<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2.p58 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Rites for the dead](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha) › [Shraddhacandrika (Divakarabhatta)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika) › 2.p58

# Shraddhacandrika (Divakarabhatta) 2.p58

Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa) 2.p58

- **Language:** Sanskrit

### [2.p58](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2.p58)

viṣṇuḥmātāmahānāmapyevaṃ śrāddhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | mantrohena yathānyāyaṃ śeṣāṇāṃ mantravarjitam || nāradīye saṅgrahe, tithivārādikaṃ jñātvā saṅkalpya ca yathāvidhi | prācīnāvītinā kāryaṃ sarvaṃ saṅkalpanādikam || tatraivaprāyaścittaviśuddhātmā tebhyo'nujñāṃ pragṛhya ca | dadyādvai brahmadaṇḍārthaṃ hiraṇyaṃ kuśameva ca || hemādrau śambhuḥ, sammārjitetopilapte tu dvāri kurvīta maṇḍalam | udakplavamudīcye syāddakṣiṇe dakṣiṇāplavam || dvāri dvārasamīpe gṛhāṅgaṇa iti yāvat | taduktamsaṅgrahe, prāṅgaṇe maṇḍalaṃ kuryāddaive pitrye ca karmaṇi | iti | mātsye'pievamāsādya tatsarvaṃ bhavanasyāgrato bhuvi | gomayenopaliptāyāṃ gomūtreṇa ca maṇḍale || kārye iti śeṣaḥ | tatparimāṇamākāraścasaṅgrahe, prādeśamātraṃ devānāṃ caturasraṃ tu maṇḍalam | tyaktvā ṣaḍaṅgulaṃ tasmāddakṣiṇe varttulaṃ tathā || tathā prādeśamātram | laugākṣiṇādhikamapyuktaṃ parimāṇam | hastadvayamitaṃ kāryaṃ vaiśvadevikamaṇḍalam | taddakṣiṇe caturhastaṃ pitṝṇāmaṅghriśodhane || iti | hemādrau bhṛguḥatyantajīrṇadehāyā vandhyāyāśca viśeṣataḥ | ārttāyā navasūtāyā na gogomayamāharet || maṇḍalārthamityarthaḥ | evaṃvidhaṃ maṇḍalaṃ sampūjya tatra viprapādaprakṣālanaṃ vidadhyāditi proktaṃmātsye, akṣatābhiḥ sapuṣpābhiḥ tadabhyarcyopasavyavatat | viprāṇāṃ kṣālayetpādāvabhivandya punaḥ punaḥ || iti | vṛddhavasiṣṭhaḥna kuśagranthihastastu pādyaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ | govindārṇave vyāsaḥ, granthiryasya pavitrasya viprapādābhiṣecane | yathā vajrahato vṛkṣo devatāḥ pitarastathā || iti | ghṛtādinābhyaktapādayoḥ pādyaṃ deyam | tathācaśrīrāmāyaṇe, pādaśaucamanabhyaṅgaṃ tilahīnaṃ ca tarpaṇam | tatsrarvaṃ trijaṭe! tubhyaṃ yacca śrāddhamadakṣiṇam || iti | etaccāsīnānāṃ kāryam | pādaprakṣālanaṃ kāryamupaveśyāsane dvijān | tiṣṭhatāṃ kṣālanaṃ kuryānnirāśāḥ pitaro gatāḥ || iti saṅgrahāt | svayamapyāsīnena kāryam | tiṣṭhanprakṣālayetpādau daive pitrye ca karmaṇi | devā havyaṃ na gṛhṇanti kavyāni pitarastathā || iti gautamokteraniṣṭaśravaṇāt | etacca prasaṅmukha eva kuryādityāhavasiṣṭhaḥ, divā vā yadi vā rātrau na kuryātprāṅmukhaḥ śuciḥ | pratyaṅmukhastu kurvīta viprapādābhiṣecanam || iti | rātrāviti tīrthaśrāddhābhiprāyeṇa | brahmāṇḍe, tatastu maṇḍale śuddhe dvijāḥ prakṣālitāṅghrayaḥ | kuryyurācamanaṃ sarve maṇḍalottarataḥ sthitāḥ || śrāddhakarttātha bhūyo'tha samācamya yathāvidhi | iti | tadanuvidheyamāha — ṛtuḥ, darbhapāṇirdvirācamya laghuvāsā jitendriyaḥ | pariśrite śucau deśe gomayenopalepite || dakṣiṇāpravaṇe samyagācāntānpraṇatānśucīn | āsaneṣu sadarbheṣu vivikteṣūpaveśayet || iti | vivikteṣu parasparamasaṃlagneṣu | upaveśanamantramāha — dharmaḥ, jānvālabdhya tato devānupaveśya tataḥ pitṝn | samastābhirvyāhṛtibhirāsaneṣūpaveśayet || yamaḥ— āsanaṃ saṃspṛśansavyena pāṇinā dakṣiṇena brāhmaṇamupasaṅgṛhya samādhvamiti coktopaveśayet | paiṭhīnasiḥ, prāṅmukhānviśvāndevānupaveśayedāsaneṣu pitṝndakṣiṇapūrveṇeti | pitṝndakṣiṇasyāṃ prāksaṃsthānupaveśayedityarthaḥ | brahmāṇḍe, rakṣārthaṃ pitṛsatrasya triḥkṛtvaḥ sarvatodiśam | tilāṃstu prakṣipenmantramuccāryāpahatā | iti || brāhme, haviṣāṃ saṃskṛtānāṃ tu pūrvamevāpavarjanam | mṛtsaṃpṛktābhiradbhiborderśca prokṣaṇaṃ tu vidhīyate || iti | asyārthaḥ | saṃskṛtānāṃ niṣpannānāṃ haviṣāṃ pitṛpākānāṃ pūrvamādau apavarjanaṃ patitanagnācārarahitādiduṣṭadṛṣṭinipātarāhityaṃ vidheyam | yadītthaṃ kartumaśakyaṃ tadā mṛtsaṃpṛktābhiradbhiḥ śrāddhapākāḥ prokṣaṇīyā iti | tata āsanadānādīni dhūpadīpāpācchādanadānāntāni padārthānusamayapakṣeṇa kāṇḍānusamayapakṣeṇa vā karttavyāni | padārthānusamayo nāmāsanāvāhanārghyagandhapuṣpādidānānāṃ daive pitrye ca pūrvaṃ pūrvaṃ padārthaṃ parisamāpyānuṣṭhānam| kāṇḍānusamayastu etānsarvānpadārthāndaive kṛtvā paścātpitrye'nuṣṭhānam

- [Previous: 2.p57](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2.p57)
- [Next: 2.p59](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2.p59)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2)

## Linked texts (2)

- [Smṛticandrikā](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.smrticandrika.14.p63) — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.45.p48) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2.p58](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhacandrika.2.p58) · Pramāṇa
