭhāpya dakṣiṇajānūpari dakṣiṇottaraṃ vāmahastaṃ pratiṣṭhāpya || oṃ bhūrbhuva̱ḥsuva̍ḥ tatsa̍vi̱turvare̍ṇyaṃ...
... pracodayā̍t || iti pādodharcaśastriruktvā || oṃ a̱gnimī̍ḷe pu̱rohi̍taṃ ya̱jñasya̍ de̱vamṛtvija̍m || hotā̍raṃ ratnadhātamam || oṃ i̱ṣetvorjetvā̍
vā̱yava̍sthopāyava̍stha de̱vo va̍ḥ savi̱tā prāpa̍yatu śreṣṭha̍tamāya̱ karma̍ṇe || oṃ agna̱ āya̍hi vī̱taye̍ gṛṇā̱no ha̱vyadā̍taye || nihotā̍ satsiba̱rhiṣi̍
śanno̍ de̱vīra̱bhiṣṭa̍ya̱ āpo̍ bhavantu pī̱taye̍ || śaṃyora̱bhisra̍vantu naḥ || iti caturo vedādīn japitvā, punaḥ || iṣetvā0, yajñasya0,
śundha̍dhvam0, iti triranuvākān || oṃ āpa̍ undantu jī̱vase̍ dī̱rghāyu̱tvāya̱ varca̍sa̱ oṣa̍dhe̱ trāya̍svaina̱1svādhi̍te̱ maina̍1hi1sīrdevaśrūre̱tāni̱ parva̍pe
sva̱styutta̍rāṇyaśīyāpo̍ a̱smānmā̱tara̍ḥ śundhantu ghṛ̱tena̍ no ghṛta̱puva̍ḥ punantu viśrva̍ma̱smatprava̍hantu ri̱pramudā̍bhyaḥ śuci̱rāpūta̱ e̍mi̱ soma̍sya tanū̱ra̍si tanu̱va̍ṃ me
pāhi ma̱hīnāṃ payo̍si varcodhā a̍si̱ varco̍:

40.2

mayi̍dhehi vṛ̱tasya̍ ka̱nīnī̍kāsi̱ cakṣu̍ṣpā a̍si̱ cakṣu̍rme pāhi ci̱tpati̍stvā punātu vā̱kpati̍stvā
punātu de̱vastvā̍ savi̱tā pu̍nā̱tvacchi̍dreṇa pa̱vitre̍ṇa̱ vaso̱ḥ sūrya̍sya ra̱śmibhi̍stasya̍ te pavitrapate pa̱vitre̍ṇa̱ yasmai̱ kaṃ pu̱ne taccha̍keya̱māvau de̱vāsa̱ īma̍he sa̱tyadha̍rmāṇo adhva̱re yadvau devāsa āgure ya̱jñiyā̍so havā̍maha̱ indrā̍gnī̱dyāvā̍pṛthi̱vī āpa̱ oṣa̍dhī̱stvaṃ dī̱kṣāṇā̱madhi̍patirasīha mā̱ santa̍ṃ pāhi

40.1-2

uddhanya̍mānama̱syā a̱medhya̍m || apa̍ pā̱pmāna̱ṃ yaja̍mānasya hantu || śi̱vā na̍ḥ santu pra̱diśa̱ścata̍sraḥ || śanno̍ mā̱tā pṛ̍thi̱vī tokka̍sānā || śanno̍
de̱vīra̱bhiṣṭa̍ye || āpo̍ bhavantu pī̱taye̍ || śaṃyora̱bhisra̍vantu naḥ !! vaiśvānarasya rūpam || pṛthivyāṃ parisrasā || syonamāviśantu naḥ

