Shraddhamanjari (Bapubhatta Kelakara) 7.1

Śrāddhamañjarī (Bāpūbhaṭṭa Kelakāra) 7.1

Language: Sanskrit

7.1.1

jābāliḥ-pravāhābhimukho majjedyatrā''paḥ pravahanti vai
sthāvareṣu ca sarveṣu ādityābhimukhastathā || iti
muṇḍane tu viśeṣaḥ skāndemuṇḍanaṃ copavāsaśca sarvatīrtheṣvayaṃ vidhiḥ
varjayitvā kurukṣetraṃ viśālaṃ virajaṃ gayām || iti
sarvānkeśānsamuddhṛtya cchedayedaṅguladvayam
evameva hi nārīṇāṃ śasyate vapanakriyā
saṃvatsare dvimāsone punastīrthaṃ vrajedyadi
muṇḍanaṃ copavāsaṃ ca tato yatnena kārayet
prayāge pratiyātraṃ tu yojanatraya iṣyate
kṣauraṃ kṛtvā tu vidhivattataḥ snāyātsitāsite
keśānāṃ yāvatī saṃkhyā chinnānāṃ jāhnavījale
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate
pratyāvṛttodakasnānaṃ nadyāṃ varjyaṃ dvijātibhiḥ || iti
śālmalītintiṇīnimbakarañjāśca harītakī
kovidārakapitthārkabadaryairaṇḍaśigravaḥ
śeluśca khadiraścaiṣāṃ snānaṃ chāyāsu varjayet
akāle'pyathavā kāle tīrthe śrāddhaṃ ca tarpaṇam
avilambena kartavyaṃ naiva vighnaṃ samācaret
yadaiva dṛśyate tīrthaṃ tadā parvasahasrakam || iti
śrāddhaṃ tvāmena hemnā vā na tvannena | annaśrāddhaṃ tu rātrau bhojanottaraṃ ca
tīrthaprāptau dvitīyadine | āśauce tu tadapagama eva | idaṃ cā''kasmikatīrthaprāptau | na tu buddhipūrvakamā śaucādau tīrthaprāptiḥ kāryā | atra tarpaṇaṃ
vivāhodyanantare kāle niṣiddhadine'pi satilaṃ kāryam | idaṃ ca tarpaṇamārdravāsā eva jale kuryāt | ārdravāsā jale kuryāttarpaṇācamanaṃ japamiti vacanāt | taccā''dau snānāṅgatarpaṇaṃ kṛtvā paścāttathaiva devarṣitarpaṇaṃ
kṛtvā pitṝṇāmapi kāryam | saṃnyāsinā tu tīrthe'pi tarpaṇaśrāddhādikaṃ
na kāryam | snānādikaṃ tu kāryameva

7.1.2

atha tīrthaśrāddham | tacca rātrisaṃdhyayorbhuktavataśca tīrthaprāptau dvitīyadine | āśauce tīrthaprāptāvāśaucānte | malamāse tīrthaprāptau tadā śrāddhaṃ
kṛtvā śuddhamāse punaḥ kāryamiti bhaṭṭojīdīkṣitāḥ | candrikāyāṃ padmapurāṇamtīrthaśrāddhaṃ prakurvīta pakvānnena viśeṣataḥ
āmānnena hiraṇyena kandamūlaphalairapi
etattīrthajalasamīpe cedāmena hemnā vā gṛhe tvannenaiveti kecidvyavasthāmāhuḥ
skandapurāṇe-brāhmaṇānna parīkṣeta tīrthakṣetranivāsinaḥ
etacca śrāddhārhabrāhmaṇālābhe veditavyamiti tristhalī setusāre | pātityādyatyantadoṣayuktastu parihartavya eveti smṛtiratnāvalyām
devīpurāṇe-śrāddhaṃ ca tatra kartavyamarghyāvāhanavarjitam
tathā-arghyamāvāhanaṃ caiva dvijāṅguṣṭhaniveśanam
tṛptipraśnaṃ ca vikiraṃ tīrthaśrāddhe vivarjayet
tathā-āvāhanaṃ na digbandho na doṣo dṛṣṭisaṃbhavaḥ
sakāruṇyaṃ ca kartavyaṃ tīrthaśrāddhaṃ vicakṣaṇaiḥ
bhaviṣaye-āvāhanaṃ visṛṣṭiśca tatra teṣāṃ na vidyate || iti
agnaukaraṇaṃ neti smṛtiratnāvalyām | kartavyamiti bahavaḥ | tacca
viprabhojane pāṇāveva | yadā viprābhāve tīrthasamīpe kuśabaṭuṣu śrāddhaṃ
kriyate tadā tīrthajala eva homa iti gopīnāthabhaṭṭyām | tatraiva
devalaḥna pātraṃ śyenakākādīnpakṣiṇaḥ pratiṣedhayet
tadrūpāḥ pitarastatra samāyāntīti vai śrutiḥ
viṣṇudharmottare-tīrthaśrāddhe sadā piṇḍānkṣipettīrthe samāhitaḥ
dakṣiṇābhimukho bhūtvā piṇḍyā diksā prakīrtitā || iti
tīrthaśrāddhamanyadvā saputrāvidhavā naiva kuryāt

