Subodhinipaddhati 46.1-3
Subodhinīpaddhati 46.1-3
- Language
- Sanskrit
46.1-3.1
athotsargaprayogaḥ
sāmnā plāvayitvā| hā | vo 3 hā| vo 3 hā| ra | hā | o 234
vā̍ | hā̍yi | pūnānā̍ 234ḥ so̍ | mādhārā̍ 234 yā̍ | āpo̍-3vā̍ 234 sā̍ | no̍ arpā̍ 234 hī̍ | āratnā̍ 234 dhā̍ḥ
yoṃ nīmā̍ 234 ttā̍ | svāsīdā̍ 234 sī̍ | utsodā 234
yi vo̍ | hāhiraṇyā̍ 234 yā̍ḥ | hā̍ | vo 3 hā̍ | vo̍ 3 hā
3 | hā | o̍ 234 vā̍ | hā̍ 34 | au hovā | e 3 | ati
viśvāni̍ duritā̍tare mā 2345 || plavo'nvahaṃ bhavati samudraṃ vā
ete prasnānti ye saṃvatsaramupayanti yo vā aplavaḥ samudraṃ prasnāti
na sa tata udeti yatplavo bhavati svargasya lokasya samaṣṭyā ativiśvāni duritā taremeti yadevaiṣāṃ duṣṭutaṃ duḥśastaṃ tadetena taranti || tato nimajyācamya gṛhamāgaccheyuḥ | tata āpunarupākaraṇācchandasāmanadhyāyo'nyatra brahmayajñāt | ityutsargaprayogaḥ
atha puṣṭikarmaṇāṃ prayogaḥ
prathamārambhe trirātramupavāsaḥ | tataḥ prātaḥ kariṣyamāṇo'numantraṇakarmaṇaḥ pūrvedyuḥ pradoṣe sāyaṃhomānantaraṃ vṛddhiśrāddham
“gavāṃ niḥkālapraveśanakarmāṅgaṃ nāndīśrāddhamahaṃ kariṣye” iti
saṅkalpaḥ | tataḥ prātarhomottaraṃ kuśapāṇiḥ prāṅmukha upaviśyācamya,
prāṇānāyamya, deśakālau smṛtvā “gavāṃ śarīre saṅkhyayā ca puṣṭikāmo'haṃ araṇyaṃ nīyamānānāṃ gavāṃ anumantraṇakarma kariṣye”
iti saṅkalpya, ālokayanspṛṣṭvā anumantrayet | imā me viśvatovīrya iti prajāpatiranuṣṭup indraḥ gavāmanumantraṇe viniyogaḥ
imā me viśvatovīryo bhava indraśca rakṣagam | pūṣaim̐stvaṃ paryāvarttayānaṣṭā āyantu no gṛhān
sāyaṃ prātarāgatā “imā madhumatīrmahyamanaṣṭāḥ payasā saha
gāva āśrvasya mātara ihemāḥ santu bhūyasīḥ ||”
46.1-3.2
sarvāsāṃ sahānumantraṇasparśanāsambhavādālokayannanumantrayet
iti go'numantraṇākhyaṃ prathamaṃ puṣṭikarma
atha lalāṭalihanākhyaṃ puṣṭikarma
tacca adhṛtagarbhāyā goḥ prathamajātasya vatsasya karttavyam | nātra
vṛddhiśrāddham | trirātropavāsābhāvaśca | prasavānantaraṃ mātuḥ pralehanātpūrvaṃ jihvayā lalāṭamulikhya manasā paṭhitamantreṇa nigirayet
ācamanādi deśakālau saṅkīrttanānte “gavāṃ puṣṭikāmo'haṃ lalāṭalihanākhyaṃ karmāhamiti” saṅkalpaḥ | gavāṃ śleṣmāsītyasya prajāpatiryajuḥ śleṣmā lalāṭalihane viniyogaḥ | oṃ gavāṃ śleṣmāsi
gāvo mayi śliṣyantu | ityādyaṃ puṣṭikarma
atha dvitīyam
sarvāsāṃ gavāṃ prasavottarametatkarma | tatra pūrvaṃ trirātramupavāsaḥ