40.2-2

yadidaṃ divo yadadaḥ pṛthivyāḥ || sañjñāne rodasī sambabhūvatuḥ || ūṣān kṛṣṇamavatu kṛṣṇamūṣāḥ || ihobhayoryajñiyamāgamiṣṭhāḥ || ūtīḥ
kurvāṇo yatpṛthivīmacaraḥ || guhākāramākhurūpaṃ pratītya || tattainyaktamiha sambharantaḥ || śataṃ jīvema śaradaḥ savīrāḥ || ūrje pṛthivyā
rasamābharantaḥ || śataṃ jīvantu śaradaḥ purūcīḥ

40.3

vagnībhiranuvittaṃ guhāsu || śrotraṃ ta uvvyaṃbadhirā bhavāmaḥ || prajāpatisṛṣṭānāṃ prajānām
kṣudhopahatyai suvitanno astu || upaprabhinnāmiṣamūrjaṃ prajābhyaḥ || srūdaṃ grahebhyo rasamābharāmi || yasya rūpaṃ bibhrati māmavindat || guhāpraviṣṭā'sarirasya madhye || tasyedaṃ vihatamābharantaḥ || acchaṃ ṣaṭkāramasyāṃ vidhema

40.1-3

oṃ anumatyai puroḍāśamaṣṭākapālannirvvapati dhenurdakṣiṇāyai
pratyañca gramyāṃ yā avaśīryyante tanbhairṛtamekapālaṃ kṛṣṇaṃ vāsaḥ kṛṣṇatūṣaṃ dakṣiṇāvīhi svāhāhutiṃ juṣāṇa eṣa te nirṛte bhāgo bhūtai haviṣmaṃtyasi
muñcemama1haṃsaḥ svāhā namo ya idaṃ cakārādityaṃ carunnirvvapati varo dakṣiṇāgnā vaiṣṇavamekādaśakapālaṃ vāmanovrīhi dakṣiṇāgnīṣomīyam

40.2-3

ekādaśakapāla hira̍ṇyaṃ dakṣiṇaindramekādaśakapālamṛṣabhovrīhī dakṣiṇāgneyamaṣṭākapālamaindraṃ dadhyṛṣabhovrīhī dakṣiṇaindrāgnaṃ dvādaśakapālaṃ vaiśvadevaṃ caruṃ prathamajo
vatsro dakṣiṇā saumya 'śyāmākaṃ caruṃ vāso dakṣiṇā̱ sara̍svatyai caruthaṃsarasvate caruṃ mithunau gāvau dakṣiṇā

40.1-4

ityetānanuvākān || tattadādīn
vā yathāśaktyā'dhītya, atha kāṇḍādīn || oṃ vāya̱vya̱śve̍tamāla̍bheta̱ bhūti̍kāmo vāyurvaikṣepi̍ṣṭhā de̱vatā̍ vā̱yumeva svena̍ bhāga̱dheye̱nopa̍dhāvati̱ sa
e̱vaina̱ṃ bhūti̍ṃ gamayati̱ bhava̍tye̱vārti̍kṣi̱iprā de̱vatetyā̍huḥ saine̍mīśva̱rā pra̱daha̱ itye̱tame̱va santa̍ṃ vāya̱vai ni̱yutva̍nta̱ māla̍bheta niyudvā a̍sya̱ dhṛti̍rdhṛtyai̍va bhūti̱mupai̍tya̱ pradā̍hāya̱ bhava̍tyeva

40.1-5

pra̱jāpa̍tirakāmayata pra̱jāḥ sṛ̍jeye̱ti sa tapo̍tapyata̱ sa sa̱rpāna̍sṛjata̱ so'kāmayata pra̱jāḥ sṛ̍jeye̱ti sa dvitīya̍matapyata
sa vayā̍ꣲsyasṛjata̱ so̍'kāmayata pra̱jāḥ sṛ̍jeye̱ti sa tṛ̱tīya̍matapyata̱ sa e̱taṃ dī̱kṣita̱vāda̱mapa̍śya̱ttama̍vada̱ttato̱ vai sa pra̱jā asṛ̍jata̱ yattapa̍sta̱ptvā dī̍kṣitavā̱daṃ
vada̍ti pra̱jā e̱va tadyaja̍mānaḥ

40.2-4

yu̱ñjānaḥ pratha̱maṃ mana̍sta̱ttvāya̍ savi̱tā dhiya̍ḥ | a̱gniṃ jyoti̍rnicāyya̍ pṛthi̱vyā adhyābha̍rat || yu̱ktvāya̱
mana̍sā de̱vāntsu̱varya̍to dhi̱yā diva̍m | bṛ̱hajjyoti̍ḥ kariṣyataḥ savi̱tā prasu̍vāti̱ tān || yu̱ktena̱ mana̍sā va̱yaṃ de̱vasya̍ savi̱tuḥ sa̱ve | su̱vargeyā̍ya̱
śaktyai̍ || yu̱ñjate̱ mana̍ u̱ta yu̍ñjate̱ dhiyo̱ viprā̱ vipra̍sya bṛhu̱to vi̍pa̱ścita̍ḥ | vihotrā̍ dadhe vayunā̱videka̱ it

40.3-2

sā̱vitrāṇi̍ juhoti pra̱sūtyai̍
caturgṛhītenaṃ juhoti catu̍ṣpādaḥ pa̱śava̍ḥ pa̱śūne̱vāva̍rundhe cata̍sro diśo̍ dikṣve̱va prati̍tiṣṭhati̱ chandā̍ꣲsi de̱vebhyo̱'pā̍krāma̱nnavo̍ bhāgā̱rna vo̍ ha̱vyaṃ va̍kṣyā̱ma
iti̱ tebhya̍ e̱tacca̍turgṛhī̱tama̍dhārayan puronuvā̱kyā̍yai yā̱jyā̍yai de̱vatā̍yai vaṣaṭkā̱rāya̱ yacca̍turgṛhītaṃ ju̱hoti̱ chandā̍ꣲsyeva tatprīṇāti̱ tānya̍sya prī̱tāni̍
de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hanti̱ yaṃ kā̱maye̍ta

40.4

prācī̍navaꣲśaṃ karoti devamanuṣyā diśo vya̍bhajanta̱ prācī̍ de̱vā dakṣi̍ṇāṃ pi̱tara̍ḥ pratīcī̍ṃ manu̱ṣyā̍
udī̍cīꣲ rudrāyata̱tprācī̍navaꣲśaṃ ka̱roti̍ devalo̱kame̱va tadyaja̍māna upāva̍rtate̱ pari̍śrayatyantarhi̍to hi de̍valo̱ko ma̍nuṣyalo̱kānnāsmā̍llo̱kāntvaita̍vyami̱vetyā̍huḥ
ko hi tadve̱da yadya̱muṣmi̍m̐llo̱ke'sti̍ vā̱ naveti̍ dikṣva̍tīkā̱śān ka̍roti

40.1-6

pra̱jana̍na̱ṃ jyoti̍ra̱gnirde̱vatā̍nā̱ṃ jyoti̍rvi̱rāṭ chanda̍sā̱ṃ jyoti̍rvi̱rāḍvrā̍caugnī santiti̍ṣṭhate vi̱rāja̍ma̱bhisampa̍dyate̱ tasmā̍tta̱ñjyoti̍rucyate dvau stomau̍ prātassavana̍ṃ vahto yathā̍ prā̱ṇaścā̍pā̱naśca̱ dvau mādhya̍ṃndina̱ꣲsavana̍ṃ yathā̱ cakṣu̍śca̱ śrotra̍ṃ
ca̱ dvau tṛ̍tīyasa̱vana̱ṃ yathā̱ vāk ca̍ prati̱ṣṭhā ca̱ puru̍ṣasammito vā e̱ṣa ya̱jño sthūriḥ || 5-8 || oṃ brahma̍sandha̱ttaṃ tanme̍ jinvatam || kṣatra̍ꣲsandha̱ttaṃ tanme̍
jinvatam || iṣa̍ꣲsandha̱ttaṃ tāmme̍ jinvatam || ūrja̍ꣲsandha̱ttaṃ tāmme̍ jinvatam || ra̱yiꣲsandha̱ttaṃ tāmme̍ jinvatam || puṣṭi̍ꣲsandha̱ttaṃ tāmme̍
jinva̱tam || pra̱jā m̐ sandhe̍tta̱n tāmme̍ jinvatam || pa̱śūnta̱sandhe̍tta̱n tāmme̍ ji̍nvatam || stu̱to̍'si̱ jana̍dhāḥ || de̱vāstvā̍ śu̱kra̱pāḥ praṇa̍yantu