7.1.3

saputrayā na kartavyaṃ bhartuḥ śrāddhaṃ kadācaneti niṣedhāt | kecittuputravatyā'pi putrāsaṃnidhāne brāhmaṇadvārā śrāddhaṃ karaṇīyamityāhuḥ | aputravidhavayā tu kāryameva | yatirapi na kuryāt | na kuryātsūtakaṃ bhikṣuḥ
śrāddhaṃ piṇḍodakakriyāmiti vacanāt | etaccānupanītenāpi kāryamiti
kamalākaraḥ | jīvatpitṛkeṇāpi kāryam
vṛddhau tīrthe ca saṃnyaste tāte ca patite sati
yebhya eva pitā dadyāttebhyo dadyātsvayaṃ sutaḥ
iti smaraṇāt | atra tarpaṇe śrāddhe ca pitaraḥ pūrvoktasakṛnmahālayaśrāddhavajjñeyāḥ | atra piṇḍapradāne sarvapiṇḍānte sāmānyapiṇḍaṃ
dadyāt
tataḥ piṇḍamupādāya haviṣaḥ saṃskṛtasya ca
jñātivargasya sarvasya sāmānyaṃ piṇḍamutsṛjet
iti pṛthvīcandrodayodāhṛtavacanāt | tarpaṇe'pi sāmānyāñjalimābrahmastambetyādivāyavīyoktaślokadvayena dadyāditi tristhalīsetusāre | atra
tarpaṇaśrāddhayoḥ samānopādānācchrāddhāṅgatarpaṇaṃ pṛthakkāryamiti kecit
api vā kālaikyāttatprasaṅgasiddhirityanye | tīrthaśrāddhe kāmyatve dhūrilocanau | nityatve purūravārdravāveva | keciddhanurdharāviti vadanti
paṭhanti ca-tīrthe caiva dhanurdharāviti | taccintyam | tīrthaśrāddhaṃ yathoktavidhinā śrāddhakaraṇāśaktau pūrvoktānukalpenaikabrāhmaṇadarbhabaṭugrāmahiraṇyapiṇḍadānamātrādividhinā kuryāt | aśaktau tarpaṇamātram | avibhaktā
bhrātaro yugapattīrthe gatāścejjyeṣṭhenaiva kāryam | vibhaktāstu pṛthageva
nadīnāṃ rajodoṣakāle tatra snānādi na kuryāt | taduktaṃ sindhausiṃhakarkaṭayormadhye sarvā nadyo rajasvalāḥ
tāsu snānaṃ na kurvīta varjayitvā samudragāḥ || iti

