Pramāṇa · Search · About · API

Tirthakanda 11

Tīrthakāṇḍa 11

Language
Sanskrit

11.p1

īśvara uvāca— uttare tasya devasya citragupteśvaraṃ sthitam | paścimābhimukhaṃ devaṃ vārāṇasyāṃ sureśvari || citraguptaṃ na paśyeta yo'tra drakṣyati mānavaḥ | paścime citraguptasya anyaliṅgaṃ sthitaṃ śubhe || chāyayā sthāpitaṃ liṅgaṃ taṃ dṛṣṭvā nā''tapaṃ bhavet | vināyakaśca tatraiva paścimena yajñāsivani || tasya darśanamātreṇa vighnainaivā'bhibhūyate | kuṇḍaṃ tasya tu pūrveṇa liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || mukhaliṅgaṃ tu taddevi virūpākṣaṃ svayaṃ priye | dakṣiṇena tu tasyaiva kūpastiṣṭhati bhāmini || darśanāttasya kūpasya yamadvāraṃ na paśyati | kūpaṃ cā'pi sthitaṃ tatra upasparśanapuṇyadam || anyāni tatra liṅgāni suraiḥ saṃsthāpitāni ca | dakṣiṇe kalaśośasya liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || guheśvareti nāmānaṃ sarvapuṇyaphalapradam | tasyaiva dakṣiṇe pārśve dvāvetau tatra saṃsthitau¹ || uttameśvaranāmānaṃ vāmadevamataḥ param | tasyaiva paścime devi liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || kambalāśvatarākṣaṃ tu gandharvapadadāyakam | aparaṃ tasya devasya liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || nalakūbareśvaraṃ nāma sarvasiddhipradāyakam

11.p2

tasyaiva dakṣiṇe devi maṇikarṇī¹ ca viśrutā || tasya cā'gne mahattīrthaṃ sarvapātakanāśanam | maṇikarṇīśvaraṃ devaṃ kuṇḍamadhye ca tiṣṭhati || anenaiva tu dehena sidhyate tasya darśanāt | tasya cottaradigbhāge liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || parimeśvaranāmānaṃ pūjanādajaro bhavet | tasyaiva ca samīpasthaṃ liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || dharmarājena suśroṇi sthāpitaṃ pāpanāśanam | tasyaiva paścime devi liṅgamanyacaturmukham || nirjareśvaranāmānaṃ vyādhīnāṃ nāśanaṃ param | tasya nairṛtakoṇe tu liṅgaṃ pūrvāmukhaṃ sthitam || pitāmahāścā'tikāyāḥ snātā ye śubhakarmiṇaḥ | piṇḍaṃ dattvā tathoktaṃ ca dṛṣṭvā devaṃ nadīśvaram || brahmalokāttu te puṇyā na cyavanti kadācana | dakṣiṇe tasya devasya liṅgamanyacca tiṣṭhati || vāruṇeśvaranāmānaṃ sthāpitaṃ varuṇena hi | tasya dakṣiṇapārśve tu liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || bāṇena daityarājena sthāpitaṃ mama bhaktitaḥ | tasyaiva dakṣiṇe devi liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || kūṣmāṇḍeśvaranāmānaṃ sarvadharmaphalapradam | tasyaiva pūrvato devi rākṣasena pratiṣṭhitam || tasya dakṣiṇapārśve tu gaṅgayā sthāpitena tu

11.p3

gaṅgeśvareti nāmānaṃ suralokapradāyakam || tasyottareṇa deveśi nimnagābhistataḥ śubhe | liṅgāni sthāpitānīh gaṅgātīre yaśasvini || vaivasvateśvaraṃ nāma dṛṣṭvā mṛtyubhayāpaham | vaivasvatātpaścime tu liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || ādityaiḥ sthāpitaṃ bhadre ātmanaḥ śreyaso'rthibhiḥ | tasyaiva cāgrato bhadre liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || vajreśvareti nāmākhyaṃ sarvapātakanāśanam | tasyaiva cāgrato bhadre liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || kanakeśvaranāmānaṃ guhyaṃ¹ devi sanātanam | chāyeva dṛśyate liṅge sthāpyamāne yaśasvini || chāyāṃ ca paśyate yo vai na sa pāpena lipyate | tasyaiva cāgrato devi liṅgaṃ pūrvāmukhaṃ sthitam || tārakeśvaranāmānaṃ sarvapāpaharaṃ śubham | pūjanāccāsya liṅgasya jñānāvāptirbhavennṛṇām || aparaṃ tatra deveśi kanakeśvarasaṃjñitam | pūjanātsvayamevātra hiraṇyaṃ saṃprayacchati || kanakeśvarasyottareṇa nāmnā ²ca manujeśvaram | sukhaliṅgaṃ paścimataḥ sarvapāpapraṇāśanam || tasyaiva cāgrato devi liṅgaṃ pūrvāmukhaṃ sthitam | indreṇa sthāpitaṃ devi mama bhaktyā pratiṣṭhitam

