Tirthacintamani 14.p38
Tīrthacintāmaṇi 14.p38
- Language
- Sanskrit
14.p38.1
tathā tatraiva— vināyakān pravakṣyāmi asya kṣetrasya vighnadān | ḍhoṇḍintu prathamaṃ dṛṣṭvā tathā kila vināyakam || divyaṃ vināyakañcaiva goprekṣaṃ hastidantinam | vināyakaṃ tathaivānyaṃ sindūryyaṃ nāma viśrutam || caturthīṃ devi draṣṭavyā evaṃ pañca vināyakāḥ | laḍḍukāśca pradātavyā etānuddiśya brāhmaṇe || etena caiva dharmeṇa siddhimān jāyate naraḥ | ataḥparaṃ pravakṣyāmi caṇḍikāḥ kṣetrarakṣikāḥ || dakṣiṇe rakṣate durgā nairṛte cottarekharī || aṅgāreśī paścime tu vāyavye bhadrakālikā | uttare bhīmacaṇḍā ca mahāmatteśānatastathā || urddhakeśasamāyuktā śaṅkarī pūrvvataḥ smṛtā | adhaḥkeśī tathāgneyyāṃ citraghaṇṭā tu madhyataḥ || etāsu caṇḍikā devīryyo vai drakṣyati mānavaḥ | tasya tuṣṭāśca tāḥ sarvvīḥ kṣetraṃ rakṣanti tatparāḥ || vighnaṃ kurvvanti satataṃ pāpānāṃ devi sarvvadā | tasmāddevi sadā pūjyāścaṇḍikāḥ savināyakāḥ || anyacca te pravakṣyāmi tasmin kṣetre sureśvari | tisro nadyastu tatrasthā vahanti ca śubhodakāḥ || tāsāṃ darśanamātreṇa viprahatyā nivarttate | ekā'pi tatra trisrotā mandākinī tathā'parā || matsyodarī tṛtīyā ca etāstisrastu puṇyadāḥ | mandākinī tathā puṇyā madhyameśvarasaṃsthitā || pitāmahasrotikā ca avimukte tu puṇyadā | matsyodarī tu oṃkāre puṇyadā sarvvadaiva him̐ || tasmin sthāne yadā gaṅgā āgamiṣyati bhāvini ! | tadā puṇyatamaḥ kālo devānāmapi durlabhaḥ || varaṇāsiktasalile jāhnavījalaviplute | tatra nāṭeśvare puṇye snātaḥ kimanuśocati || tasmin kāle ca tatraiva snānaṃ devi kṛtaṃ mayā | tena hastatalāddevi kapālapātanaṃ kṣaṇāt ||
14.p38.2
kapālamocanaṃ nāma tatraiva sumahat saraḥ | pāvanaṃ sarvvasattvānāṃ puṇyadaṃ puṇyadehinām (?) || matsyodarī jale gaṅgā oṃkāreśvarasannidhau | tadā tasmin jale snātvā dṛṣṭvā coṅkāramīśvaram || śokaṃ jarāṃ mṛtyuvahnaṃ na tena spṛśate naraḥ | tasmiṃstu yaḥ śivaḥ sākṣādoṅkāreśvarasaṃjñitaḥ || etadrahasyamākrāntaṃ snehāttava varānane | akāraśca ukāraśca makāraśca prakīrttitam || akārastatra vijñeyo viṣṇulokagatipradaḥ | tasya dakṣiṇapārśve tu ukāraḥ parikīrttitaḥ || tatra siddhiṃ parāṃ prāpto devācāryo bṛhaspatiḥ | ukāraṃ tatra vijñeyaṃ brahmaṇaḥ padamavyayam || tayostathottare bhāge makāraṃ bindusaṃjñitam | tasmin liṅge tu saṃsiddhaḥ kapilāṣirmahāmuniḥ || tasmāttvamapi gāṅgeya ! manaḥsthairyaṃ yadīcchasi | liṅgasyārādhane yatnaṃ kuruṣva niyatavrataḥ || nirmamo nirahaṅkāraḥ padamāpnoti śāśvatam | tathā,-vārāṇasīmabhyupetya pañcāyatanamuttamam | ārādhyamāno deveśaṃ tasmin sthāne sthitaḥ sadā || gāṅgeyaḥ skandaḥ prakramāt | skandapurāṇe,-tato'hamāsthito devi sthāne'smin svayameva hi | goprekṣaka iti khyātaḥ saṃstutaḥ sarvvadaivataiḥ || goprekṣeśvaramāgatya dṛṣṭvā'bhyarcya ca mānavaḥ | na durgatimavāpnoti kalmaṣaiśca vimucyate || tatastā dahyamānāsu prasavaiḥ surabhaurapi | hrade'smin peturabhyetya śrāntāstoyaṃ papustadā || kapilāhrada ityevaṃ tataḥ prabhṛti kathyate | atrāpi svayamevāhaṃ vṛṣadhvaja iti smṛtaḥ || sānnidhyaṃ bhavane devi sadā me dṛśyatāṃ sthitam | kapilāhṛdatīrthe'smin snātvā saṃyatamānasaḥ || vṛṣadhvajamimaṃ dṛṣṭvā sarvvayajñaphalaṃ labhet |