7.1.4

ekayojanādipañcayojanāntāḥ sravantyaḥ kulyāḥ | tato daśayojanagāntā alpandyaḥ | tataścaturviṃśatiyojanagāntā nadyaḥ | tadadhikayojanagāntāḥ samudragāśca mahānadyaḥ | yatra ca purāṇādiṣu mahānadīvyapadeśastā
api mahānadyaḥ | mahānadīnāmapi rajodoṣa ukto bhaviṣyottarapurāṇe—
ādau tu karkaṭe devi mahānadyo rajasvalāḥ
tridinaṃ tu caturthe'hni śuddhāḥ syurjāhnavī yathā
mahānadyaśca brahmapurāṇe—
godāvarī bhīmarathī tuṅgabhadrā ca veṇikā
tāpī payoṣṇī vindhyasya dakṣiṇasthāḥ prakīrtitāḥ
bhāgīrathī narmadā ca yamunā ca sarasvatī
viśokā ca vitastā ca vindhyasyottarataḥ sthitāḥ
dvādaśaitā mahānadyo devarṣikṣetrasaṃbhavāḥ | iti
gaṅgādiviṣaye tu devalaḥ—
gaṅgā ca yamunā caiva plakṣajātā sarasvatī
rajasā nābhibhūyante ye cānye nadasaṃjñakāḥ
nadāśca—śoṇasindhuhiraṇyākhyāḥ kokilāhitaghargharāḥ
śatadruśca nadāḥ sapta pāvanāḥ parikīrtitāḥ || iti
anyatra rajoguṣṭamapi jalaṃ gaṅgājalasaṃyutaṃ sadduṣṭaṃ bhavati | ayaṃ ca
rajodoṣastīravāsināṃ nāstīti yogayājñavalkyaḥ | vāyupurāṇe—
adhimāse janmadine aste ca guruśukrayoḥ
tīrthayātrā na kartavyā gayāṃ godāvarīṃ vinā
purāṇāntare ca—
godāvaryāṃ gayāyāṃ ca śrīśaile grahaṇadvaye
surāsuragurūṇāṃ ca mauḍhyadoṣo na vidyate
vāyavīye—gayāyāṃ sarvakāleṣu piṇḍaṃ dadyādvidhānataḥ
adhimāse janmadine aste ca guruśukrayoḥ
na tyaktavyaṃ gayāśrāddhaṃ siṃhasthe ca bṛhaspatau
padmapurāṇe—kāśīmuddiśya yātānāṃ sarvaḥ syātsamayaḥ śubhaḥ
maṅgalaṃ sakalaṃ vastu na kiṃcidvi vicārayet || iti
tīrthe saṃkṣepataḥ sarvaprāyaścittamapi kurvanti śiṣṭāḥ

7.1.5

atha saṃkṣepatastīrthavidhiprayogaḥ | tīrthaprāptidinātpūrvadine prāptidine
copoṣyā kārpaṭīveṣaṃ vidhāya pādukāyānādi parityajya pādacārī tīrthaṃ
dṛṣṭvā sāṣṭāṅgaṃ praṇamya tīrthasamīpametyākṣatagandhapuṣpaphalatāmbūlahiraṇyādiyuktamañjalimamukatīrthāya nama iti dattvā tatrasthāndvijāṃśca sāṣṭāṅgena
praṇamya tadanujñayā śarīramalāpakarṣasnānaṃ tūṣṇīṃ kṛtvā''rdravāsā brahmadaṇḍārthaṃ
yathāśakti hiraṇyaṃ brāhmaṇānāmagre nidhāya samastasaṃpaditi ślokacatuṣṭayaṃ
paṭhanbrāhmaṇānpradakṣiṇīkṛtya sāṣṭāṅgaṃ praṇamya prārthayet | ,
sarve dharmavivektāro goptāraḥ sakalā dvijāḥ
mama dehasya saṃśuddhiṃ kurvantu dvijasattamāḥ
mayā kṛtaṃ mahāghoraṃ jñātamajñātakilviṣam
prasādaḥ kriyatāṃ mahyaṃ śubhānujñāṃ prayacchatha
pūjyaiḥ kṛtapavitro'haṃ bhaveyaṃ dvijasattamaiḥ
māmanugṛhṇantu bhavanta ityuktvā viprānumatyā yathāśakti prāyaścittaṃ
niścitya deśakālau smṛtvā'mukagotrasyāmukaśarmaṇo mama janmāntarābhyāsājjanmaprabhṛtyadyayāvajjñānājñānakāmākāmasakṛdasakṛtkṛtakāyikavācikamānasikasāṃsargikaspṛṣṭāspṛṣṭabhuktābhuktapītāpītasakalapātakātipātakopapātaka laghupātaka saṃkarīkaraṇa malinīkaraṇāpātrīkaraṇajātibhraṃśakaraprakīrṇakapātakānāṃ madhye saṃbhāvitapātakānāṃ nirāsārthaṃ yuṣmadanujñayā'mukaprājāpatyātmakaprāyaścittapratyāmnāyabhūtaṃ goniṣkrayadravyaṃ brāhmaṇebhyo
dātumahamutsṛjya iti saṃkalpya taddravyaṃ brāhmaṇebhyo dattvā'nena prāyaścittācaraṇena sakalapāpāpahamahāviṣṇuḥ prīyatām | iti prāyaścittaṃ kṛtvā
punardeśakālau smṛtvā mama samastapāpakṣayārthamasminnamukatīrthe vapanaṃ kariṣya

7.1.6

iti saṃkalpya
ātmanaḥ śuddhikāmaśca pitṝṇāṃ tṛptihetave
vapanaṃ kārayāmyadya he gaṅge tava saṃnidhau
yāni kāni ca pāpāni brahmahatyāsamāni ca
keśānāśritya tiṣṭhanti tasmātkeśānvapāmyaham
iti mantramuktvā prāṅmukha udaṅmukho vā kakṣopasthavarjaṃ śmaśrukeśalomanakhāni vāpayet | tīrthāntare tu he tīrtha tava saṃnidhau | samudre
he sindho tava saṃnidhāviti yathārthamūhaḥ | idaṃ keśavāpanaṃ śikhāmārabhyādhastātkāryam | evaṃ vāpanaṃ vidhāya śuddhayarthaṃ tūṣṇīṃ snātvā dvādaśāṅgulamapāmārgādidantadhāvanakāṣṭham,
āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca
brahmaprajñāṃ ca medhāṃ ca tvaṃ no dehi vanaspate
iti mantreṇā''dāyamukhadurgandhināśāya radānāṃ ca viśuddhaye
ṣṭhīvanāya ca gātrāṇāṃ kurve'haṃ dantadhāvanam
iti mantreṇa dantānsaṃśodhya dvādaśa gaṇḍūṣānkṛtvā''camya prāṇānāyamya deśakālasmaraṇapūrvakaṃ hemādryādyuktaprakāreṇa snānasaṃkalpaṃ kuryāt
sa yathā-asya śrīmanmahābhagavataḥ saccidānandarūpasya śrīmadādinārāyaṇasyācintyāparimitaśaktyā mriyamāṇānāṃ mahājalaughamadhye paribhramamāṇāmanekakoṭibrahmāṇḍānāmekatame'vyaktamahadahaṃkārapṛthivyatejovāyvākāśādyāvaraṇairāvṛte'sminmahati brahmāṇḍakaṭāhakaraṇḍe sakalajagadādhāraśaktikūrmavarāhānantairāvatapuṇḍarīkavāmanakumudāñjanapuṣpadantasārvabhaumasupratīkāṣṭadiggajoparipratiṣṭhitātalavitalasutalatalātalarasātalahātalapātālākhyasaptalokoparibhāge bhūrloke bhuvarlokasvarlokamaharlokajanolokatapolokasatyalokākhyalokaṣaṭkasyādhobhāge mahākālāyamānaphaṇirājaśeṣasahasraphaṇāmaṇḍalavidhṛte digdantiśuṇḍādaṇḍastambhite

7.1.7

bahirandhatamasā''vṛtenāntaḥsūryaprakāśitena lokālokācalena valayite
lavaṇekṣusurāsarpirdadhikṣīrasvādūdakākhyamahārṇavapariveṣṭite jambuplakṣakuśakrauñcaśālmalaśākapuṣkarākhyasaptadvīpavirājite svarṇaprasthacandrakaśvetāvartaramaṇasiṃhalamahāramaṇapārasīkapāñcajanyalaṅkādyupadvīpavirājita evaṃvidhasaroruhākārapañcāśatkoṭiyojanavistīrṇabhūmaṇḍale tuhinācalahemakūṭaniṣadhanīlaśvetaśṛṅgigandhamādanapāriyātrākhyāṣṭasīmācalairvibhakte tanmadhyavartibhāratakiṃpuruṣaharivarṣelāvṛtaramyakahiraṇmayakurubhadrāśvaketumālākhyanavavarṣaśobhite jambudvīpe nānāvarṇakesarācalaśikhararatnabījānvitabhūsaroruhakarṇikāyamānasya merordakṣiṇadigbhāge dakṣiṇodadhihimācalayormadhyapradeśe navasahasrayojanavibhakta indradvīpakarutāmraparṇagabhastināgasaumyagandharvavāruṇabhāratākhyanavakhaṇḍavatyasminbhārate varṣe dakṣiṇodadhiprabhṛtisahasrayojanavati bharatakhaṇḍe svāmyavantikurukṣetrādisamabhūmadhyarekhāyā amukadigbhāge'yodhyāmathurāmāyākāśīkāñcyavantidvāravatyādimuktikṣetravatyāmasyāṃ karmabhūmau bhāgīrathīvindhyācalagodāvarīṇāṃ dakṣiṇadigbhāge kāverīmalayācalarāmasetūnāmuttaradigbhāge śrīśailahemakūṭakiṣkindhāgaruḍācalaveṅkaṭācalāruṇāgirihastigiriprabhṛtipuṇyaśailavati
daṇḍakāraṇya nānāpuṇyatīrthavatyasmindeśaviśeṣe'mukatīrthe śrīmadanekakoṭibṛhmāṇḍaghaṭanāyāsaromavivarasya virāḍrūpiṇo bhagavato mahāpuruṣasya
śeṣaparyaṅkaśāyinaḥ śrīviṣṇorājñayā pravartamānasya tannābhisthānasaroruhādutpannasya sakalavedanidheḥ sakalajagatsraṣṭuḥ parārdhadvayajīvino brahmaṇaḥ

