Pramāṇa · Search · About · API

Baudhayanaprayogamala 62

Baudhāyanaprayogamālā 62

Language
Sanskrit

Contents

62.1

iti hutvā atha sviṣṭakṛtaprabhṛtivaradānānte brahmajajñānaṃ pitāvirājeti dvābhyāṃ darbhastambhe
hutaśeṣaṃ nidhāya homaśeṣaṃ samāpya, samāropaṇaṃ kṛtvā, tasminnevāgnau sāyaṃ prātaraupāsanādisarvaṃ kuryāt || iti kārikāviṣṇubhaṭṭīyaprayogoktāgnidvayaṃsaṃsargaprayogaḥ ||dha|| viṣṇubhaṭṭīyaprayoge prakārāntaramapyuktam || yathā || yadvā ekasyāmeva samidhi dvāvapyagnī krameṇa
mantravatsamāropya sthaṇḍilollekhanādikaṃ kṛtvā, laukikāgniṃ pratiṣṭhāpya, tasmin tāṃ samidhaṃ ājuhvāna udbudhyasva bhavatama iti tisṛbhiḥ prakṣipya,
pūrvavatasaṅkalpya, ādhāravattantraṃ mṛḍo nāmāgnivaiśvānaro'gnirdevatā carurhavirityānvadhānāntaṃ kṛtvā, ājyaṃ saṃskṛtya, sruci caturgṛhītaṃ gṛhītvā,
samiddhatyagnau pariśrite patnībhyāmanvārabdhaḥ saptate agna iti pūrṇāhutiṃ hutvā, punaḥsandhānavadbrahmaṇe varaṃ dattvā, agnimukhāntaṃ kṛtvā, pakkājjuhoti
oṃ vai̱śvā̱na̱ro na̍ ū̱tyā prayā̍ṃtu parā̱vata̍: || a̱gniru̱kthena̱ vāha̍sām̐3pṛ̱ṣṭo di̱vi pṛ̱ṣṭo a̱gniḥ pṛ̍thi̱vyā pṛ̱ṣṭo viśvā̱ oṣa̍dhīrāvi̱veśa̍ || vaiśvānaraḥ
saha̍sā pṛ̱ṣṭo a̱gniḥ sa no̱ divā̱ sari̱ṣaḥ pā̍tu̱ nakta̍ꣵsvāhā̍ || vaiśvānarāyāgnaya idam || atha sviṣṭakṛtamavadāyāntaḥparidhau nidhāya, athājyāhutīrupajuhoti || oṃ vai̱śvā̱na̱ro na̍ ū̱tyā0 || vaiśvānarāyāgnaya idam

62.2

oṃ ṛ̱tāvā̍naṃ vaiśvāna̱ramṛ̱tasya̍ jyoti̍ṣa̱spati̍m || aja̍sraṃ gha̱rmamī̍mahe̱
svāhā̍ || vaiśvānarāya jyotiṣmataya idam

62.3

oṃ vai̱śvā̱na̱rasya̍ daꣵsanā̱bhyo bṛhada̍riṇādeka̍sva̱pasyā̍ ka̱viḥ || u̱bhā pi̱tarā̍ ma̱haya̍nnajāya̱tā̱gniryāvā̍pṛthi̱vī bhūri̍retasā̱ svāhā̍ || vaiśvānarāyāgnaye dyāvāpṛthivībhyāmidam

62.4

oṃ pṛ̱ṣṭo di̱vi ... nakta̍ꣵsvāhā̍ || vaiśvānarāgnaya
idam

62.5

oṃ jāto̱ yada̍gne̱ bhuva̍nā̱ vyakhya̍ḥ pa̱śuṃ na go̱pā irya̍ḥ pari̍jmā || vai̱śvā̱nara̱ brahma̍ṇe vinda gā̱tuṃ yūyaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱ḥ sadā̍ na̱ḥ
svāhā̍ || agnaye vaiśvānarāya brahmaṇa idam

62.6

oṃ tvama̍gne̱ śoci̱ṣā śośu̍cān ā̱roda̍sī apṛṇā jā̱yamā̍naḥ || tvaṃ de̱vāꣵa̍bhi̱śaste̍ramuñco
vai̱śvā̱nara jātavedo mahi̍ tvā svāhā̍ || agnaye vaiśvānarāya jātavedasa idam

62.7

oṃ a̱smāka̍magne ma̱ghava̍tsu dhāra̱yānā̍mikṣatrama̱jara̍ꣵsu̱vīrya̍m
va̱yaṃ ja̍yema śa̱tina̍ṃꣵsaha̱sriṇa̍ṃ vaiśvā̍nara̱ vāja̍magne̱ tavo̱tibhi̱ḥ svāhā̍ || vaiśvānarāyāgnaya idam

62.8

oṃ vai̱śvā̱narasya̍ suma̱tau syāma̱ rājā̱ hi ka̱ṃ
bhuva̍nānāma̱bhiśrī̍ḥ || i̱to jā̱to viśva̍mi̱daṃ vica̍ṣṭe vaiśvā̱na̱ro ya̍tate̱ sūrye̍ṇa̱ svāhā̍ || vaiśvānarāya sūryāyedam