14.p38.3
svarloketāṃ mṛtañcāpi arcayitvā tu māmiha || labhate dehabhedena gaṇatvañcātidurlabham | asmin devapradeśe tu gāvo vai brahmaṇā svayam || śāntyarthaṃ sarvvalokānāṃ sarvvadurgā yathāsukham | bhadradohaṃ sarastattu puṇyaṃ pāpaharaṃ śubham || śiro bhūtvāhamatrastaḥ svarge maharśanādbhavet || atrāhaṃ brahmaṇānīya sthāpitaḥ parameṣṭhinā | brahmaṇāñcāpi saṃgṛhya viṣṇunā sthāpitaḥ punaḥ || punaścāpi tato brahmā svarlokeśvarasaṃjñakam | sthāpayāmāsa me liṅgaṃ svargāleśvaranāmakam || dṛṣṭvenamapi deveśaṃ mama loke mahīyate | prāṇāniha narastyaktvā na punarjāyate kvacit || anantā sā gatistasya yogināmeva sā smṛtā | asminneva mahādeśe daityo daivatakaṇṭakaḥ || vyāghnrarūpaṃ samāsthāya nihato darpito balī | vyāghreśvara dūti khyāto nityamatrāhamāsthitaḥ || na punadurgatiṃ yānti dṛṣṭvainamamareśvaram | himavatsthāpitaṃ liṅgaṃ śaileśvaramiti śrutam | dṛṣṭaitanmanujo devi na dugatimavāpnuyāt || utpalo vidalaścaiva yau daityau brahmaṇo varāt | dṛptau liṅgañca taddṛṣṭvā tvayaiva nihato śubhau || sāvajñaṃ ka(ṇṭa)ṇṭakenātra tasyedaṃ cihnamāsthitam || dṛṣṭvaiva mama liṅgantu jyeṣṭhasthānasamāśritam | na śocati punarmartyaḥ siddho janmani janmani || samantāccaiva devairmeṃ liṅgāni sthāpitānīha | dṛṣṭvā ca niyataṃ martyo dehabhede gaṇo bhavet || nadī vārāṇasī ceyaṃ puṇyā pātakanāśinī | kṣetrametadalaṅkṛtya jāhnavyā saha saṅgatā || sthāpitaṃ saṅgame tasmin brahmaṇā liṅgamuttamam | saṅgameśvaramityevaṃ khyātaṃ devi pradṛśyatām || saṅgame devanadyāśca yaḥ snātvā manujo bhuvi |
14.p38.4
arcayet saṅga meśānaṃ tasya janmabhayaṃ kutaḥ || sthāpitaṃ liṅgametacca śukreṇa tava sūnunā | nāmnā śukkeśvaraṃ liṅgaṃ sarvvasiddhāmarārccitam || dṛṣṭvaiva mānavaḥ sadyo muktaḥ syāt sarvvapātakaiḥ | mṛtaśca na punarjanma saṃsāre tu labhennaraḥ || jambūko'tra hato daityo mayā'to jambūkeśvaraḥ | tamenaṃ māṃ tatra dṛṣṭvā sarvvān kāmānavāpnuyāt || devaiḥ śakrapurogaiśca etāni sthāpitānīha | yasmālliṅgāni puṇyāni sarvvakāmapradāni ca || evaṃmetāni puṇyāni mannivāsāṇi pārvvati ! | kathitāni tava kṣetre vākyaṃ guhyataraṃ śṛṇu || mahālayālayasthaṃ māṃ kedāre ca vyavasthitam | gaṇatvaṃ labhate dṛṣṭvā kṣetre'smin haravallabhe ! || gāṇapatyapadaṃ tasmādataḥ sā muktiruttamā | avimukteśvaraṃ liṅgaṃ mama dṛṣṭneha mānavaḥ || sadyaḥ pāpavinirmuktaḥ paśupāśairvimucyate | śaileśaṃ saṅgameśañca svarnā(rṇā)laṃ madhyame pure || hiraṇyagarbhamīśānaṃ gopeścañca vṛṣadhvajam | upaśāntaśivañcaiva jyeṣṭhasthānanivāsinam || śukrekharañca vikhyātaṃ vyāghreśaṃ jambūkeśvaram | dṛṣṭvā na jāyate marttyaḥ saṃsāre duḥkhasāgare || iti kalpatarau vārāṇasī-māhātmyam | atha māhātmyaṃ kāśīkhaṇḍe— avimukteśamātraṃ yattadapyakṣayatāṃ vrajet | avimuktaṃ gataḥ kaścinnarakaṃ naiti kilviṣī || avimukte kṛtaṃ pāpaṃ kintu vajraṃ bhaveddṛḍham
Linked texts (4)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Skanda Purāṇa (Kumāra Kavi) — Kumāra Kavi, Sanskrit
- Kṛtyasārasamuccaya (Amṛtanātha Jhā Śarman) — Amṛtanātha Jhā Śarman 1800, Sanskrit