Tirthaprakasha 4.p280
Tīrthaprakāśa 4.p280
- Language
- Sanskrit
4.p280.1
udyantakakuṇḍe madhyāhne sāvitrīnāmakasandhyāvandane koṭijanmāvacchinnadhanāḍhyavedapāragavipratvaṃ phalam | snātvāgastyasya pade piṇḍadāturdivaukogaṇapūjyamānapitṛsahitabrahmalokagamanaṃ phalam | yonisaṅkaravimuktipūrvakaparabrahmagamanakāmanayā brahmayonipraveśanirgamau kāryau | gayākumāranamaskārasya brāhmaṇyaṃ phalam | somakuṇḍe snānatarpaṇapiṇḍaiḥ pitṛsomalokanayanaṃ phalam| kākaśilāyāṃ kākabalikartuḥ sadyomuktiḥ | svargadvāreśvaranamaskārāt svargattaduttarabrahmalokaprāptiḥ phalam | ākāśagaṅgāyāṃ piṇḍadānasya pitṛsvarLibrariesganayanaṃ phalam | pretaśilāyā dakṣiṇahaste bhasmakūṭanāmā parvataḥ tatra bhasmasnānān svargaphalam | akṣayavaṭavaṭeśaprāpitāmahyāgre rukmiṇīkuṇḍaṃ tatpaścime kapilā nadī tattīre kapileśvaraḥ| nadyāmapāsomasamāgame snānasya kapileśvaranamaskārasya tatpūjāyāśca svargaḥ phalam | māheśvarīkuṇḍe rukmiṇīkuṇḍe ca śrāddhakarttuḥ svargaḥ phalam| māheśvarīkuṇḍe maṅgalāpūjanasya sarvasaubhāgyaprāptiḥ phalam | tato janārdanaṃ sampūjya dadhyodanaṃ naivedyaṃ dattvā taccheṣeṇa janārdanadakṣiṇe pāṇau svasya dadhyakṣatapiṇḍadānaṃ vāmajānvācyāpasavyena tilairvinā kāryyam | pitṛbhiḥ sahitāveṣṇulokanayanaṃ phalam | evaṃ jīvatāmanyeṣādyapi viṣṇupuranayanakāmanayā kāryyam | mantrastu--, eṣa piṇḍo mayā dattastava haste janārddana | gayāśīrṣe tvayā deyo mahyaṃ deva mṛte mayi || evaṃ jīvatāmuddeśenāpi piṇḍaṃ dattvāyastu piṇḍo mayā dattastvāmuddiśya janārddana | dehi deva gayāśīrṣe tasmai tasmai mṛte tu tam || iti paṭhet |
4.p280.2
namaskāramantrastujanārddana namastubhyaṃ namaste pitṛrūpiṇe | pitṛmātre namastubhyaṃ namaste muktihetave || namaste puṇḍarīkākṣa ṛṇatrayavimocana ! lakṣmīkānta namaste'stu namaste pitṛmokṣada || ityagnipurāṇe janārddanahaste piṇḍatrayadānamuktam | pretakuṇḍe snānasya śrāddhapiṇḍadānayoḥ pitṛpretatvavimuktiḥ phalam | vaikuṇṭhe lohadaṇḍe girikūṭe śrāddhādikarttuḥ pitṛbrahmapuranayanaṃ phalam | gṛdhrakūṭe snātvā gṛdhreśvaradarśanasya śambhoḥ puraprāptiḥ phalam | gṛdhravaṭanamaskārasya svargaḥ phalam | ṛṇamokṣapāpamokṣaśivadarśanasya śivapuratrajanaṃ phalam | gajarūpavighneśadarśanasya śivapuranayanaṃ phalam | snātvā gāyatrīgayādityadarśanasya svargaḥ phalam | ādipālagiristhabrahmadarśane pitṛstāraṇaṃ phalam | gayānābhau piṇḍadāne pitṝṇāṃ brahmapuranayanaṃ phalam | muṇḍapṛṣṭhādreraravindādreśca darśane pratyekaṃ pāpanāśaḥ phalam | agnipurāṇe sarvakarmānte gadādharanamaskāraprārthanāmantrā uktāste'trānākāṅkṣitatvānna lakṣitāḥ | evameva namaskāraprārthane kuryyādityanye | itivāyupurāṇīyaḥ prayogaḥ samāptaḥ | atra ca patitādīnāmapi prathamavarṣe gate pretatvamuktikāmanayā gayāyāṃ śrāddhaṃ kāryyam | kriyate patitānāṃ tu gate saṃvatsare kvacit | ityādivacanāt | idaṃ vacanam— patitānāṃ na dāhaḥ syānnāntyeṣṭirnāsthisañcayaḥ | na cāśrupātaḥ piṇḍo vā kāryyaṃ vā śrāddhikaṃ kvacit || ityasya pratiprasavaḥ |
4.p280.3
patitāstu— brahmapurāṇe, śrīmanmahārājādhirājacaturudadhivalayavasundharāhṛdayapuṇḍarīkavikāsadinakaraśrīvīrasiṃhodyojitaśrīhaṃsapaṇḍitātmajaśrīparaśurāmamiśrasūnusakalavidyāpārāvārapārīṇajagaddāridryamahāgajapārīndravidvajanajīvātuśrīmanmitramiśrakṛte vīramitrodayābhidhanibandhe tīrthaprakāśe gayāprakaraṇaṃ samāptam || atha mandāramāhātmyam | tatra varāhapurāṇe, varāha uvāca | punaranyatpravakṣyāmi ekānte śṛṇu sundari | sthānaṃ me paramaṃ guhyaṃ karmiṇāṃ tu sukhāvaham || jāhnavyā dakṣiṇe kūle vindhyapṛṣṭhasamāśrite | mandāreti ca vikhyātaṃ sarvabhāgavatapriyam || tatra tretāyuge bhūmikāmo nāma mahādyutiḥ | bhaviṣyati na sandehaḥ sa me'rcāṃ sthāpayiṣyati || krīḍamāno'smyahaṃ tatra dṛṣṭvā mandārapuṣpitam | kuṇḍānyekādaśaivātra vindhye me santi sundari || mama caiva prabhāveṇa mandāraśca mahādrumaḥ | dvādaśyāṃ ca caturdaśyāṃ sa puṣpati drumottamaḥ || tīrthe mandārakuṇḍe tu ekabhaktoṣito naraḥ | snānaṃ karoti śuddhātmā sa gacchetparamāṃ gatim || atha prāṇān pramuñceta kuṇḍe mandārasaṃjñite | tapaḥ kṛtvā mahābhāge mama lokaṃ sa gacchati || tathā, mandāraṃ paramaṃ guhyaṃ tasmin guhye śilocaye | dakṣiṇārddhe sthitaṃ cakraṃ vāmabhāge ca vai gadā || lāṅgalaṃ muśalaṃ caiva śaṅkhaṃ tiṣṭhati cāgrataḥ | etanna jānate kecit mama māyāpramohitāḥ || muktvā bhāgavatān sarvān śritānvā nāhasaṃjñitān | iti mandāre madhusūdanam itinārasiṃhe'pyuktam | atha kokāmukhamāhātmyam | tatra vārāhapurāṇe, varāha uvāca | nāsti kokāmukhāt kṣetraṃ nāsti kokāmukhācchubham |
4.p280.4
nāsti kokāmukhātsthānaṃ nāsti kokāmukhātpriyam || śuciḥ kokāmukhaṃ gatvā paraṃ yogamavāpnuyāt | karmāṇi raktaḥ kuryāccediṣṭaṃ bhavati cātmanaḥ || yāni yāni ca kṣetrāṇi tvayā pṛṣṭo vasundhare | kokāmukhasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati || mama sā paramā muktirna tāṃ jānanti mohitāḥ | sthitā kokāmukhe bhūmi etatte kathitaṃ mayā || tathā, pañcayojanavistāre kṣetre kokāmukhe mama | mattīrthāni vijānāti na sa pāpena lipyate || tatra kokāmukhe tīrthe sthito'haṃ dakṣiṇāmukhaḥ | varāharūpī bhagavāṃstiṣṭhāmi puruṣākṛtiḥ || vāmonnatamukhaṃ kṛtvā pañcadaṃṣṭrāsamanvitam | paśyāmi ca