karmāhe prātarvṛddhiśrāddhe “gopuṣṭikarmāṅgaṃ vṛddhiśrāddhamiti” saṅkalpaḥ
sāyaṃhomottaraṃ rātrau gavāmāvāsagṛhe'gniṃ saṃsthāpya, adhyardhamathitaṃ
dadhi uṣṇīkṛte navanīte adhaḥsthitaṃ vā vilayanametayoranyatareṇa
homaḥ | atra kṣiprahomavidhiḥ | deśakālau smṛtvā “gavāṃ puṣṭikāmo'haṃ homaṃ kariṣye |” adhiśrayaṇaṃ vinā utpavanādisaṃskārānvidhāya, sruvaṃ saṃmārjya, ekāmāhutiṃ juhuyāt | asya prajāpatiranuṣṭup
pūṣā vilayanahome viniyogaḥ
saṅgṛhaṇa saṅgṛhāṇa ye jātāḥ paśavo mama | pūṣaiṣām̐ śarma
yacchatu yathā jīvantau apyayāt svāhā | idaṃ pūṣṇe na mameti
tyāgaḥ | tato'nuparyukṣaṇādi vāmadevyagānāntam | iti dvitīyaṃ
puṣṭikarma
atha tṛtīyam
pūrve trirātramupavāsaḥ | pūrvāhnakālaḥ | “puṣṭikarmāṅgaṃ nāndīśrāddhamahaṃ kariṣye” iti saṅkalpaḥ | tataḥ pūrvāhṇe ācamanādi deśakālakīrttanāntaṃ vidhāya “gavāṃ puṣṭikāmo'haṃ vatsamithunayoḥ karṇe
46.1-3.3
lakṣaṇamahaṃ kariṣye" iti saṅkalpya, tāmramayenāsinā lakṣaṇaṃ karṇa-prāṭanaṃ kuryāt | asya prajāpatiryajuratiḥ vatsamithunayorlakṣaṇakaraṇe viniyogaḥ
bhuvanamasi sahasramindrāya tvā samo dadāt | akṣatamariṣṭamiḷāndam | gopoṣaṇamasi goṣoṣasyeśiṣe gopoṣāya tvā | sahasrapoṣaṇamasi sahasrapoṣasyeśiṣe sahasrapoṣāya tvā
pūrvaṃ dakṣiṇakarṇe | tato vāme | prathamaṃ vatsasya | tato vatsikāyāḥ | evaṃ lakṣaṇaṃ kṛtvā lohiteneti mantreṇānumantrayet
asya prajāpatiryajurgāvaḥ anumantraṇe vi0
oṃ lohitena svadhitinā mithunaṃ karṇayoḥ kṛtam | yāvatīnāṃ
yāvatīnāṃ va aiṣamo lakṣaṇamakāriṣam | bhūyasīnāṃ bhūyasīnāṃ va
uttarāmuttarām̐ samāṃ kriyāsam
pratyekamanumantraṇam | pūrvaṃ vatsasya | tato vatsikayāḥ
sarvāsāṃ prasavottarametadapi karma varṣāsu | aparāhne vatsabandhanaraśanāṃ prasāryamāṇāmanumantrayedvaddhavatsāṃ vā | asya prajāpatiranuṣṭup tantī anumantraṇe vi0
oṃ iyaṃ tantī gavāṃ mātā savatsānāṃ niveśanī | sā naḥ
payasvatī duhā uttarāmuttarām̐ samām
puṣṭikarmasu niḥkāḷapraveśane tantīvihiraṇaṃ ca pratyahaṃ karttavyāni | iti tṛtīyaṃ puṣṭikarma
atha goyajñaḥ
pūrvaṃ trirātramupavāsaḥ | nāndīśrāddham | pāribhāṣika evodagayanādikāḷaḥ athavā kārtikaśuklapratipadi pakṣādisthālīpākānantaraṃ āvarttanāhyākkarttavyaḥ | tatra “gavāṃ puṣṭikāmo'haṃ
agnyādīnsthālīpākena yakṣye" iti saṅkalpya, prakṛtivat carutantreṇāsādanaṃ kṛtvā "agnaye tvā, pūṣṇe tvā, indrāya tvā,
46.1-3.4