11.p4

tasya darśanamātreṇa devi jñānaṃ pravartate | tasyaiva dakṣiṇe devi rambhayā saṃpratiṣṭhitam || mukhaliṅgaṃ ca taṃ devi dakṣiṇābhimukhaṃ sthitam | indreśvarasyottareṇa liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || śāktyā ca sthāpitaṃ bhadre devarājasya bhāryayā | tasyottaradiśābhāge lokapālaiḥ pratiṣṭhitam || anyāni tatra liṅgāni devāsuramarudgaṇaiḥ | yakṣairnāgaiśca gandharvaiḥ kinnarāpsarasāṃ gaṇaiḥ || lokapālaiḥ suraiścaiva liṅgāni sthāpitāni tu | tasyaiva dakṣiṇe liṅgaṃ mahāpātakanāśanam || pūrvāmukhaṃ tu taṃ bhadre phālgunena pratiṣṭhitam | tasya dakṣiṇadigbhāge mahāpāśupateśvaram || tena hṛṣṭena deveśi sarvajñānasya bhājanam | tasyaiva paścime devi samudreṇa pratiṣṭhitam || tasyaiva dakṣiṇe pārśve ¹īśānaṃ lokaviśrutam | ātmānamuddhareddevi liṅgaṃ paścānmukhaṃ sthitam || tasyā'pi devi pūrveṇa vārāṇasyāṃ tu lāṅgaliḥ | mokṣapradaṃ tu talliṅgaṃ sarvaiśvaryamayaṃ ² śubham || jñātvā kaliyugaṃ ghoraṃ hāhābhūtamacetanam | brāhmaṇānāṃ hitārthāya tasmin deśe sthito hyaham || divyā hi sā parā mūrtirdivyajñānaṃ hi tat smṛtam | anugrahāya viprāṇāṃ yojayiṣye vratena tu

11.p5

brahmacārī gṛhasthaśca vānaprastho yatistathā | eteṣāṃ hi vibhedastu bhinnāścaiva pṛthak pṛthak || jñānena rahitāḥ sarve punarāvartakāḥ smṛtāḥ | brāhmaṇānāṃ hitārthāya jñānaṃ caiva prakāśitam || vedāḥ sarve samādāya ṣaḍaṅgāḥ sapadakramāḥ | sarvāṇi yogaśāstrāṇi dadhnā caiva ghṛtena ca || tathā vede mahābhāge vrataṃ pāśupataṃ priye | ṣaṇmāsaistu mahābhāge yogaiśvaryaṃ pravartate || ¹yasya yasya prabhāvo'sti yogasyaiva vratasya ca | ²yogajñeṣu hi tiṣṭheta ³dharmaṃ sukhaṃ hi teṣu ca || brāhmaṇānāṃ samo dharmo damo vā'tha yaśasvini | ahiṃsā caiva satyaṃ ca vidyābhigama eva ca || maitro vai brāhmaṇo nityaṃ gatiṃ prāpnoti cottamām | bhasmaśāyī tu tiṣṭheta antassavanakṛttathā || liṅganirmālyadhārī ca yatissvāyatane vaset | japagītahuḍuṅkārastutikṛtyaparaḥ sadā || bhāvanādevadevasya dakṣiṇāṃ ⁴mūrtimāśritaḥ | ⁵akasmāttatra mūtraṃ tu purīṣaṃ vā na saṃkṣipet || strīśūdrau nābhibhāṣeta śūdrānnaṃ varjayet sadā | śūdrānnarasapuṣṭasya niṣkṛtistasya kīdṛśī

11.p6

amṛtaṃ brāhmaṇasyā'nnaṃ kṣatriyānnaṃ payaḥ smṛtam | vaiśyānnamannamityāhuḥ śūdrānnaṃ rudhiraṃ smṛtam || tasmādvarjeta taddevi yadīcchenmāmakaṃ padam | śmaśānavāsī dharmātmā yathā labdhena vartate || labheta rudrasāyujyaṃ sadā rudramanusmaran | ṣaṇmāsāllabhate ¹jñānamasmin kṣetre viśeṣataḥ || nityaṃ pūjayate devaṃ dhruvaṃ mokṣaṃ na saṃśayaḥ | rāgadveṣavinirmuktāḥ siddhāyatanapūjakāḥ || teṣāṃ mokṣo mayā''khyātastatra yairmānuṣaiḥ kṛtāḥ | dvāviṃśo parivarteṃ tu vārāṇasyāṃ mahāvrate || nāmnā tu nakulīśeti tasmin sthāne sthito hyaham | drakṣyanti māṃ kalau tasminnavakīrṇaṃ divaukasaḥ || atra sthāne'pi deveśi mama putrā divaukasaḥ²| vakrānirmadhupiṅgaśca śvetaketustathā'paraḥ || asmin māheśvaraṃ yogaṃ prāpya yogagatiṃ parām | nakulīśākhyadevasya liṅgaṃ pūrvāṃmukhaṃ sthitam || caturbhiḥ puruṣairyuktaṃ talliṅgaṃ ca saṃsthitam | taddṛṣṭvā mānavo devi rudrasyaiva salokatām || nakulīśeśvaraṃ devaṃ kapileśvarameva ca | paścāyatanametattu yattu pūrvamudāhṛtam

11.p7

rahsyaṃ paramaṃ vedaṃ¹ mama vrataniṣevaṇam | teṣāṃ na kathanīyo'haṃ ye madbhaktivivarjitāḥ || śāktaḥ pāśupate coktaṃ pade samyaṅniṣevitam | tat padaṃ vindate devi dṛṣṭaireva na saṃśayaḥ || prītimān satataṃ devi ebhirdṛṣṭaiśca jāyate | avimuktaṃ mahākṣetraṃ siddhasaṅghaniṣevitam || atra pūjayate devi dhruvaṃ mokṣo na saṃśayaḥ | siddhikāmāstathā siddhiṃ yāsyanti dvijasattamāḥ || iha dattaṃ sadā'kṣayyaṃ² bhaviṣyati mahātmanām | dvijānāṃ dharmanityānāṃ mama vrataniṣeviṇām || ekāhamupavāsaṃ yaḥ kariṣyati yaśasvini³ | phalaṃ varṣaśatasyeha labhate matparāyaṇaḥ

11.p8

iti śrīliṅgapurāṇe vārāṇasīmāhātmye guhyāyatanavarṇanaṃ nāma trayodaśo'dhyāyaḥ