Baudhayanaprayogamala 9
Baudhāyanaprayogamālā 9
- Language
- Sanskrit
Contents
- 9.64 — 10 parts
9.2
athedhmapravraścanānyabhyādhāya || atha prāyaścittāhutīrjuhoti
dravyahavirmantrasaṃskārāṇāṃ caturṇāṃ madhye anyatamadoṣasya nityatvāt tannimittaprāyaścittahomaṃ kariṣye || oṃ mano̱jyoti̱rjuṣa̍tā̱mājya̱ṃ vicchi̍nnaṃ
ya̱jñam̐sami̱maṃ da̍dhātu
9.1
yā i̱ṣṭā u̱ṣaso̍ ni̱mruca̍śca̱ tāḥ sanda̍dhāmi ha̱viṣā̍ ghṛ̱tena̱ svāhā̍ || manase jyotiṣa uṣobhyo nimrugbhya idam
9.2-2
oṃ a̱yāścā̍gne̱syana̍bhiśastīśca̍ sa̱tyami̍tvama̱yā asi̍ | a̱yasā̱ mana̍sā dhṛtoyasāṃ ha̱vyamūhahiṣe̱'yānau̍ dhehi bheṣa̱ja1svāhā̍ || agnaye ayasa idam
9.3
oṃ yada̱sminkarma̍ṇyatyarī̍rica̱ṃ yadvā̱ nyūna̍mi̱hāka̍ram | a̱gniṣṭatsviṣṭa̱kṛdvi̱dvāntsarva̍ṃ sviṣṭa̍ṃ suhu̍taṃ karotu me svāhā̍ || agnaye sviṣṭakṛte
idam
9.4
oṃ sva̱sti na̱ indro̍ vṛ̱ddhaśra̍vāḥ sva̱sti na̍ḥ pū̱ṣā vi̱śvave̍dāḥ | sva̱sti na̱stārkṣyo a̍riṣṭanemiḥ sva̱sti no̱ bṛha̱spati̍rdadhātu svāhā̍
indrāya vṛddhaśravase pūṣṇe viśvavedase tārkṣyāyāriṣṭanemaye svastaye bṛhaspataya idam
9.5
oṃ tatsa̍vi̱tuḥ .... praco̱dayā̍tsvāhā̍ || savitra
idam
9.64.1
oṃ yanme̍ ā̱tmana̍ḥ0 || puna̍ra̱gniḥ0 || oṃ bhūḥ svāhā̍ || agnaya idam || oṃ bhuva̍ḥ svāhā̍ || vāyava idam
o3m̱suva̍ḥ svāhā̍ || sūryāya idam || oṃ bhūrbhuva̱ḥsuva̍ḥ svāhā̍ | prajāpataya idam || oṃ i̱ṣṭebhya̱ḥ svāhā̍ || iṣṭebhya idam || oṃ
vaṣa̱ḍani̍ṣṭebhya̱ḥ svāhā̍ || vaṣaḍaniṣṭebhya idam || oṃ bheṣa̱jaṃ duri̍ṣṭyai̱ svāhā̍ || duriṣṭyā idam || oṃ niṣkṛ̍tyai̱ svāhā̍ || niṣkṛtyā
idam || oṃ daurā̍ddhyai̱ svāhā̍ || daurāddhyā idam || oṃ daivī̍bhyasta̱nūbhya̱ḥ svāhā̍ || daivībhyastanūbhya idam || oṃ ṛddhyai̍ svāhā̍
ṛddhyā idam || oṃ samṛ̍ddhyai̱ svāhā̍ || samṛddhyā idam || oṃ sarva̍samṛddhyai̱ svāhā̍ || sarvasamṛddhyā idam || oṃ yato̍ indra
bhayā̍mahe̱ tato̍ no̱ abha̍yaṃ kṛdhi || maghava̱ñchagdhi̱ tava̍ tanna̍ ū̱taye̱ viddviṣo̱ vimṛdho̍ jahi svāhā̍ || abhayaṅkarendrāyedam || oṃ sva̱sti̱dā
vi̱śaspati̍rvṛtra̱hā vimṛdho̍ va̱śī || vṛṣend̍raḥ pura e̍tu naḥ svasti̱dā a̍bhayaṅka̱raḥ svāhā̍ || abhayaṅkarendrāyedam || oṃ ā̱bhirgī̱rbhiryadato̍
na ū̱namāpyā̍ya ya harivo vardha̍mānaḥ || ya̱dā sto̱tṛbhyo̱ mahi̍go̱trā ru̱jāsi̍ bhūyiṣṭha̱bhājo̱ adha̍te syāma̱ svāhā̍ || harivate vardhamānāyedam
oṃ aṃnā̍jñātaṃ yadā jñā̍taṃ ya̱jñasya̍ kri̱yate̍ mi̱thu | a̱gne̱ tada̍sya kalpaya̱ tvaṃ hi vettha̍ yathā̱tatha̍ svāhā̍ || agnaya idam || oṃ puru̍ṣasammito
ya̱jño ya̱jñaḥ puru̍ṣa sammitaḥ || a̱gne̱ tada̍sya kalpaya̱ tvaṃ hi vettha̍ yathā̱tatha̍ svāhā̍ || agnaya idam || oṃ yatpā̍ka̱trā mana̍sā dī̱nada̍kṣā̱na
9.64.2
ya̱jñasya̍ ma̱nvate̱ marttā̍saḥ || a̱gniṣṭaddhotā̍ kratu̱vidvijā̱nanyaji̍ṣṭho de̱vām̐'ṛtuśo ya̍jāti̱ svāhā̍ || agnaya idam || oṃ bhūra̱gnaye̍ ca pṛ̱thi̱vyai
ca maha̱te ca̱ svāhā̍ || agnaye pṛthivyai mahata idam || oṃ bhuvo̍ vā̱yave̍ cā̱ntari̍kṣāya ca maha̱te ca̱ svāhā̍ || vāyave'ntarikṣāya mahata
idam || o3suva̍rā̱dityā̍yaṃ ca di̱ve ca̍ maha̱te ca̱ svāhā̍ || ādityāya dive mahata idam || oṃ bhūrbhuva̱ḥsuva̍ścandrama̍se ca̱ nakṣa̍trebhyaśca
di̱gbhyaśca̍ maha̱te ca̱ svāhā̍ || candramase nakṣatrebhyo digbhyo mahata idam || oṃ pāhi no agna ena̍se svāhā̍ || agnaya idam || oṃ
pāhi no viśvaveda̍se svāhā̍ || viśvavedasa idam || oṃ ya̱jñaṃ pā̍hi vibhāvaso svāhā̍ || vibhāvasava idam || oṃ sarva̍ pāhi śatakra̍to
svāhā̍ || śatakratava idam || oṃ pāhi no̍ agna̱ eka̍yā || pā̱hyu̍ta dvi̱tīya̍yā || pā̱hyūrja̍ṃ tṛ̱tīya̍yā || pā̱hi gī̱rbhiṛ̍ta̱sṛbhi̍rvaso̱
svāhā̍ || agnaya idam || oṃ sa̱pta te̍ agne sa̱midha̍: sa̱ptaji̱hvāḥ sa̱ptaṛṣa̍yaḥ sa̱ptadhāma̍ pri̱yāṇi̍ || sa̱pta hotrā̍: sa̱ptadhā tvā̍ yajanti sa̱ptayonī̍rāpṛ̍ṇasvā ghṛ̱tena̱ svāhā̍ || agnaye saptavata idam || oṃ puna̍stvādityā rudrā vasa̍vaḥ sami̍ndhatāṃ puna̱rbrahmāṇo̍ vasunītha ya̱jñaiḥ || ghṛ̱tena̱ tvaṃ
ta̱nuvo̍ vardhayasva sa̱tyāḥ sa̍ntu yaja̍mānasya̱ kāmā̍: svāhā̍ || ādityebhyo rudrebhyo brahmabhyo vasunīthāyedam || ityekāmājyaktātsamidhaṃ
hutvā, punaretayaiva sruvāhutiṃ juhuyāt iti prayogaratne prayogatilake viśvāmitrakārikāyāmapyuktam || oṃ brahma̍jajñā̱naṃ pra̍tha̱maṃ pu̱rastā̱dvisī̍mataḥ
9.64.3
suruco̍ ve̱naāṃva̍ḥ || sabu̱dhniyā̍ upa̱mā a̍sya vi̱ṣṭhāḥ sa̱taśca̱ yoni̱masa̍taśca̱ viva̱ḥ svāhā̍ || brahmaṇa idam || oṃ i̱daṃ viṣṇurvica̍krame tre̱dhā