īśvarāya tvā nirvapāmīti" nirupya, pāyasacaruṃ śrapayitvā, tattadevatānāmnā hutvā, prakṛtivattantraṃ samāpya, vṛṣabhānāṃ śṛṅgābhyaanaghaṇṭābharaṇavasadānādibhiḥ pūjā| gavāṃ candanādisugandhidravyairabhyukṣaṇam, brāhmaṇānāṃ bhojanam, pūrṇapātradānādi kāryyam
iti goyajñaḥ
athāśvayajñaḥ
ayaṃ cāśvapatinā kāryyaḥ | tatra goyajñoktāścatvāro'nyādayaḥ, pañcamaṣaṣṭhau aśvapūjā | aśvānāmabhyukṣaṇam | aśvapuṣṭayarthamayaṃ yajñaḥ| ityaśvayajñaḥ
atha śravaṇākarmaprayogaḥ
tatra prathamārembhe vṛddhiśrāddham | śrāvaṇyāṃ paurṇamāsyāṃ prātarhomādikaṃ vidhāya, agniśālāyāḥ purastāddāradeśe vā yathāsambhavamaratnimātraṃ samacaturasraṃ sthaṇḍilaṃ kuryyāt | tatastasya caturdikṣu
saṃlagnaṃ padatrayaṃ vinyasya, tasmādadhikaṃ kiñcidbhūbhāgaṃ muktvā, pratidiśaṃ prādeśamitaṃ caturasraṃ sthaṇḍilaṃ kṛtvā upalimpet | tata
āvasathyāgnerekadeśaṃ śarāve kṛtvā, pratyagdakṣiṇayormadhye sañcareṇa praviśya, sthaṇḍilātpaścimantaḥ prāṅmukha upaviśya, saṃmārjanādibhūsaṃskārānkṛtvā'gniṃ praṇayet | tatastatra yavabharjanakarparolūkhalamusalacamasaśūrpādīnyāharet | tatastatkarparaṃ yavabharjanārthaṃ agnāvadhiśritya, sakṛdgṛhītānmuṣṭimittanyavān kare kṛtvā adahan bharjjayet | tato'gneḥ paścādulūkhalaṃ saṃsthāpya, bharjitānyavānulūkhale
prakṣipya, kaṇḍanena saktūnniḥpādayet | evaṃ sulakṣaṇakṛtānsaktūṃścamase kṛtvā, śūrpeṇāpidhāya, tenaiva sañcareṇa nirgatyāgniśālāyāṃ
niścale deśe sthāpayet | tato atipraṇītamagnimindhanadānādibhiḥ
46.1-3.5
sāyaṃ yāvaddhārayet | atha vaiśvadevādiṃka vidhāya, aparāhṇe vratyāśanaṃ kṛtvā, sāyaṅkālātprāgagniṃ prāduḥkṛtya, sandhyāṃ vidhāyāstamite sasaktucamasadarviśūrṣodakapātrāṇyādāya, sañcareṇa praviśyāgneruttaramārgeṇa gatvā, pūrvopaliptātpaścimantaḥ prāṅmukha upaviśya,
ācamya prāṇānāyamya, deśakālau saṅkīrtya "mamātmasaṃskārārthaṃ
śrīparameśvaraprītaye nityavidhirūpaṃ balidānamahaṃ kariṣye" iti
saṅkalpya, śūrpe saktūnkṛtvā, pātrasthamudakaṃ prayogaparyāptaṃ camase
samāsicya, vāmahastena davīṃ samādāya, dakṣiṇahastena sakṛtsaṅgṛhītānbalidānaparyāptān saktūndarvyāṃ kṛtvā, dakṣiṇahastena camasādudakamādāya, sthaṇḍiloparyāsicya, davīṃ dakṣiṇenādāya, yaḥ prācyāmityādi caturṇāṃ prajāpatiryajuḥ sarpaḥ balidāne viniyogaḥ
"oṃ yaḥ prācyāṃ diśi sarparāja eṣa te baliriti"prāṅmukhayā
