<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.462 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Rites for the dead](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha) › [Shraddhadipa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa) › 8.462

# Shraddhadipa 8.462

Śrāddhadīpa 8.462

- **Language:** Sanskrit

### [8.462](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.462)

saṃkhyamannatvenāmatvena ca paribhāṣitatvāt pūrvasūtre annāmapadābhyāṃ tathaiva pratīteḥ  
ataeva śūdrādibhiḥ śrāddhe āmānnaṃ pradīyate “āmaṃ śūdrasya pakvānnaṃ pakvamucchiṣṭamucyate ||” iti vacanāt | viṣṇuvacane vārtākīpadaṃ śvetavārtākīparaṃ” kuvindāṃ  
śvetavārtākīṃ kuṣmāṇḍañca na bhakṣayediti devalavacanaikavākyatvāt | dvikhinnañca tadeva  
yat sūpakāraśāstroktāpekṣitapākaniṣpattyanantaraṃ śaityādinivṛttaye punaḥ pacyate  
natvardhapākānantaraṃ tacchāstroktasambhāraṇārūpapākāntarasiddhaṃ dvidalavyañjanādi  
svinnamityatrātītārthaka niṣṭhāpratyayena tathaiva pratīteḥ | ataevārdhasiddhaṃ dvi Look at dvi Look at dvi Look at dvi Look at dvidalādi  
sambhāraṇāpracanānantaraṃ punaḥ pacyate tilādibhṛṣṭamanantaraṃ gur̤ādipakvamodakādiśiṣṭai rdīyate bhujyate ca | anyathā dviḥ svinnasya tasya bhojyatvaṃ na syāt | ataeva ca  
taṇḍulaṃ kathamapi dviḥsvinnaṃ na vyavahriyate | ‘paryuṣitaṃ punaḥ siddhamabhojyamanyatra  
hiraṇyodakasparśāditi sumantūkteḥ | paryuṣitaṃ dināntarapakvamiti “yātayāmaṃ ( vyatītapraharaṃ ) gatarasaṃ ( niṣpīr̤itasāraṃ śuṣkamityarthaḥ ) pūti ( durgandhayuktaṃ ) paryuṣitaṃ  
dināntarapakvam ) ca yat | ucchiṣṭaṃ ( anyabhoktāvaśiṣṭaṃ ) cāmedhyaṃ ( kalañjādikaṃ )  
bhojanaṃ tāmasapriyam || ( gītā 14|10) ślokaṭīkāyāṃ śrīdharasvāmivacanāt  
śrāddhe'pi tāmasaṃ bhojyaṃ na deyamiti bhāvaḥ | “tilaiḥ śrāddhaṃ puṣṭikāmaḥ kuryāt  
pūpairṛddhikāmo ghṛtagur̤atai laistejaskāmaḥ saubhāgyakāma ārogyakāmo vā paramānnakṛṣara-māṃsa-dadhi-yavāgūbhiḥ sarvakāma” iti hārītena phalakathanādeteṣāṃ kāmyābhilāpaṃ  
vināpi pitṛtṛptyatiśayajanakaśrāddhasampādakatvena phalaviśeṣajanakatvaṃ bodhyam  
eteṣāṃ tilādīnāṃ guṇaphalatvena utpattividhisamabhivyāhṛtaniyatanimittatvābhāvānnābhilāpavākye samullekhaḥ | “ghṛtasambhave (ghṛtaṃ deyaṃ ) tadasambhave tailapākamityāpastambena  
tailapākavidhānāt | tailañca tilodbhavaṃ grāhyam | “tailaṃ pratinidhiṃ kuryād  
yajñārthe yājñiko yadi | prakṛtyaiva tadā hotā brūyād ghṛtavatīmiti” tithitattvadhṛtayajñapārśvavacanadarśanāt tilodbhavatailasyaiva prāśastyam | adhunā sārṣapāditailadānamapi naikāntato viruddham “paṭolaṃ sarṣapaṃ tatheti” vacane tadvidhānāt  
“rājikā” rāisariṣā iti tu niṣiddhameva | ataeva kūrmapurāṇa ‘kandu pakvāni  
tailena pāyasaṃ dadhisaktavaḥ | dvijairetāni bhojyāni śūdragehakṛtānyapi’’| kandupakvaṃ  
jalopasekaṃ vinā kevalapātre yadvahninā pakvaṃ bhṛṣṭataṇḍalādi | pākasaṃskṛtaṃ dugdhaṃ  
na tu taṇḍulamiśritaṃ | paramānnaṃ tu pāyasa ityamarasiṃhena paṃliṅganirdeśāt | atra tu  
paramānnamiti klīvena nirdeśaḥ | ataeva ca “gokule kanduśālāyāṃ tailayantrekṣuyantrayoḥ | abhīmāṃsyāni śaucāni strīṣu bālātureṣu ce”ti śātātapavacane  
darbhairmantraistilairhemnā rajatena vinā jalam  
dattaṃ haranti rakṣāṃsi tasmād dadyānna kevalam

- [Previous: 8.461](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.461)
- [Next: 8.463](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.463)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.462](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.462) · Pramāṇa
