Baudhayanaprayogamala 47.64
Baudhāyanaprayogamālā 47.64
- Language
- Sanskrit
47.64
oṃ sa mā̍ bhaga̱ pravi̍śa̱ svāhā̍ || bhagāyedam ||10||' iti || atha mindāhutī hutvā sviṣṭakṛtaprabhṛtisiddhamādhenuvarapradānāt, athāgreṇāgniṃ
bilvaśākhāyāṃ hutaśeṣaṃ nidadhāti 'oṃ tasmi̍ntsa̱hasra̍śākhe || nibhaṃgā̱haṃ tvayi̍ mṛ̱je svāhā̍' iti || atha pakkādupādāya prāśnāti
kumārasya hastamabhighārya carumavadāya abhighārya prāśnāti ‘oṃ yathāpa̱ḥ prarva̍tāya̱nti || yathā̱ māsā̍ aha̱rjara̍m || evaṃ māṃ bra̍hmacāriṇa̍ḥḥ
dhātu̱rāya̍ntu sa̱rvata̱ḥ svāhā̍’ iti prāśya, apa ācamya, jaṭharamabhimṛśati ‘oṃ pra̱ti̱veśo̍'si̱ pra mā̍ bhāhi̱ pra mā̍ padyasva’ iti || apa
upaspṛśya, atha nakṣatrodayaparyantaṃ tatraiva sthitvā, uditeṣu nakṣatreṣu upaniṣkramya diśa upatiṣṭhate ‘oṃ de̱vīḥ ṣaḍurvī̍ ru̱ruṇaṃḥ kṛṇotu̱ viśve̍devāsa
i̱ha vī̍rayadhvam’ iti || atha nakṣatrāṇi ‘oṃ māhā̍sa hi pra̱jayā̱ mā ta̱nūbhi̍ḥ’ iti || atha candramasam ‘oṃ māra̍ṃdhāma dviṣa̱te
so̍marājan’ iti || asambhave digupasthānādikaṃ divaiva kṛtvā, uttarapariṣekādikaṃ kṛtvā, yasya smṛtyetyuktvā, anena samāvartanakarmaṇā
śrīparameśvaraḥ prīyatāmityuktvā, yāteagna ityātmanyagniṃ samāropya, vivāhaparyantaṃ sāyamprātaragnikāryaṃ ājyena kuryāt || atra samāvartane vapanaṃ
vikalpitaṃ kutaḥ sa yadi lomāni vāpayiṣyamāṇaḥ syādityatra yadi śabdaprayogāt || kārikāyāmapi ‘yadi śabdāttu vapanaṃ vibhāṣitamiti
sthitiḥ’ iti || tatraiva āyuṣyaṃ varcasyamityādihomapañcakānantaraṃ ‘mantrairetaiḥ kuṇḍale ca ghaṭayetkarṇayordvayoḥ’ iti || ‘varuṇo'sīti
mantreṇa jalapūrṇakamaṇḍalum’ iti ca || ‘āvahantyādikenaiva svāhāntena tu kṛtsnaśaḥ || upahutya tadante syādāmāyāntu dvipañcabhiḥ’ iti
‘brahmacārivadagneśca paricaryā ghṛtena ca’ || vivāhaparyantamiti śeṣaḥ || prayogaratne ‘divyo'sīti tataśchatraṃ varuṇo'si kamaṇḍalum
tatastīrthānyudaggacchetsuhṛdbhirabhicāritaḥ || juhuyādāvahantīti parkaṃ dvābhyāmataḥ kramāt || ā vi pra da śa utpūrvamāyāntu brahmacāriṇaḥ
yaśaḥ śreyān tatastantvā samā iti daśāhutīḥ’ iti || iti veṅkaṭeśīyaprayogaratne samāvartanaprayogaḥ samāptaḥ || cha
atha vivāhaḥ || gṛhyapariśiṣṭe 'atha sulakṣaṇo varo lakṣaṇavatīṃ kanyāṃ yavīyasīṃ asapiṇḍāṃ asagotrajāṃ aviruddhasambandhāṃ
upayacchet pitṛtaḥ saptapuruṣaṃ sāpiṇḍyaṃ mātṛtaḥ pañcapuruṣam' iti || matsyapurāṇe 'lepabhājaścaturthādyāḥ pitrādyāḥ piṇḍabhāginaḥ || piṇḍadaḥ
saptamasteṣāṃ sāpiṇḍyaṃ saptapūruṣam' iti || yājñavalkyaḥ 'pañcamātsaptamādūrdhvaṃ mātṛtaḥ pitṛtastathā' iti || asyārthaḥ - mātṛpakṣe
pañcamāt pitṛpakṣe saptamāt pūruṣādūrdhvaṃ sāpiṇḍyaṃ nivarttata iti || marīciḥ 'pañcame saptame caiva eṣāṃ vaivāhikī kriyā || kriyāparā api
hi te patitāḥ śūdrasāṅgatāḥ' iti || viṣṇuḥ 'saptamātpañcamādvā yaḥ kanyakāmudvahedvijaḥ || gurutalpī sa vijñeyaḥ sagotrāṃ caivamudvahan'
iti || etaduktaṃ bhavati - pitṛpakṣe kūṭasthamārabhya tatputrādiparigaṇanāyāṃ saptamādūrdhvaṃ varavadhvorvivāho na duṣyati; mātṛpakṣe kūṭasthamārabhya
tatputrādigaṇanāyāṃ varavadhvormātā cetpañcamī bhavati tadā tayoḥ sāpiṇḍyanivṛttervivāho na doṣāyeti
Linked texts (1)
- Veṅkaṭeśīyaprayogamālā — Veṅkaṭeśa Jyotiṣin, Sanskrit