darvyā baliṃ nirvapet | idaṃ sarparājāya na mameti tyāgaḥ | tatastadvalisamīpe camasasthamudakaśeṣaṃ tathā ninayedyathā baliṃ na pravahati | tatastatrastha eva prādakṣiṇyena paryāvṛtya patyaṅmukho bhūtvā,
udakapātrasthābhiradbhiścamasadavyau tantreṇābhyukṣya, sahaiva pratāpayet | tatastatrastha eva paryāvartanena prāṅmukho bhūtvā, prādakṣiṇyena
dakṣiṇasyāṃ diśyupalipte dakṣiṇamukha upaviśet | tataścamase udakapātrājjalamādāya, pūrvavaddarvyāṃ saktūnādāya, upalipte dakṣiṇena jalaṃ
ninauya, davīṃ dakṣiṇenādāya "yo dakṣiṇasyāṃ diśi sarparāja eṣa
te bali"riti baliṃ nirvapet | tyāgaḥ pūrvavat | tataścamasasthamudakaśeṣaṃ balipravāhayanninīya, prādakṣiṇyāvarttanamakurvannagnyabhimukho
46.1-3.6
bhūtvā, camasadarvyoḥ pūrvavadabhyukṣaṇapratapane kṛtvā, paścimasyāṃ diśyupalipte pratyaṅmukha upaviśya pūrvavat "yaḥ pratīcyāṃ diśi sarparāja eṣa te bali"riti baliṃ nirvapet | tataścamasasthamudakaśeṣaṃ
pūrvavanninīya, tatrastha evāgnisammukho bhūtvā, camasadarvyāvabhyukṣya
pratāpya, udīcyāmupalipte udaṅmukha upaviśet | tatra pūrvavat "ya
udīcyāṃ diśi sarparāja eṣa te bali"riti balinirvapanamudakaśeṣaninayanāntam | nātrābhyukṣaṇapratapane prayojanābhāvāt | tato'tipraṇītasyāgneḥ paścātprāṅmukha upaviśya, śūrpeṇa saktuśeṣaṃ tūṣṇīmagnau prakṣipet ! tataḥ saṃñcareṇa niṣkramyāgniśālāyāmagneḥ paścātprāṅmukha upaviśya, nyañcakaraṇavaddhastau kṛtvā mantraṃ paṭhet | namaḥ
pṛthivyā iti prajāpatiranuṣṭup pṛthivī jape viniyogaḥ
namaḥ pṛthivyai daṃṣṭrāya viśvabhṛnmāte ante riṣāma | sam̐hataṃ
mā vivardhīrvihataṃ mābhisaṃvadhīḥ
tataḥ sāyaṃ homavaiśvadevādhikaṃ vidhāya pāyasacaruṃ śrapayet
tatra nyañcakaraṇādi pātrāsādanāntaṃ prakṛtitavata | deśakālau saṅkīrtya "mamātmasaṃskārārthaṃ śrīparameśvaraprītaye nityavidhirūpaṃ śravaṇākarmāhaṃ kariṣye" iti saṅkalpya, paścādagneḥ khaṇḍastaraṇaṃ, ulakhalādyāsādya, "śravaṇāya tvā juṣṭaṃ nirvapāmi | viṣṇave tvā0 | agnaye
tvā ju0 | prajāpataye tvā0 | viśvebhyo devebhyastvā0 |" dvistūṣṇīmityādi payasi caruśrapaṇāmyabhāgāntaṃ prākṛtam | tataḥ
pradhānahomaḥ
oṃ śravaṇāya svāhā | idaṃ śravaṇāya na mama | viṣṇave svāhā | idaṃ viṣṇave na mama | agnaye svāhā | idamagnaye na mama
prajāpataye svāhā | idaṃ prajāpataye na mama | viśvebhyo devebhyaḥ
46.1-3.7
svāhā | idaṃ viśvebhyo devebhyo na mama | evaṃ caturgṛhītena pañca