nida̍dhe pa̱dam || samū̍ḍhamasya pām̐su̱re svāhā̍ || viṣṇava idam || oṃ trya̍mbakaṃ yajāmahe suga̱ndhiṃ pu̍ṣṭi̱vardhana̍m || u̱rvā̱ru̱kami̍va̱ bandha̍nānmṛ̱tyormu̍kṣīya̱ mā mṛtā̱tsvāhā̍ || tryambakāyedam || oṃ ga̱ṇānā̍ṃ tvā ga̱ṇapa̍tim̐havāmahe ka̱viṃ ka̍vī̱nāmu̍pa̱maśra̍vastamam || jye̱ṣṭha̱rāja̱ṃ brahma̍ṇāṃ
brahmaṇaspata̱ ā na̍śśṛ̱ṇvannū̱tibhi̍ssīda̱ sāda̍na̱m̐ svāhā̍ || gaṇapataya idam || oṃ jā̱tave̍dase sunavāma̱ soma̍marātī ya̱to nida̍hāti̱ veda̍ḥ || sa na̍ḥ
parṣa̱dati̍ du̱rgāṇi̱ viśvā̍ nā̱veva̱ sindhu̍ṃ duri̱tātya̱gniḥ svāhā̍ || durgāyā idam || oṃ brahma̍prati̱ṣṭhā ma̍naso̱ brahma̍vā̱caḥ || brahma̍ya̱jñānā̍ṃm̐ha̱viṣā̱mājya̍sya || ati̍ri̱ktaṃ karma̍ṇo̱ yacca̱ hīna̍m || ya̱jñaḥ parvā̍ṇi prati̱ranne̍ti ka̱lpayan svāhā̍kṛtāhu̍tiretu de̱vān svāhā̍ || yajñā̱yedam
oṃ ā̱śrā̍vitama̱tyāśrā̍vitam || vaṣa̍ṭkṛta̱matya̍nū̱ktaṃ ca̱ ya̱jñe || ati̍ri̱ktaṃ....de̱vān svāhā̍ || yajñā̱yedam || oṃ yaddvā̍ devā atipā̱dayā̍ṃni || vā̱cā citpraya̍taṃ de̱vaheḍa̍nam || arā̍yo a̱smām̐a̱bhidu̍cchunā̱yatai̍ || a̱nyatrā̱smanma̍ruta̱stannidhai̍tana̱ svāhā̍ || devebhyo marudbhya
9.64.4
idam || oṃ ta̱tam ma̱ āpa̱stadu̍tāyate̱ puna̍: || svā̱dhi̱ṣṭhādhī̍tiru̱cyā̍ya śasyate || a̱yam̐sa̍mu̱dra u̱ta viśva̍bheṣajaḥ || svāhā̍kṛtasya̱ samṛ̍ta̱ṣṇvatarbhuva̱ḥ svāhā̍ || ṛbhubhya idam || oṃ kṣetra̍sya̱ pati̍nā va̱yam̐hi̱tene̍va jayāmasri || gāmaśva̍ṃ poṣayi̱tnvāsanno̍mṛḍātīdṛ̱śe svāhā̍ || kṣetrapataya
idam || oṃ vāsto̍ṣpate̱ prati̍jānīhya̱smāntsvā̍ve̱śo a̍namī̱vo bha̍vānaḥ || yattvema̍he̱ prati̱tanno̍juṣasva̱ śanna̍ edhi dvi̱pade̱ śaṃ catu̍ṣpade̱ svāhā̍
vāstoṣa़pataya idam || oṃ viṣṇo̱rnu ka̍ṃ vī̱ryā̍ṇi̱ pravo̍ca̱ṃ yaḥ pārthi̍vāni vima̱me rajā̍m̐si || yo aska̍bhāya̱dutta̍ra̱ṃ sadha̍sthaṃ vicakramā̱ṇastre̱dhoru̍gā̱yaḥ
svāhā̍ || viṣṇava idam || oṃ̱ tada̍sya priyama̱bhipātho̍ aśyā̱nnaro̱ yatre̍ deva̱yavo̱ mada̍nti || u̱ru̱kramasya̱ sa hi bandhu̍ri̱tthā viṣṇo̍: pa̱de pa̍ra̱me