7.1.8

prathamaparārdhapañcāśatyāmatītāyāṃ dvitīyaparārdhe śvetavarāhakalpe prathamavarṣe
prathamamāse prathamapakṣe prathamadivase'hani udayādvitrayodaśaghaṭikāsvatītāsu svāyaṃbhuvasvārociṣottamatāmasaraivatacākṣuṣākhyeṣu ṣaṭsu manuṣu
vyatīteṣūparitanaghaṭikāyāṃ saptame vaivasvatamanvantare saptaviṃśatimahāyugeṣu
gateṣu aṣṭāviṃśatitame mahāyuge purūhūtanāmendrasamaye kṛtatretādvāpareṣu
gateṣu vartamāne kaliyuge prathamapāde bauddhāvatāre śālivāhanaśake sauracāndramāne prabhavādiṣaṣṭisaṃvatsarāntargataprathamaviṃśatyāṃ vartamāne vyāvahārike pramodnāmasaṃvatsare dakṣiṇāyane varṣartau bhādrapade māse śuklapakṣe
daśamyāṃ puṇyatithau mandavāsare pūrvāṣāḍhānakṣatra āyuṣyadyoge taitilakaraṇe siṃhasthe sūrye dhanusthe candre siṃhasthe bhaume kanyāsthe budhe vṛṣabhasthe