pradhānāhutayaḥ | tata āvāpahomādi yajñavāstvantaṃ kṛtvā, uttarato'gnerasaṃkhyātatṛṇaṃ kuśastambaṃ samūlaṃ prāgagraṃ saṃsthāpya, mantradvayaṃ
baddhāñjaliḥ paṭhet | somo rājetyādimantradvayasya prajāpatiryajuḥ
somasarpau jape viniyogaḥ
oṃ somo rājā somastambo rājā somo'smākam̐ rājā somasya
vayam̐ smaḥ | ahijambhanamasi somastambar somastambamahijambhanamasi || yām̐ sandhām̐ samadhatta yūyam̐ saptaṛṣibhiḥ saha | tām̐
sarpā mātyakrāmiṣṭa namo vo astu mā mā him̐ siṣṭha
tato vāmadevyagānam | tataḥ prātarhomānantaraṃ pārvaṇasthālīpākaṃ vidhāya śālāgnau yavānbharjayitvā'nyena saktūnkārayitvā,
nave ghaṭādi pātre kṛtvā, pātrāntareṇa pidhāyāgniśālāyāṃ supradeśe sthāpayet | tato'stamayādarvāgagniṃ prāduṣkṛtya, sāyaṃsandhyāṃ
kṛtvā, sāyaṃhomātmāṅmadhyesthaṇḍile bhūsaṃskāraṃ binā ulmukaṃ
nidhāya, camasadarvīśūrpodakapātrāṇyādāya sañcareṇa praviśyoktabalidānāntaraṃ pratyahaṃ saktuśeṣahomaḥ 'namaḥ pṛthivyā' iti
tatpaścācca pratyahamagnipraṇayanam | bhūsaṃskāraṃ vinā ulmukasthāpanam | evaṃ pūrvasampāditasaktvabhāve tathaiva kārayitvā pātre sthāpayet | evaṃ uktaprakāreṇa mārgaśīrṣapaurṇamāsīparyantaṃ pratyahaṃ balidānaṃ
kuryāt | iti balidānādiśravaṇākarmāntakarmaṇaḥ prayogaḥ
athāśvayujīkarmaprayogaḥ
āśvinamāsapaurṇamāsyāṃ prathamaprayoge vṛddhiśrāddhaṃ vidhāya,
46.1-3.8
pūrvāhne evājyaṃ dadhidugdhābhyāmanyatareṇa saṃyojyāgneḥ samīpe aiśānyāmāsādya, sthālīpākaṃ samārabhet | tatra nyañcakaraṇādi pātrāsādanaprokṣaṇāntaṃ prakṛtivat | deśakālau saṅkīrtya "ātmasaṃskārārthaṃ śrīparameśvaraprītaye nityavidhirūpamāśvayujīkarmāhaṃ kariṣye"
iti saṅkalpya, khaṇḍastakaraṇādi kāryam | "rudrāya tvā juṣṭaṃ nirvapāmīti" nirvapaṇe, dvistūṣṇīm | pāyasaścaruḥ | śṛtābhighārādyājyabhāgānte pradhānahomaḥ | ānomitreti jamadagnirġāyatrī
mitrāvaruṇau home viniyogaḥ
oṃ ā no mitrāvaruṇā ghṛtairgavyūtimukṣatam | madhvā rajām̐si
sukratu svāhā | idaṃ mitrāvaruṇābhyāṃ na mameti tyāgaḥ | mānastoketi kutso jagatī rudraḥ home vi0
oṃ mā nastoke tanaye mā na āyau mā no goṣu mā no
aśveṣu rīriṣaḥ | vīrānmā no rudra bhāmino vadhīrhaviṣmantaḥ sadami
tvā havāmahe svāhā| idaṃ rudrāya na mameti tyāgaḥ | tato gonāmabhiraṣṭāvājyahutayaḥ sruveṇa hotavyāḥ | kāmyāsi svāhā | idaṃ
kāmyāyai na mameti tyāgaḥ sarvatra| priyāsi svāhā| idaṃ priyāyai0 | havyasi svāhā| idaṃ havyāyai0 | iḍe svāhā