62.9

oṃ da̱dhikrāvṇo̍ akāriṣaṃ ... tā̍riṣa̱tsvāhā̍ || dadhikrāvṇa idam

62.10

oṃ u̱dbudhya̍svāgne0 || agnaya idam

62.11

oṃ yasmai̍tvaꣵsu̱kṛte̍ jātavedaḥ0
jātavedase'gnaya idam

62.12

oṃ sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ0 || indrāya vṛddhaśravase pūṣṇe viśvavedase tārkṣyāyāriṣṭanemaye svastaye bṛhaspataya
idam

62.16

oṃ bhūḥ svāhā̍ || oṃ bhuva̱ḥ svāhā̍ || oꣵsuva̱ḥ svāhā̍ || oṃ bhūrbhuva̱ḥsuva̱ḥ svāhā̍ || pūrvavaduddeśatyāgaḥ

62.64

iti ṣoḍaśāhutīrhutvā, sviṣṭakṛdādivaradānānte agreṇāgniṃ pālāśaparṇeṣu hutaśeṣaṃ nidadhāti 'oṃ vaiśvānaro na ūtyā 0, oṃ pṛṣṭo divi 0' iti
dvābhyām || athottarapariṣekādi homaśeṣaṃ samāpayet || yadyāhitāgniḥ vivāhakarmaṇāmanantaramaraṇyoragniṃ samāropya udavasāya mathitvā,
agnīnvihṛtya, udvāsinīmiṣṭiṃ kṛtvā, samidhyāropya, pūrvavadagniṃ saṃyojya, brahmodanādyagnyādheyikaṃ karma kṛtvā, sāyaṃ prātaragnihotraṃ kuryāt
ityagnidvayasaṃsargavidhiḥ

62.6-2.1

atha dvitīyavivāhaḥ || saṅgrahe 'pramadāmṛtivatsarāditaḥ punarudvāhavidhirvarasya ca || viṣame mṛtivatsare śubho yugale vā'pi
mṛtaprado bhavet' || tṛtīyavivāhaviṣaye yājñavalkyaḥ 'satyāmanyāṃ savarṇāyāṃ dharmyaṃ kāryaṃ na kārayet || savarṇāsu vidhau dharmye jyeṣṭhayaiva
vinetarām' || paiṅgyaḥ 'brahmacaryaṃ samāpyaivaṃ bhāryayordvitayaṃ tathā || tṛtīyāṃ nodvahedvipra iti dharmavido viduḥ' iti || kaśyapaḥ 'apākṛtya
ṛṇaṃ cārṣaṃ lakṣaṇāṃ striyamudvahet || ekāṃ tu pitṛdevārthe ratyarthamaparāṃ tu vā || tṛtīyāṃ mānuṣīṃ naiva caturthīṃ yaḥ samudvahet || putrapautrādisampannaḥ
kuṭumbī sāgnikojvalaḥ || udvahedratisiddhyarthaṃ tṛtīyāṃ na kadācana || mohādajñānato vā'pi yadi gacchettu mānuṣīm || naśyatyeva na sandeho
gārgyasya vacanaṃ yathā || dharmācāranimitto'pi nodvahenmānuṣīṃ striyam || tṛtīyāṃ yadi codvāhettarhi sā vidhavā bhavet' || tṛtīyavivāhasya
mānuṣīviṣayatvāttatrārkakanyāṃ vivahet || tathā ca saṅgrahe 'tṛtīyo yadi codvāhastarhi sā vidhavā bhavet || caturthādivivāhārthaṃ tṛtīye'rke
samudvahet' iti || tadvidhānamucyate || saṅgrahe 'ādityadivase vā'pi hastarkṣe vā śanaiścare || śubhe dine vā pūrvāhne kuryādarkavivāhakam
grāmātprācyāmudīcyāṃ vā supuṣpaphalasaṃyutam || parīkṣya yatnato'dhastātsthaṇḍilādi yathāvidhi || snātvā'laṅkṛtavāsāstu raktagandhādibhūṣitaḥ