madhva̱ utsa̍: svāhā̍ || viṣṇava idam || oṃ pra̱tadviṣṇu̍stavate vī̱ryā̍ya mṛ̱go na bhīmaḥ ku̍ca̱ro gi̍ri̱ṣṭhāḥ || yasyo̱ruṣu̍ tri̱ṣu vi̱krama̍ṇeṣvadhikṣi̱yanti̱ bhuva̍nāni̱ viśvā̱ svāhā̍ || viṣṇava idam || oṃ̱ paro̱ mātra̍yā ta̱nuvā̍ vṛdhāna̱ na te̍ mahi̱tvamanva̍śnuvanti || u̱bhe te̍ vidma̱ raja̍sī
pṛthi̱vyā viṣṇo̍ de̱va̱ tvaṃ pa̍ra̱masya̍ vitse̱ svāhā̍ || viṣṇava idam || oṃ vica̍krame pṛthi̱vīme̱ṣa e̱tāṃ kṣetrā̍ya̱ viṣṇurmanu̍ṣe daśa̱syan || dhru̱vāso̍
asya kī̱rayo̍ janā̍sa u̱ru̱kṣi̱tim̐su̱jani̍mā cakāra̱ svāhā̍ || viṣṇava idam || oṃ trirdevaḥ pṛ̍thi̱vīme̱ṣa e̱tāṃ vica̍krame śa̱tarca̍saṃ mahi̱tvā
9.64.5
praviṣṇu̍rastu ta̱vasa̱stavī̍yān tve̱ṣam̐hya̍sya sthavi̍rasya̱ nāma̱ svāhā̍ || viṣṇava idam || oṃ yada̍sya̱ karma̍ṇo 'tyarī̍rica̱ṃ yadvā̱nyūna̍mi̱hāka̍ram
a̱gniṣṭatsviṣṭa̱kṛdvi̱dvāntsarvam̐̍sviṣṭa̱ṃm̐suhu̍taṃ karotu me̱ agnaye̍ sviṣṭa̱kṛte̍ suhutā̱huta̱ āhutīnā̱ṃ kāmā̍nām̐samardhayi̱tre svāhā̍ || (ityuttarārdhapūrvārdhe) agnaye
sviṣṭakṛta idam || athānyena paridhīn madhyamadakṣiṇottarakrameṇānakti || atha prāgādisthitaparistaraṇadarbhānadāya ājyasthālyāmagramadhyamūlāni sammṛjya darbhamekaṃ pṛthakṛtya darbhatrayaṃ prāgvaṃ ūrdhvāgraṃ atiyaśvaṃ akampayannagrādārabhya mūlāntaṃ dāhayanneva prāsyet || pṛthakkṛtamapi tathaiva
prāsya madhyamaṃ paridhimanuprahṛtya || athetarau yugapatprahṛtya teṣu sam̐srāvaṃ juhoti tūṣṇīm || prajāpataya idam || "yattūṣṇīṃ tatprājāpatyam" iti śruteḥ || oṃ taccha̱ṃyorāvṛ̍ṇīmahe || gā̱tuṃ ya̱jñāya̍ || gā̱tuṃ ya̱jñapa̍taye || daivī̍: sva̱stira̍stu naḥ svāhā̍ || śaṃyuvākāya
idam || oṃ sva̱stirmā̍nu̱ṣebhya̍ḥ || ū̱rdhvaṃ ji̍gātu bheṣa̱jam || śanno̍ astu dvi̱pade̍ || śaṃ catu̍ṣpade̱ svāhā̍ || śaṃyuvākāyedam || atha
sarvaprāyaścittaṃ kariṣye || oṃ bhūrbhuva̱ḥsva̱ḥ svāhā̍ || prajāpataya idam || atha pūrṇāhutiḥ || oṃ ya̱jña ya̱jñaṃ ga̍ccha ya̱jñapa̍tiṃ gaccha̱ svāṃ
yoni̍ṃ gaccha̱ svāhai̱ṣa te̍ ya̱jño ya̍jñapate sa̱ha sū̍ktavā̱kaḥ su̱vīra̱ḥ svāhā̍ || oṃ de̱vā̍ gātuvido gā̱tuṃ vi̱ttvā gā̱tumita̍ ma̱rnasaspata i̱manno̍ deva de̱veṣu̍
9.64.6
ya̱jñam̐svāhā̍ vā̱ci svāhā̱ vāte̍dhāḥ svāhā̍ || devebhyo gātuvidbhyo yajñāyedam || oṃ mūrddhāna̍ṃ di̱vo a̍ra̱tiṃ pṛ̍thi̱vyā vai̍śvāna̱ramṛ̱tāya̍ jā̱tama̱gnim