7.1.9

devagurau tulāsthe śukre vṛścikasthe śanaiścare kanyāsthe rāhau mīnasthe ketāvevaṃguṇaviśiṣṭapuṇyakāle'mukagotrasyāmukanakṣatre'mukarāśau jātasyāmukanāmadheyasya mameha janmani janmāntare ca nānāyoniṣu jñānato'jñānataśca bālyakaumārayauvanavārdhakeṣu jāgratsvapnasuṣuptyavasthāsu manovākkāyakarmabhiḥ kāmakrodhalobhamohamadamātsaryaistvakcakṣuḥśrotrajihvāghrāṇavākpāṇipādapāyūpasthaiḥ saṃbhāvitānāṃ prakāśakṛtabrahmahatyāsurāpānasuvarṇasteyagurutalpagākhyānāṃ mahāpātakānāṃ tatsaṃsargādyatipātakānāṃ rahasyakṛtabrahmahatyāsurāpānasuvarṇasteyagurutalpagākhyānāṃ mahāpātakānāṃ tatsaṃsargitvānugrāhakṛtvaprayojakatvamitrabhāvopadeṣṭṛtvānumantṛtvaprotsāhakatvādimahāpātakapratidiṣṭātipātakānāṃ gurvadhikṣepavedanindāsuhṛdvadhādhītanāśādibrahmahatyāsamarūpapātakānāmutkarṣānṛtabhāṣaṇābhakṣyabhakṣaṇarajasvalāmukhasvādānādisurāpānasamapātakānāmaśvaratnamanuṣyaharaṇanikṣepaharaṇadevabrāhmaṇadravyabhūmiharaṇadhenuharaṇādisuvarṇasteyasamarūpapātakānāṃ pitṛṣvasṛmātṛṣvasṛmātṛlabhāryājyeṣṭhabhrātṛpatnīmātuḥsapatnīpitṛvyapatnīpitṛvyapatnībhaginīduhitṛsakhibhāryākumāryajñātarūpāntajastrīsnupānṛpapatnīśrotriyartvigupādhyāyācāryamitrapatnīrajasvalāśaraṇāgatāhīnavarṇāsayonijāsagotrāstrīgamanādigurutalpasamarūpapātakānāṃ somayāgasthakṣatriyavaiśyavadhāvijñātagarbhārajasvalātrigotrādīkṣitastrīgurviṇīvathādimahāpātakasamarūpapātakānāmutkarṣaṇābhṛtabhāṣaṇakulaghnādiniṣiddhabhakṣaṇarajasvalāmukhāsvādana(?)kūṭasākṣyasuhṛdvandhanādiparivedanamṛtakādhyayanādhyāpanapāradāryapārivittyavārdhuṣyalavaṇavikrayastrīśūdraviṭkṣatriyavadhaninditārthopajīvanāstikyavratalopakaraṇasutavikrayadhānyapaśusteyāyājyayājanapitṛmātṛsutādityāgataḍākārāmavikrayakanyādūṣaṇaparanindakayājanaparivittikanyāpradānakauṭilyavratalopātmārthakriyārambhamadyapastrīniṣevaṇasvādhyāyāgniparityāgendhanārthadrumacchedanastrīhiṃsanayantravidhānavyasanātmavikrayaśūdradravyahīnasaravyahīnayoniniṣevaṇānāśramavāsaparānnapuṣṭyasacchāstrābhigamanākarādhikāritābhāryāvikrayādyupapātakānāmajāvikharoṣṭramṛgebhamīnāhimahiṣāśvavadhādisaṃkarīkaraṇānāṃ kṛmikīṭavayovadhamadyānugatadravyabhojanaphalekṣukusumasteyādimalinīkaraṇānāṃ ninditadhanadhānyakarīpajīvanāsatyabhāṣaṇaśūdrasevādyapātrīkaraṇānāṃ madyagandhāghrāṇabrāhmaṇapīḍanasāmānyastrīmithunādijātibhraṃśakaraṇānāṃ vihitakarmatyāganiṣiddhācaraṇendriyānigrahaparamarmodghāṭanasūcakattvāśaucasnānasaṃdhyāvandanajapahomapañcamahāyajñarahitabhojanadivādvivārabhojanasasyacchedanatarugulmalatādicchedanaklaibyastrīvaśyaśvapatikrībanātyaparivettṛparivittiśūdrasevakavārdhuṣikanijakarmavihīnānnabhojanayatyannabhojanayatipreritānnayatipakvānnayatipātrasthānnayatispṛṣṭayatidāpitānnabhojanaśūdraspṛṣṭaśūdradṛṣṭaśūdrānumataśūdrādhikṛtaśūdrayācitānnabhojanagrahaṇabhojanagrahaṇakālapakvānnabhojanaparvakālarātribhojanāniveditānnabhojanahastadattānnahastapariviṣṭānnādibhojanapretapiśācoddeśyabhojanabalidattānnanīrājitānnabhojanavaṭāśvatthādiniṣiddhapātrabhojanagrāmayājakadevalakavṛṣalīpatimāhiṣikaśivadvijaśāktapāṣaṇḍapāśupatācihnitāṅgacikitsakajyautiṣikāśaucipatitānnabhojanabhinnakāṃsyapātrabhojanatāmrālābudārupāṣāṇamṛtpātrabhojanarajasvalācāṇḍālādivākyaśravaṇabhojanadagdhapurīṣapūtigandhibhuktocchiṣṭabhojanagaṇānnadīkṣitānnaśūdrapurohitānnaparyāyānnaśūdrapātrasthānnabhojanamahāpuruṣoddiṣṭānnabhojanānucitānnabhojanaśūdrabhuktaśeṣānnagrāmāntyajadattaśepānnabhojanasadābhikṣānnadaṃpatībhuktaśepānnabhojanajainabauddhacārvākasaptabrāhmaṇānnabhojanakārāgṛhapānabhojanasaroṣṭrājāvimahiṣīkṣīrādipānavivatsāvigatagarbhāṃnirdeśagokṣīrādipānastanyapānavāmahastaikahastavarṣadhārāparadattajalapānapiṇyākakṛsarasaṃyāvapāyasāpūpamāṃsapuroḍāśādivṛthābhakṣaṇaretoviṇmūtrakeśakīṭakādimiśritānnabhojanatādṛgjalapānaccharditānnabhojanavārtākakaliṅgagṛñjanaraktamūlakādiniṣiddhabhakṣaṇaniṣiddhaśivanirmālyādibhakṣaṇāranāḷeyavataṇḍulānnabhakṣaṇagomukhajalapānayoni