idamiyāyai0 | rante svāhā | idaṃ rantāyai0 | sarasvatī svāhā | idaṃ sarasvatyai0 | mahi svāhā| idaṃ mahyai0 | śruti
svāhā | idaṃ śrutyai0 | tataḥ prāyaścittaṃ sviṣṭakṛddhomādi vasvantaṃ
kṛtvā, āsāditapṛṣātakamādāyāgneḥ prādakṣiṇyena nītvā, upopaviṣṭānbrāhmaṇānavekṣayet | te ca brāhmaṇāstaccakṣuriti prajāpatiranuṣṭup śukraḥ avekṣaṇe vini0
46.1-3.9
paurṇamāsyāṃ darśe vā uktavāranakṣatrāṇāmanyatame śuklapakṣe śubhe'hni prātareva prathamaprayoge vṛddhiśrāddhaṃ vidhāya, pūrvāhṇa eva nyañcakaraṇādi pātraprokṣaṇāntaṃ kṛtvā, deśakālau saṅkīrtya “ātmasaṃskārārthaṃ śrīparameśvaraprītaye nityavidhirūpamāgrayaṇākhyaṃ karmāhaṃ
kariṣye” iti saṅkalpaḥ | khaṇḍastaraṇaṃ kṛtvā, ulūkhalādyāsādya,
“indrāgnibhyāṃ tvā juṣṭaṃ nirvapāmīti”nirvapet | tataḥ kaṇḍanādyadhiśrayaṇāntam | pāyasaścaruḥ | ghṛtābhighārādyājyabhāgāntaṃ kṛtvā,
"indrāgnibhyāṃ svāheti" pradhānāhutiṃ juhuyāt | tataḥ śatāyudhetyādicaturbhirmantraiḥ sraveṇājyāhutayo hotavyāḥ | śatāyudheti prajāpatiḥ paṅktirindraḥ, ye catvāraḥ prajāpatistriṣṭup devīḥ, grīṣma iti
prajāpatistriṣṭubū ṛtavaḥ, idvatsarāyeti prajāpatistriṣṭupsaṃvatsarāḥ
home viniyogaḥ
oṃ śatāyudhāya śatavīryāya śatotaye'bhimātiṣāhe | śataṃ yo
naḥ śarado ajījādindro neṣadati duritāni viśvā svāhā | idamindrāya na mameti tyāgaḥ
ye catvāraḥ pathayo devayānā antarā dyāvāpṛthivī viyanti
teṣāṃ yo ajyāni majījimātrahāstasmai no devāḥ paridatteha sarve
svāhā | idaṃ devebhyaḥ0
grīṣmo hemanta uta no vasantaḥ śaradvarṣāḥ suvitanno astu
teṣāmṛtūnā śataśāradānāṃ nivāta eṣāmabhaye syāma svāhā | idamṛṛtubhyo na mama
idvatsarāya parivatsarāya saṃvatsarāya kṛṇutā bṛhannamaḥ | teṣāṃ
vaya sumatau yajñiyānāṃ jyogjītā ahatā syāma svāhā | idaṃ
saṃvatsarāya 0
tataḥ prāyaścittahomādi yajñavāstvantaṃ kṛtvā, samīpamāgatebhyo
46.1-3.10
haviḥ śeṣaṃ prāśayet | pūrvaṃ brāhmaṇasya haste jalaṃ dattvā, madhyātpūrvārddhādavadānadvayaṃ dattvā, upariṣṭājjalaṃ datvā, jelenaiva satābhyaktaṃ
kṛtvā, bhadrāśnaḥ śreya iti prajāpatistriṣṭup hyaḥ prāśane vi0
bhadrāśnaḥ śreyaḥ samaneṣṭa devāstvayā vasena samaśīmahi tvā
sa no mayo bhūḥ pitevāviśasva śaṃ tokāya tanve syonaḥ svāhā
iti mantreṇa dantairanupaspṛśan prāśnīyuḥ | evamevāparaṃ vāradvayaṃ
mantravat | ucchiṣṭaireva mantraḥ paṭhanīyaḥ | tūṣṇīṃ caturthamavadānadharmeṇa