ka̱vim̐sa̱mrāja̱mati̍thi̱ṃ janā̍nāmā̱sannāpātra̍ṃ janayanta de̱vāḥ svāhā̍ || mūrddhāgnaya idam || [ atra ‘oṃ vasordhārāṃ juhoti’ ityanuvākena ‘annādya̍vi’ ityantena vasordhārā śiṣṭācāraprāptā kārikoktā ca || sa cānuvāko grahaśāntyante likhyate || ] oṃ pū̱rṇāhu̱timu̍tta̱māṃ ju̍hoti
sarva̱ṃ vai pū̍rṇāhu̱tiḥ || sarva̍me̱vāpno̍ti || atho̍ i̱yaṃ vai pū̍rṇāhu̱tiḥ || a̱syāme̱va prati̍tiṣṭhati || [ etadanantaram = oṃ narma̍ste hara̍se śo̱ciṣe̍
nama̍ste astva̱rciṣe̍ || a̱nyante̍ a̱smattapa̍ntu he̱taya̍: pāva̱ko a̱smabhya̍m̐śi̱vo bha̍va || oṃ agne̱ naya̍ su̱pathā̍ rā̱ye a̱smān viśvā̍ni deva va̱yunā̍ni
vi̱dvān || yu̱yo̱dhya̍smajju̍hurā̱ṇameno̱ bhūyi̍ṣṭhāṃ te̱ nama̍ uktiṃ vidhema || oṃ prava̍: śu̱krāya̍ bhā̱nave̍ bharadhvaṃ ha̱vyaṃ ma̱tiṃ cā̱gnaye̱ supūtam || yo
daivyā̍ni̱ mānu̍ṣā ja̱nūm̐ṣi̍ a̱ntarviśvā̍ni vi̱dmanā̱ jigā̍ti || oṃ acchā̍ga̱iro ma̱tayo̍ deva̱yantī̍: || a̱gnīya̍nti̱ dravi̍ṇaṃ bhikṣa̍māṇāḥ
su̱sandṛśa̍m̐supratī̍ka̱m̐svañca̍m || ha̱vya̱vāha̍ma̱rati̱ṃ mānu̍ṣāṇām || oṃ agne̱ tvama̱smadyu̍yo̱dhyamī̍vāḥ || ana̍mitrā a̱bhyama̍nta kṛ̱ṣṭīḥ || puna̍ra̱smabhya̍ 'su̱vi̱tāye̍ de̱vāḥ || kṣmā̍ vi̱śve̍bhi̱raja̍re̱bhiryajatra || oṃ a̱gne̱ tvaṃ pā̍rayā̱nvyo̍ a̱smān || sva̱stibhi̱rati̍ du̱rgāṇi̱ viśvā̍ || pūśca̍ pṛ̱thvī
9.64.7
ba̍hu̱lā na̍ u̱rvī || bhavā̍to̱kāya̱ tana̍yāya̱ śaṃyoḥ || oṃ pra̱kāra̍vo̱ mana̍nā vyacyamā̍nāḥ de̱va̱dhrīcī̍ṃ nayata de̱vaya̍ntaḥ || da̱kṣiṇā̱ vāḍva̱jinī̱
prācye̍ti || ha̱virmara̍ntyū̱gmaye̍ ghṛ̱tācī̍ || oṃ sa̱kṛtte̍ a̱gne namaḥ || dviste namaḥ || triste namaḥ || ca̱tuste namaḥ || pañca̱kṛtva̍ste namaḥ
daśa̱kṛtva̍ste namaḥ || śa̱takṛtva̍ste namaḥ || sa̱hasrakṛtva̍ste namaḥ || nama̍ste astu mā mā̍ hiṃsīḥ || namaste gārhapatyāya0 || kāṇḍadvayamupāttāya0 || yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava || kṛṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa tubhyaṃ viśvātmane namaḥ || =iti agniprārthanāmantrāḥ
śiṣṭaiḥ paṭhyamānā dṛśyante || ato'tra adhyetṛsaukaryāya niveśitam || ] atha hutaśeṣanidhānaprāśanādyupariṣṭāttrāṇyapyatraiva kāryāṇi