40.2-5

su̱vīrā̍: pra̱jāḥ pra̱jana̱yanparī̍hi || śu̱kraḥ śu̱kraśo̍ciṣā || stu̱to̍'si̱ jana̍dhāḥ || de̱vāstvā̍ ma̱nthi̱pāḥ praṇa̍yantu || su̱pra̱jāḥ pra̱jāḥ pra̱jana̱yanparī̍hi || ma̱nthī ma̱nthi̱śo̍ciṣā || sa̱ṅga̱gmā̱nau diva̱ āpṛ̍thi̱vyāyu̍ḥ || sandhe̍tta̱n tanme̍ jinvatam || prā̱ṇa m̐ sandhe̍tta̱n tanme̍ jinvatam || a̱pā̱na m̐
sandhe̍tta̱n tanme̍ jinvatam

40.3-3

vyā̱na m̐ sandhe̍tta̱n tanme̍ jinvatam || cakṣu̍ḥ sandhe̍tta̱n tanme̍ jinvatam || śrotra̱ m̐ sandhe̍tta̱n tanme̍ jinvatam || mana̍ḥ
sandhe̍tta̱n tanme̍ jinvatam || vāca̱ m̐ sandhe̍tta̱n tāmme̍ jinvatam || āyu̍stha̱ āyu̱rme dha̍ttam || āyu̍rya̱jñāya̍ dhattam || āyu̍rya̱jñapa̍taye dhattam
prā̱ṇastha̍ḥ prā̱ṇaṃ me̍ dhattam || prā̱ṇaṃ ya̱jñāya̍ dhattam

40.4-2

prā̱ṇaṃ ya̱jñapa̍taye dhattam || cakṣu̍stha̱ścakṣu̍rme dhattam || cakṣu̍rya̱jñāya̍ dhattam || cakṣu̍rya̱jñapa̍taye dhattam || śrotra̍ m̐ sthaḥ śrotra̍ me̱ dha̍ttam || śrotra̍ ya̱jñāya̍ dhattam || śrotra̍ ya̱jñapa̍taye dhattam || tau de̱vau śu̱krāmanthi̱nau || ka̱lpaya̍ntaṃ
daivī̱rviśa̍ḥ || ka̱lpaya̍nta̱ṃ mānu̍ṣīḥ

40.5

iṣa̱mūrja̍ma̱smāsu̍ dhattam || prā̱ṇānpa̱śuṣu̍ || pra̱jāṃ mayi̍ yaja̍māne ca || nira̍staḥ ṣa̱ṇḍa̍ḥ || nira̍sto
marka̍ḥ || apa̍nuttau ṣaṇḍā̱markā̍ sa̱hāmunā̍ || śu̱krasya̍ sa̱mida̍si || ma̱nthina̍ḥ sa̱mida̍si || sa pra̍tha̱maḥ sa̱ṅkati̍rviśvaka̍rmā || sa pra̍tha̱mo mi̱tro
varu̍ṇo a̱gniḥ|| sa pra̍tha̱mo bṛ̱haspati̍ściki̱tvān || tasmā̱ indrā̍ya su̱tamāju̍homi

Linked texts (6)