tato havirbhakṣaṇecchā cedyajamānadattaṃ haviḥ pratigṛhya carvayantaḥ prāinīyastūṣṇīṃ, tata ācamya, amosīti prajāpatistriṣṭubindraḥ abhimantraṇe vini0
amo'si prāṇa tadmṛtaṃ bravīmyapā hyasi sarvamanupraviṣṭaḥ | sa me
jarā rogamapamṛjya śarīrādapāma eṣi mā mṛthā na indra
iti mantreṇa mastakādīnyanulomaṃ spṛśeyuḥ | atha yajamāno
haviḥprāśanādyaṅgābhimarśanāntaṃ kuryāt | tataḥ karmasamāptiḥ
anenaiva vidhinā vanasthena śyāmākāgrayaṇaṃ kāryam | tatra
'agniḥ prāśnātu prathama' iti prāśanamantraḥ | agniḥ prāśnātu prathama iti prajāpatiranuṣṭup agniḥ prāśane vini0
agniḥ prāśnātu prathamaḥ sa hi veda yathā haviḥ | śivā asmabhyamoṣadhīḥ kṛṇotu viśvacarṣaṇiḥ svāhā
yavāgrayaṇe'pi ayameva pāyasacarvādividhiḥ | tatra etamutyamiti
prāśanamantraḥ | etamutyamiti prajāpatirjagatīndraḥ prāśane vini0
etamutyaṃ madhunā saṃyutaṃ yava sarasvatī adhi nāva cakrdhi
indra āsītsīrapatiḥ śatakratuḥ kīnāśā āsanmarutaḥ sudānavaḥ
svāhā || samānamanyat | tato vaiśvadevādi naityakaṃ karma | ityāgrayaṇaprayogaḥ
athāiehāyaṇīkarmaprayogaḥ
46.1-3.11
tatra prathamārembhe vṛddhiśrāddham | prātarāhutiṃ hutvā, darbhaśamīkaraṇaphalopetabadarīśākhā'pāmārgaśirīṣādīnāharedāhārayedvā | tataḥ
purastāt śālāyā upalipte śālāgnerekadeśaṃ praṇīya, śravaṇākarmavatsaktubhiḥpādya, camase kṛtvā, saktvekadeśaṃ prajāpatiṃ dhyāyannagnau
prakṣipet | tataḥ saktuñchūpeṇāpidhāya, sañcareṇa niṣkramya, agniśālāyāṃ sthāpayet | tatastamagni sārthaṃ pāvaddhārayet | tato brāhmaṇānāhūya yathāvidhinā svasti vācayitvā, tebhyo yathāśakti
dakṣiṇāṃ datvā āśiṣaḥ pratigṛhya, sambhāramekatra badhdūvā samādāyāgnyagāraprabhṛti prādākṣiṇyena kuḍyalagnaṃ gṛhadhūpaṃ sarvataḥ pātayangacchet | tatastadānīmeva taṃ sambhāraṃ bahiḥ supradeśe prakṣipyāgneḥ
sthaṇḍilamupalipyānyagāramupalimpet | athāgniśālāyāmagneruttarata
aiśānyāṃ vā supradeśe tisraḥ śilāḥ saṃnyasya, tadupari vāstoṣpata
iti sāmadvayaṃ vāstoṣpata iti ca ṛcaṃ paṭhitvā, maṇikaṃ sthāpayet | vāstoṣpataiti sāmadvayasya kavaṣo'nuṣṭup vāstoṣpatīndrau
maṇikasthāpane vini0
vāsto3ṣpatāyi | dhruvā | sthūṇāo 234 vā | a2satra5somyānā2m| drapsaḥ purānbhettā śaśvatā23yinām | ā234indrāḥ
munī2 | nā31uvā23 | sā234khā
Linked texts (3)
- Chāndogyabrāhmaṇa — Sanskrit
- Mantrabrāhmaṇa — Sanskrit
- Gobhilagṛhyasūtra — Gobhila, Sanskrit