atra kārikā 'hutaśeṣanidhānaṃ ca prāśanaṃ mūrdhni cāhutiḥ || kuryātkarmasamāpteḥ prāk pariṣekavisarjanāt' iti || sarvatrānāmnāteṣu vyāhṛtyā
hutaśeṣanidhānaṃ prāśanaṃ ceti prayogasāre || punarūrjasvana ityādi || adi̱tenva̍maᳵsthāḥ || anu̍ma̱tenva̍maᳵsthāḥ || sara̍sva̱tyenva̍maᳵsthāḥ
de̱va̍savita̱ḥ prāsā̍vīḥ || iti pūrvavat prāgādipariṣicya athotthāya upatiṣṭhate || oṃ yatte̍ agne̱ teja̱stenā̱haṃ teja̍svī bhūyāsam || yattai̍ agne̱
varca̱stenā̱haṃ varca̍svī bhūyāsam || yatte̍ agne hara̱stenā̱ham̐ha̍ra̱svī bhūyāsam || mayi̍ me̱dhāṃ mayi̍ pra̱jāṃ mayya̱gnistejo̍ dadhātu || mayi̍ me̱dhāṃ
mayi̍ pra̱jāṃ mayīndra̍ indri̱yaṃ da̍dhātu || mayi̍ me̱dhāṃ mayi̍ pra̱jāṃ mayi̱ sūryo̱ bhrājo̍ dadhātu || iti ṣaḍbhirupasthāya athopaviśya | oṃ
9.64.8
mā na̍sto̱ke tana̍ye̱ mā na̱ āyu̍ṣi̱ mā no̱ goṣu̱ mā no̱ aśve̍ṣu rīriṣaḥ || vī̱rānmā no̍ rudra bhā̱mito va̍dhīrha̱viṣma̍nto̱ nama̍sā vidhemate || iti
prāgvodagvā hutabhasma gṛhītvā || 'ojo̍si' iti lalāṭe || 'saho̍si' iti kaṇṭhe || 'bala̍masi' iti dakṣiṇabāhumūle
'bhrājo̍si' iti kaṇṭhapṛṣṭhe || 'de̱vānā̱ṃ dhāma̱ nāma̍si' iti nābhau || 'viśva̍masi vi̱śvāyu̍:' iti hṛdaye || 'sarva̍masi sarvā̱ryurabhibhūroma̱' iti śirasi || ityabhimṛśya || mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ bhaktihīnaṃ hutāśana || yaddhutaṃ tu mayā deva paripūrṇaṃ tadastu me
ajñānādvā pramādādvā vaikalyātsādhanasya vā || yannyūnamatiriktaṃ ca tatsarvaṃ kṣantumarhasi || śraddhāṃ medhāṃ yaśaḥ prajñāṃ vidyāṃ buddhiṃ śriyaṃ
balam || āyuṣyaṃ teja ārogyaṃ dehi me havyavāhana || anyathā śaraṇaṃ nāsti tvameva śaraṇaṃ mama || tasmātkāruṇyabhāvena rakṣa rakṣa
hutāśana || iti prārthya || praṇītāpātramagneḥ paścādvarhiṣi nidhāya mārjayate || oṃ sada̍si̱ sanme̍ bhūyā̱ḥ sarva̍masi̱ sarva̍ṃ me bhūyāḥ
pūrṇama̍si pū̱rṇaṃ me̍ bhūyā̱ akṣa̍itamasi̱ māmaikṣeṣṭhāḥ || oṃ prācyāṃ diśi de̱vā ṛ̱tvijo̍ mārjayantām || oṃ dakṣi̍ṇāyāṃ diśi māsā̍: pi̱taro̍
mārjayantām || apa upaspṛśya || oṃ pra̱tīcyā̍ṃ di̱śi grahā̍: pa̱śavo̍ mārjayantām || oṃ udī̍cyāṃ diśyāpa̱ oṣa̍dhayo vana̱spata̍yo
mārjayantām || oṃ ū̱rdhvāyāṃ diśi ya̱jñaḥ sa̍ṃvatsa̱ro ya̱jñapa̍tirmārjayantām || iti kuśāgraiḥ tattaddikṣu mārjayitvā || 'oṃ samu̱draṃ va̱:
9.64.9
prahi̍ṇo̱myakṣi̍tāḥ svāṃ yoni̱mapi̍ gacchata || acchi̍draḥ pra̱jāyā̍ bhūyāsa̱ṃ mā parā̍seci̱matpaya̍:' iti parācīnaṃnanīya tābhiradbhiḥ kuśāgrairdampatī
prokṣet || atra yajamānaḥ vāmapārśvasthitapatnyañjalau praṇītāpātrajalaṃ prāṅmukhaṃ niṣiñcya ācāryo'ñjalisthajalaiḥ pāpanirasanārthaṃ yajamānaṃ patnīṃ ca
prokṣati patnī tajjalaṃ barhiṣi niṣiñcati || athavā yajamānaḥ svavāmapāṇiṃ barhiṣi nidhāya uttānīkṛtya dakṣiṇapāṇinā praṇītāpātraṃ gṛhītvā
tajjalaṃ pratyaṅmukhaṃ tatra niṣicya ‘tā āpaḥ samudraṃ gacchanti’ iti dhyāyati ācāryaḥ pāṇisthajalaiḥ yajamānaṃ patnīṃ ca prokṣet || atha brahmaṇe varaṃ
dadāti ‘brahmanvaraṃ te dadāmi’ iti (gāmityarthaḥ) || yathāśakti tanmūlyaṃ vā dadyāt || anupaviṣṭe brahmaṇi brāhmaṇamekaṃ bhojayitvā
yathāśakti dakṣiṇāṃ datvā sadasebhyaśca dakṣiṇāṃ datvā || ‘yasya smṛtyā ca nāmoktyā tapo yajñakriyādiṣu || nyūnaṃ sampūrṇatāṃ yāti sadyo
vande tamacyutam’ || anenāmukahomakarmaṇā śrīparameśvaraḥ prīyatām || itīśvarārpaṇaṃ kṛtvā || ‘namaste gārhapatyāya namaste dakṣiṇāgnaye
nama āhavanīyāya mahāvedyai namo namaḥ || kāṇḍadvayamupāttāya karmabrahmasvarūpiṇe || svargāpavargadātre ca yajñeśāya namo namaḥ || iti
namaskṛtya || pramādātkurvatāṃ karma pratyavetādhvareṣu yat || tadviṣṇoḥ smaraṇādeva sampūrṇaṃ syāditi śrutiḥ || viṣṇo viṣṇo viṣṇo iti
viṣṇusmaraṇaṃ kuryāt || iti sarvasādhāraṇāgnimukhaprayogaḥ
athāgnihotrikaprayogaḥ || atha devayajanollekhanaprabhṛtyagnipratiṣṭhāpanāntaṃ kṛtvā !! prāṇānāyamya deśakālau saṅkīrtya amukahomaṃ
9.64.10
kariṣye || amukahomaḥ karma āgnihotrikaṃ tantram || mṛḍonāmāgniriti pūrṇāhutau || anyatra tatratatroktāgniḥ amuko devatā
ājyaṃ haviḥ || agniḥ sviṣṭakṛt || ājyasya māntravarṇikyo devatā ityādi saṅkalpya anvādhānādikṛtvā || pātrāsādanakāle
‘ājyasthālīṃ sruvaṃ caiva srucaṃ ca samidhaṃ tathā || kūrcaṃ prokṣaṇapātraṃ ca sādayedāgnihotrike’ ityāsādya || pavitrakaraṇādiprokṣaṇyājyasaṃskārasruksammārjanāntaṃ kṛtvā sruci caturgṛhītaṃ gṛhītvā upari samidhaṃ nidhāya kūrce srucaṃ nidhāya || ‘juṣasva na’ ityādi ‘aditenumanyasva’