7.1.10

bhakṣaṇayonyāsvādanadivāsvāpanadivāmaithunadāsīveśyākulaṭāvitantuparāvaruddhagarbhiṇīsādhāraṇībhūtaparastrīgamanatiryagyonigamanamukhamaithunarathyārājamārgavṛkṣacchāyāvṛkṣadevālayagṛhāṅgaṇagoṣṭhavṛndāvanajalāśayādisthalaretoviṇmūtrakaraṇapitṛmātrācāryādiśuśrūṣārāhityadarśamahālyasaṃkrāntivyatīpātāṣṭakālabhyayogagajacchāyādiśrāddhavismaraṇagrahaṇapuṇyakālādisrānadānādirāhityasaṃdhyātrayavastraparivartanaupāsanādirāhityasaṃdhyākālasaṃlāpatāmbūlacarvaṇabhojanamaithunanidrāyaikādaśyahorātrabhojanāśuddhajalasrānanamrasrānāmantrakasrānaniṣiddhadinābhyaṅgasrānasaṃnihitatīrthollaṅghanatīrthāsrānakaccharāhityadvikacchakaupīnapucchādikṛtakacchakatvasvagrāmadevotsavādarśanatadutsavajanapadagrāmakulācārollaṅghanagurvācāryavipraśrotriyāhitāgninṛpakāryollaṅghanavipratvaṃkārahuṃkāratiraskāravādaparājayaprāpaṇāsahāyāraṇyamārgagamanabrāhmaṇadaṇḍanabhartsanatāḍanaśoṇitasrāvaṇamalināmedhyanīlādivastradhāraṇahariharagurvācāryanindāśravaṇabrahmadūṣaṇakṣobhakaraṇasadvṛttiparityāgakṣatriyādivṛttidhanārjanagonirodhanasvayaṃdhṛtahalakarṣaṇakṛpijīvanoktocajīvanapītāvaśiṣṭodakasrānacāṇḍālakāritakṛpijīvanacāṇḍālakāritakṛpidhānyaśalāṭupuṣpaphalabhogacāṇḍālakṛtavāpīkūpataṭākodakapānānyakāritaprapājalapānakaramarditatakrapānādiśirobhyaktāvaśiṣṭatailapānasābhilāpaviṣayadarśanadurmaraṇasaṃkalpakaraṇaśastradhāraṇasābhilāpaparastrīnirīkṣaṇamithunībhūtastrīnirīkṣaṇanagnastrīnirīkṣaṇahīnavarṇābhivādanacārvākapāṣaṇḍapūjitadevābhivādanaparopatāpakaraṇaparopakāranāśaṭṛṇagulmalatādināśagomāṃsagandhāghrāṇacāṇḍālasparśanadarśanasaṃbhāṣaṇapākbhedapaṅkibhedakaraṇamlecchamadhyanivāsamlecchadravyopabhogayācamānadīnāndhakṛpeṇakṣepaṇatilādinānāprakāraduṣpratigrahaniyamarahitavedapurāṇaśāstrādhyayanādhyāpanavyavahārapakṣapātasādhāraṇabrāhmaṇagṛhasīmākulyātaṭākakūpārāmādyapaharaṇapaśupakṣibandhanaśītavātātapavarṣacorādyāpahṛtaduḥkhānivāraṇānarhāsanaśayanapradānaviṣamabhāṣaṇavākpāruṣyadaṇḍapāruṣyāvihitakāle'vihitācaraṇamitrasvāmisuhṛdācāryeṭabhāryādevatāvañcanaparamātmasmaraṇādityādīnāṃ prakīrṇakānāṃ sakṛtkṛtānāmabhyastānāmatyantacirakālanirantarābhyastānāṃ mahāpātakādīnāṃ prakīrṇakāntānāṃ navavidhānāṃ bahuvidhānāṃ

