<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa.4.p244 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Pilgrimage](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha) › [Tirthaprakasha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa) › 4.p244

# Tirthaprakasha 4.p244

Tīrthaprakāśa 4.p244

- **Language:** Sanskrit

### [4.p244](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa.4.p244)

hemādrau, mahāālaye gayāśrāddhe pretaśrāddhe daśāhike | piṇḍaśabdaprayogaḥ syādannamanyatra kīrttayet || tathā, vṛddhi śrāddhe gayāśrāddhe pretaśrāddhe tathaiva ca | sapiṇḍīkaraṇaśrāddhe na japet pitṛsūktakam || iti | atra mūlaṃ mṛgyamityāhuḥ | vāyavīye, piṇḍaṃ dadyācca pitrāderātmano'pi tilairvinā | ātmano dadhyaktaṃ piṇḍatrayaṃ janārdanahaste deyam | trayaḥ piṇḍā mayā dattāstava haste janārdana | paralokagate mahyamakṣayyamupatiṣṭhatām || iti agnipurāṇīyamantraliṅgāt | ātmapiṇḍadānaṃ savyena vinā tilaṃ kāryam | mantreṇa cātmano'nyeṣāṃ savyenāpi tilairvinā | itivacanāt | atha gayāparimāṇam ˙ vāyavīye, pañcakrośaṃ gayākṣetraṃ krośamātraṃ gayāśiraḥ | atra madhyāvadhiḥtatraiva, muṇḍapṛṣṭhācca pūrvasmin dakṣiṇe paścimottare | sārddhaṃ krośadvayaṃ mānaṃ gayetiparikīrttitam || muṇḍapṛṣṭhāttanmadhyamityarthaḥ | gayāśiraḥ parimāṇamāhaagnipurāṇam, nāgakūṭādgṛdhrakūṭāttathā cottaramānasāt | etadgayāśiraḥ proktaṃ phalgutīrthaṃ taducyate || tāvadeva phalgutīrthamityarthaḥ | tathā, mahānadyāḥ paścimena yāvadgṛdhreśvaro giriḥ | uttare brahmayūpasya yāvaddakṣiṇamānasam || etadgayāśiro nāma triṣu lokeṣu viśrutam || iti | gayāsuraśiraḥpātanasthānameva gayāśiraḥśabdenābhilapyate | pādme sṛṣṭikhaṇḍe, kīkaṭeṣu gayā puṇyā puṇyaṃ rājagṛhe vanam | cyavanasyāśramaḥ puṇyo nadī puṇyā punaḥpunā || iti | atha gayāśabdārthanirvacanam | vāyavīye, śvetakalpe tu vārāhe gayo yāgamakārayat | gayanāmnā gayā khyātā kṣetraṃ brahmādikāṅkṣitam || iti | atha gayāgamanaphalam | agnipurāṇe, yathā yathā vrajan yāti janaḥ sthānādgayāṃ prati | tathā tathā divaṃ yānti pretāḥ pūrvapitāmahāḥ || iti | atha śrāddhaphalam | kalpatarau varāhapurāṇe, sanatkumāra uvāca | dhanyastvameva dvijavaryyamukhya yadvedavādābhirataḥ pitṝṃśca | prīṇāsi mantravratahomajapyairgayāṃ samāsādya tathānnapiṇḍaiḥ || śṛṇuṣva vākyaṃ nṛpatirbabhūva viśālanāmā sa purīṃ viśālām | uvāsa dhanyāṃ dhṛtimānaputraḥ svayaṃviśālādhipatirdvijāgryān || papraccha putrārthamamitrahantā te brāhmaṇāścocuradīnasattvāḥ | rājan pitṝṃstarpaya putraheto gatvā gayāyāṃ vidhivattu piṇḍaiḥ || dhruvaṃ sutaste bhavitā nṛvīra sahasradātā sakalakṣitīśaḥ | itīrito brāhmaṇaiḥ samprahṛṣṭo rājā viśālādhipatiḥ prayatnāt || samāgatastīrthavaraṃ dvijeśa gayāmimāṃ tadgatamānasaḥ san | āgatya so'tha pravaraṃ sutārthī gayāśiro yāgaparaḥ pitṝṇām || piṇḍapradānaṃ vidhinā prayacchettāvadviyatyuttamamūrttiyuktān | paśyan sa puṃsaḥ sitaraktakṛṣṇā nuvāca rājā kimidaṃ mahādbhiḥ || samīkṣyate śaṃsata sarvameva kutūhalaṃ me manasi pravṛttam | sita uvāca | ahaṃ sitaste janako'smi tāta nāmnā ca vṛttena ca karmaṇā ca | ayaṃ ca me janako raktavarṇo nṛśaṃsakṛdbrahmahā pāpakārī || adhīśvaraḥ śṛṇu paraḥ pitāsya kṛṣṇo nāmnā karmaṇā varṇataśca | etena kṛṣṇena hatāḥ purā vai janmanyaneke ṛṣayaḥ purāṇāḥ || tathā, etau mṛtau dvāvapi pitṛputrāvavīcisaṃjñaṃ narakaṃ prapannau | adhīśvaro'yaṃ janakaḥ paro'sya tau kṛṣṇaraktāvapi dīrghakālam|| ahaṃ ca śuddhena nijena karmaṇā śakrāsanaṃ prāpya sudurlabhaṃ tat | tvayā punarmantravidā gayāyāṃ piṇḍapradānena balādimau ca || mokṣāyitau tīrthavaraprabhāvādavīcisaṃjñaṃ narakaṃ gatau tau | pitṝn pitāmahāṃścaiva tathaiva prapitāmahān | prīṇayāmīti yattoyaṃ tvayā dattamarindama || tenāsmadyugapadyogo jāto vākyena sattama | tīrthaprabhāvādgacchāmaḥ pitṛlokaṃ na saṃśayaḥ || atra piṇḍapradānena etau tava pitāmahau | durgatāvapi saṃsiddhau pāpādivigataliṅginau || tīrthaprabhāva eṣo'tra brahmaghnasyāpi sattama | pituḥ piṇḍapradānena kuryāduddharaṇaṃ sutaḥ || etasmāt kāraṇāt putra ahametau vigṛhya tu

- [Previous: 4.p243](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa.4.p243)
- [Next: 4.p245](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa.4.p245)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa.4)

## Linked texts (5)

- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.1.83.4) — Vyāsa, Sanskrit
- [Pratāpārka](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.prataparka.13.p148) — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- [Nirṇayasindhu](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.nirnayasindhu.52.2-2) — Kamalākarabhaṭṭa 1612, Sanskrit
- [Tīrthacintāmaṇi](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthacintamani.10.p5) — Vācaspatimiśra, Sanskrit
- [Tīrthenduśekhara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthendusekhara.4.p5) — Nāgeśa Bhaṭṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa.4.p244](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.tirtha.tirthaprakasa.4.p244) · Pramāṇa