ityādibhiḥ pariṣicya 'agnaye namaḥ' ityādibhirabhyarcya samidhamagnau nidhāya ādyantayoḥ spṛṣṭvā tasyāmādīptāyāṃ yatkarma karoti tasya
pradhānamantrān sarvāntasahaivānucchvasannanudrutya yājyānuvākyānurūpaṃ vinā sarvānte svāhākāre samidhoparārdhe sakṛdevādhaṃ juhoti || mantraliṅgadevatābhya uddeśatyāgaḥ | tataḥ srucaṃ sakṛtsantāpya athāgnaye sviṣṭakṛte svāheti pūrvāmāhutimatihāya samidhyeva pūrvārdhe hutvā atha srucaṃ triḥ
santāpya kūrce nidhāya prātaḥkālike karmaṇyūrdhvamunmṛjya prāgyuttānena pāṇinā kūrce srugbilasthaghṛtalepamunmārṣṭi tūṣṇīmuttarabhāge || atha cet
anyakālikaṃ karma prācīnāvītī tarhyavācīnamavamṛjya pratīcyānīya pāṇinā kūrce lepannimārṣṭi tūṣṇīṃ dakṣiṇabhāge apa upaspṛśya yajñopavītī
dviraṅgulyā prāśya apa ācamya udaṅmukhaḥ prācīnadaṇḍayā srucā hastena vā bhakṣayitvā apa ācamya darbhaiḥ srucaṃ nimṛjya niṣṭapya adbhiḥ pūrayitvā
pātreṣu sthāpayitvā sarvaprāyaścittārthaṃ mindāhutīrvyāhṛtīśca hutvā uttarapariṣekādikaṃ kuryāt || ityāgnihotrikavidhiḥ
9.64-2
athā'pūrvikam
athā'pūrvike sthaṇḍilollekhanādyagnipratiṣṭhāpanāntaṃ kṛtvā saṅkalpya anvādhāya || pātrāsādanakāle 'ājyasthālīṃ sruvaṃ caiva carusthālīṃ samīkṣaṇam
darvī ca prokṣaṇīṃ caiva catasraḥ samidhastathā' etānyāsādya || pavitrakaraṇādi havirniṃrvāpaprokṣaṇājyasaṃskārājyalaṅkaraṇāntaṃ kṛtvā tāścatasraḥ
samidhobhyādhāya vyāhṛtīrhutvā pūrvavaddhavirādāya tattaduktamantrairnāmamantrairvā pakkaṃ hutvā pūrvavatsviṣṭakṛtamavadāya yathāgotramabhighārya 'agnaye sviṣṭakṛte
svāhā' iti nāmamantreṇa sviṣṭakṛtaṃ hutvā mindāhutīrvyāhṛtīśca hutvā paristaraṇapraharaṇādyuttarapariṣekāntaṃ kṛtvā samāpayet || 'na paridhirna ca brahmā
na praṇītā na barhiṣaḥ || na ca sviṣṭakṛdādīni tantramāpūrvikaṃ smṛtam || eteṣāṃ trayāṇāṃ tantrāṇāṃ parasparasaṅkaraṃ na kuryāt || aśaktaḥ saṅkaṭe
roge dravyābhāve nṛpāṅgaye || kuryādāpūrvikenaiva sukṛtā caiva sā bhavet ||' ityāpūrvikavidhiḥ
Linked texts (3)
- Āpastambagṛhyasūtra — Āpastamba, Sanskrit
- Veṅkaṭeśīyaprayogamālā — Veṅkaṭeśa Jyotiṣin, Sanskrit
- Aśvamedhabhāṣya — Bhaṭṭabhāskara Miśra, Sanskrit