7.1.11

sarveṣāṃ pāpānāmapanodārthametattīrthasnānādikalpoktaphalāvāptyarthaṃ śrīparameśvaraprītyarthaṃ cāsminnamukatīrthe snānamahaṃ kariṣye | evaṃ yathādeśaṃ yathākālaṃ yathākāmaṃ deśakālollekhanapūrvakaṃ saṃkalpaṃ kṛtvā daśavidhasnānāni
kuryāt | tatra bhasmagomayamṛttikāsnānāni sarvaprāyaścittoktaprakāreṇa
kuryāt | yadvā mā nastoka iti mantreṇa bhasmanā prathamam | gandhadvārāmiti mantreṇa gomayena dvitīyam | syonā pṛthivīti mṛttikayā tṛtīyam | āpo hi ṣṭheti mantreṇodakena caturtham | gāyatryā gomūtreṇa pañcamam | gandhadvārāgiti gomayena ṣaṣṭham | āpyāyasveti kṣīreṇa saptamam
dadhikrāvṇa iti dadhnā'ṣṭamam | ghṛtaṃ mimikṣa iti ghṛtena navamam | devasya
tveti kuśoṃdakena daśamam | atra kuśoṃdakena snāmīti mantraśeṣaḥ| tataḥoṃ namāmi gaṅge tava pādapaṅkajaṃ surāsurairvanditadivyarūpam
bhuktiṃ ca muktiṃ ca dadāsi nityaṃ bhāvānusāreṇa sadā narāṇām
oṃ sāgarasvananirghoṣa daṇḍahasta surāntaka
jagatsraṣṭarjaganmardinnamāmi tvāṃ sureśvara
tīkṣṇadaṃṣṭra mahākāya kalpāntadahanopama
bhairavāya namastubhyamanujñāṃ dātumarhasi
ityuktvā nābhimātre jale nadyāṃ pravāhābhimukhaḥ sthāvare taṭāke ca
sūryābhimukhaḥ sthitvā
oṃ namo devadevāya śitikaṇṭhāya daṇḍine
rudrāya cāpahastāya cakriṇe vedhase namaḥ
sarasvatī ca sāvitrī vedamātā garīyasī
saṃnidhātrī bhavatyatra tīrthe pāpapraṇāśinī
oṃ prapadye varuṇaṃ devamambhasāṃ patimurjitam
yācitaṃ dehi me tīrthaṃ sarvapāpāpanuttaye
oṃ hiraṇyaśṛṅgaṃ varuṇaṃ prapadye tīrthaṃ me dehi yācitaḥ
yanmayā bhuktamasādhūnāṃ pāpebhyaśca pratigrahaḥ

7.1.12

yanme manasā vācā karmaṇā vā duṣkṛtaṃ kṛtam
tanna indro varuṇo bṛhaspatiḥ savitā ca punantu punaḥ punaḥ
namo'gnaye'psumate nama indrāya namo varuṇāya namo vāruṇyai namo'dbhyaḥ
yadapāṃ krūraṃ yadamedhyaṃ yadaśāntaṃ tadapagacchatāt
atyāśanādatīpānādyacca ugrātpratigrahāt
tanno varuṇo rājā pāṇinā hyavamarśatu
so'hamapāpo virajo nirmukto muktakilbiṣaḥ
nākasya pṛṣṭhamāruhya gacchedbrahmasalokatām
yaścāpsu varuṇaḥ sa punātvaghamarṣaṇaḥ
iti mantrānuktvā baddhaśikhāṃ purataḥ kṛtvā trivāramavagāhya śarīraṃ
prakṣālyā''po hi ṣṭheti navarcenasūktena mārjanaṃ vidhāyāṅguṣṭhamūlena jalaṃ pradkṣiṇamāloḍayet | tatra mantraḥ-imaṃ me gaṅga ityasya medhaḥ(dhāḥ)sindhurnadyo
jagatī | jalālojane vi0 | oṃ imaṃ me gaṅge0mayā | ityāloḍya yāḥ
pravata ityasya vasiṣṭho nadyo jagatī0 | tīrthābhimarśane vi0 | oṃ yāḥ
pravato nivato0bhavantu | iti tīrthamabhimṛśya yathāśakti pavitrābliṅgamantrānpaṭhitvā tattattīrthamāhātmyoktamantrairardhyāṇi dadyāt | sāmānyārdhyadānamantrāstunamaḥ kamalanābhāya namaste jalaśāyine
namaste'stu hṛṣīkeśa gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te

Linked texts (3)

Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Devalasmṛti (fragments) — Sanskrit
Smṛtīnāṃ Samuccayaḥ — Sanskrit