62.6-2.2

sapuṣpaphalaśākhaikamarkagulmaṃ samāśrayet || sulakṣaṇena saṃyuktamarkaṃ saṃsthāpya yatnataḥ || arkakanyāpradānārthamācāryaṃ kalpayetpurā || arkasannidhimāgatya tatra svastyādi vācayet || nāndī śrāddhaṃ hiraṇyena pitṛvargānprapūjayet || pūjayenmadhuparkeṇa varaṃ viprasya hastataḥ || yajñopavītaṃ vastraṃ ca
hastakarṇādibhūṣaṇam || uṣṇīṣagandhamālyādi varāyāsau pradāpayet || svaśākhoktaprakāreṇa madhuparkaṃ samācaret” || brahmapurāṇe 'kṛtvā'rkaṃ
puratastiṣṭhan prārthayettu dvijottamaḥ || trilokavāsin saptāśva chāyayā sahito rave || tṛtīyodvāhajaṃ doṣaṃ nivāraya sukhaṃ kuru || tatrādhyāropya
deveśaṃ chāyayā sahitaṃ ravim || vastrairmālyaistathā gandhaistanmantreṇa pūjayet || arkaṃ pradakṣiṇaṃ kuryājjapenmantramimaṃ budhaḥ || mama prītikarā yeśaṃ
mamaṃ sṛṣṭā purātanī || arkajā brahmaṇā sṛṣṭā asmākaṃ pratirakṣatu || punaḥ pradakṣiṇaṃ kuryānmantreṇānena mantravit || namaste maṅgale devi namaḥ
saviturātmaje || trāhi māṃ kṛpayā devi patnī tvaṃ ma ihāgatā || vṛkṣāṇāmādibhūtastvaṃ devānāṃ prītivardhanaḥ || tṛtīyodvāhajaṃ doṣaṃ mṛtyuṃ cāśu
vināśaya || tataśca kanyāvaraṇaṃ tripuruṣaṃ kulamuccaret || ādityaḥ savitā cārkaḥ putrī pautrī prapautrikā || gotraṃ kāśyapa ityuktaṃ loke laukikamācaret || sumuhūrte nirīkṣeta svastisūktamudīrayet || āśīrbhiḥ sahitaḥ kuryādācāryapramukhairdvijaiḥ || athācāryaṃ samāhūya vidhinā tanmukhācca

62.6-2.3

tām || pratigṛhya tato homaṃ gṛhyoktavidhinā caret' || (ācāryastaddānamantramuccārya dadyāttāṃ pratigṛhṇīyādityarthaḥ ) || vyāsaḥ 'arkakanyāmimāṃ vipra yathāśaktivibhūṣitām || gotrāya śarmaṇe tubhyaṃ dattāṃ vipra samāśraya || añjalyakṣatapūrṇāni kṛtvā kautukabandhanam || yāvatpaṃcāvṛttaṃ
sūtraṃ tāvadarkaṃ praveṣṭayet || svaśākhoktena mantreṇa gāyatryā vā'thavā japet || pañcīkṛtya punaḥ sūtraṃ kaṇṭhe badhnāti mantrataḥ || bṛhatsāmeti mantreṇa
sūtre rakṣāṃ prakalpayet || arkasya purataḥ paścāddakṣiṇottarayostathā || kumbhāṃśca nikṣipetpaścādāgneyādicatuṣṭaye || savastrapratimākumbhaṃ triḥsūtreṇaiva
veṣṭayet || haridrāgandhasaṃyuktaṃ pūrayecchītalaṃ jalam || pratikumbhaṃ mahāviṣṇuṃ sampūjya parameśvaram || pādyārghyādinivedyāntaṃ prakuryānnāmamantrataḥ ”
śaunakaḥ “ tṛtīye ca vivāhe tu samprāpte puruṣasya tu || arkaṃ vivāhaṃ vakṣyāmi śaunako'haṃ vidhānataḥ || arkasannidhimāgatya tatra svastyādi
vācayet || nāndīśrāddhaṃ prakurvīta sthaṇḍilaṃ tu prakalpayet || arkamabhyarcya so'rthī ca gandhapuṣpākṣatādibhiḥ || svayaṃ cālaṅkṛtastadvadvastramālyādibhiḥ
śubhaiḥ || arkasyottaradeśe tu samanvārabdha etayā || ullekanādikaṃ kuryādāghārāntamataḥparam || ājyāhutiṃ ca juhuyātsaṅgobhiriti caikayā
yasmai tvaṃ kāmakāmāyetyekayā'tha ghṛtaṃ hunet || vyāhṛtibhiśca hutvā'tha homaśeṣaṃ samāpayet || punaḥ pradakṣiṇaṃ kuryānmantrametamudīrayet || mayā
kṛtamidaṃ karma sthāvareṣu jarāyujā || apatyāni ca me dehi tatsarvaṃ kṣantumarhasi || ityuktvā śāntisūktāni japtvā taṃ visṛjetpunaḥ || goyugmaṃ

62.6-2.4

dakṣiṇāṃ dadyādācāryāya ca bhaktitaḥ || itarebhyo'pi viprebhyo dakṣiṇāṃ cāpi bhaktitaḥ || tatsarvaṃ gurave dadyādante puṇyāhamācaret ” iti
“ caturthe divase'tīte tamabhyarcya tataḥparam || vyastāḥ samastā vyāhṛtīstataśca sviṣṭakṛdbhavet || pariṣecanaparyantamayāścetyādibhiḥ kramāt
visṛjya homamagniṃ ca vidhinā mānuṣīṃ purā || udvahedanyathā naiva putrapautrādivṛddhimān || na paśūn ca mitrāṇi maṅgalaṃ vai prayacchati || evameva
dvijaśreṣṭho vidhinā samyagudvahet || dhanadhānyasamṛddhiṃ ca samyagarkaḥ prayacchati ’ iti

Linked texts (7)