jagatsarvvaṃ ye ca bhaktā mama priyāḥ || yadi kokāmukhaṃ gacchet kadācitkālaparyyayāt | na tataḥ sannivartteta yadīcchedgatimuttamām || na sāṅkhyena na yogena siddho yāti mahatpadam | yāti kokāmukhaṃ yastu tavaitat kathitaṃ mayā || iti | mahābhārate, kokāmukhamupaspṛśya brahmacārī yatavrataḥ | jātismaratvaṃ prāpnoti diṣṭametat purātanaiḥ || diṣṭaṃ, kathitam | iti kokāmukhamāhātmyam | akuruta kurukṣetre yasmin purā khalu karṣaṇaṃ śatamakhamukhaiḥ sākaṃ devairmakhaṃ ca pitāmahaḥ | vitaraṇavidhiryasmin vāñchādhikaṃ vasu varṣati prathayatu kurukṣetraṃ kṣemaṃ tadatra cirāya naḥ | atha kurukṣetramāhātmyam | śrutiḥ, teṣāṃ kurukṣetraṃ devayajanamāsa tasmādāhuḥ kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanamiti | tasmādyatra kvacaṃ kurukṣetrasya nigacchati tadeva manyata idaṃ devayajanamityādi | mahābhārate gadāparvaṇi, ṛṣaya ūcuḥ | prajāpateruttaravedirucyate sanātanī rāma samantapañcakam |
4.p280.5
samījire yatra purā divaukaso vareṇa satreṇa mahāvarapradāḥ | purā ca rājarṣivareṇa dhīmatā bahūni varṣāṇyamitena tejasā | prakṛṣṭametat kuruṇā mahātmanā tataḥ kurukṣetramitīha paprathe || rāma uvāca | kimarthaṃ kuruṇā kṛṣṭaṃ kṣetrametanmahātmanā | etadicchāmyahaṃ śrotuṃ kathyamānaṃ tapodhanāḥ || ṛṣaya ūcuḥ | purā kila kuruṃ rāma karṣantaṃ satatotthitam | abhyetya śakrāstridivātparyya pṛcchata kāraṇam || indra uvāca | kimidaṃ varttate rājan prayatnena pareṇa ca | rājarṣe kimabhipretaṃ yeneyaṃ kṛṣyate kṣitiḥ || kuruuruvāca | iha ye puruṣāḥ kṣetre mariṣyanti śatakrato | te gamiṣyanti sukṛtāllokān pāpavivarjitān || avahasya tataḥ śakro jagāma tridivaṃ prabhuḥ | rājarṣirapyanirviṇṇaḥ karṣatyeva vasundharām || āgamyāgamya caivainaṃ bhūyo bhūyo'vahasya ca | śatakraturanirviṇṇaṃ pṛṣṭvā pṛṣṭvā jagāma ha || yadā tu tapasogreṇa cakarṣa vasudhāṃ nṛpaḥ | tataḥ śakro'bravīddevān rājarṣairyyaccikīrṣitam || etacchrutvā'bruvan devāḥ sahasrākṣamidaṃ vacaḥ | varaṇe chanyatāṃ śakra rājarṣiryyadi śakyate || yadi hyatra pramītā vai svargaṃ gacchanti mānavāḥ | asmānaniṣṭvā kratubhirbhāgo no na bhaviṣyati || āgamya ca tataḥ śakrastadā rājarṣimabravīt | alaṃ khedena bhavataḥ kriyatāṃ vacanaṃ mama || mānavā ye nirāhārā dehaṃ tyakṣyantyayantritāḥ | yudhi vā nihatāḥ samyagapi tiryyaggatā api || te svargabhājo rājendra bhaviṣyanti mahāmate | tathāstviti tato rājā kuruḥ śakramuvāca ha || tatastamabhyanujñāya prahṛṣṭenāntarātmanā | jagāma tridivaṃ bhūyaḥ kṣipraṃ valaniṣūdanaḥ
Linked texts (1)
- Varāhapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit