Pramāṇa · Search · About · API

Tirthaprakasha 4.p310

Tīrthaprakāśa 4.p310

Language
Sanskrit

4.p310.1

kedāramudakaṃ pītvā na punarjanma vidyate | na yoniṣu niyujyeta sa gacchecchāśvataṃ padam || kṛtaṃ prakāśyaṃ tat kuṇḍaṃ yadāsīdgopitaṃ mama | manuṣyāṇāṃ hitārthāya majjatāṃ ca bhavārṇave || darśitaṃ jñānamudakaṃ pītvā na janmasambhavaḥ | na pāraṃ labhate brahmā na viṣṇurna purandaraḥ || pibanti mānuṣāḥ sarve yasya vai tuṣyate śivaḥ | na kedārātparo mokṣa evaṃ sākṣācchivo'bravīt || pṛthivyāṃ yāni tīrthāni āsamudrātsarāṃsi ca | jñānaretodakasyaite kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || aśvamedhasahasraṃ ca yo yajet pṛthivīpatiḥ | jñānaretodakasyaitat sahasrāṃśena pūryyate || agniṣṭomasahasraṃ tu pauṇḍarīkaśataṃ tathā | yo yajeddravyasampanno brāhmaṇaḥ kṣatriyastathā || kedārasya tu tat sarvaṃ sahasrāṃśaṃ na pūrayet | kāmapastrīsahasrāṇi piba khāda ca moda ca || kedāramudakaṃ pītvā sarvaṃ tarati duṣkṛtam | tathā, snānaṃ dīkṣātha vā śakta dhāraṇaṃ bhasmanastathā | retodakasya tatsarvaṃ kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm || tathā, yathā pibanti tattoyaṃ vidhiṃ tasya vadāmyaham | gatvā mandākinīṃ puṇyāṃ snātvā tatra sa mānavaḥ || devānāmudakaṃ dattvā piṇḍaṃ pitṛṣu dāpayet | namaskṛtvā tatheśānaṃ bhāvayuktena cetasā || gatvā kuṇḍasamīpaṃ tu vidhivatsamavasthitaḥ | natvā devaṃ śivaṃ tatra umāṃ cāpi maheśvarīm || nandīṃ gaṇapatiṃ caiva sarvāṃstāṃśca gaṇeśvarān | śivo'hamiti sañcintya pibedvāmena pāṇinā || triḥ pītvā vāmahastena dakṣiṇena punaḥ pibet | trīn vārāṃstena pītvā tu bhūyaścāñjalinā pibet | tena pītvā tu vārāṃstrīn pibettu balivardavat || bhūmimākramya jānubhyāṃ tathā hastadvayena tu |

4.p310.2

śiraḥ prasāryya vaktreṇa triḥ pibet punareva tu || utthāya nardettrīn vārān sphoṭettrīṃśca tathāparān | namaskṛtya tatheśānaṃ kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ || kṛtārthaḥ kṛtapuṇyo'sau śivasāyujyamāgataḥ | vidhinā pītamudakaṃ kulānāṃ tārayecchatam || iti | atha śālagrāmamāhātmyam | varāhapurāṇe, varāha uvāca | asti sthānaṃ paraṃ guhyaṃ tasmin guhye śiloccaye | gaṇḍakyāścottare pārśve girirājasya dakṣiṇe || śālagrāma iti khyātaṃ mama bhaktasukhāvaham | mamaitadrocate sthānaṃ girikūṭe śiloccaye || śālagrāma iti khyātaṃ bhaktasaṃsāramokṣaṇam | pañcadaśātra guhyāni śālagrāme yaśasvini || adyāpi tanna jānanti muktvā vārāhamāṃjñitān | tathā, tatra devahradaṃ nāma mama kṣetraṃ yaśasvini | tatra krāntaṃ mayā bhūmi baliyajñavināśane || sa hrado varadaśreṣṭho manojñaḥ śubhaśītalaḥ | agādhaśca sadā bhūmi devānārmāpa durlabhaḥ || tasmin hrade mahābhāge sadā mama kutodake | cakrāṅkāḥ parito matsyāḥ paryaṭanti itastataḥ || tasmin devahrade bhūmi caturviśātidvādaśīm | sauvarṇāni ca padmāni dṛśyante udite ravau || dṛśyante tāvadetāni yāvanmadhyandine sthitaḥ | tatra snānaṃ prakurvīta daśanaktoṣito naraḥ || daśānāmaśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ | athātra muñcati prāṇān mama cittavyavasthitaḥ || aśvamedhaphalaṃ bhuktvā mama lokāya gacchati | pūrvāmukhastvahaṃ tatra śālagrāme yaśasvini || bhaviṣyāmi na sandeho bhūmi bhāgavatapriyaḥ | anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare || yatra guhyaṃ paraṃ kṣetraṃ na jānanti vimohitāḥ | śivo me dakṣiṇe sthāne tiṣṭhate vigatajvaraḥ ||

4.p310.3

lokānāṃ pravaraḥ śreṣṭhaḥ sarvalokavaro haraḥ | tamavandya tu govindaṃ vandamānasya sundari || vṛthā gamanamityāhurevametanna saṃśayaḥ | śivaṃ devaṃ tu vanditvā bhūmi māṃ yaśca vandate || labhate puṣkalāṃ siddhiṃ yā mayātra prakīrttitā | samastaṃ ca mama kṣetraṃ daśayojanavistaram || mṛtā'tra punarāyānti māṃ satkarmānumāriṇaḥ | bhārate, sadā sannihito yatra harivasati bhārata | śālagrāma iti khyāto viṣṇoradbhutakarmaṇaḥ || abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇumavyayam | aśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ sa gacchati || tatrodapānaṃ dharmajña sarvapāpapramocanam | samudrāstatra catvāraḥ kūpe sannihitāḥ sadā || tatropaspṛśya rājendra na durgatimavāpnuyāt | jātismaratvamāpnoti snātvā tatra na saṃśayaḥ || iti | atha naimiṣamāhātmyam | tatra mahābhārate, tatastu naimiṣaṃ gacchet puṇyaṃ siddhaniṣevitam | tatra nityaṃ nivasati brahmā devagaṇairvṛtaḥ || naimiṣaṃ prārthayānasya pāpasyārddhaṃ praṇaśyati | praviṣṭamātrastu naraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate || tatra māsaṃ vaseddhīro naimiṣe tīrthatatparaḥ | pṛthivyāṃ yāni tīrthāni naimiṣe tāni bhārata || abhiṣekāñcarastatra niyato niyatāśanaḥ | gavāmayasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || punātyāsaptamaṃ caiva kulaṃ bharatasattama ! yastyajennaimiṣe prāṇānupavāsaparāyaṇaḥ || sa modetsvargalokastha evamāhurmanīṣiṇaḥ | nityaṃ medhyaṃ ca puṇyaṃ ca naimiṣaṃ nṛpasattama || gaṅgodbhedaṃ samāsādya trirātropoṣito naraḥ | vājapeyamavāpnoti brahmabhūtaśca jāyate || iti | lomaśatīrthayātrāyām , te tathā sahitā vīrā vasantastatra tatra ha |

4.p310.4

krameṇa pṛthivīpāla naimiṣāraṇyamāgatāḥ || tatastīrtheṣu puṇyeṣu gomatyāḥ pāṇḍavā nṛpa | kṛtābhiṣekāḥ pradaduurgāśca vittaṃ ca bhārata || tatra devān pitṝn vipraṃstarpayitvā yathāvidhi | kanyātīrthe śvatīrthe ca gavāṃ tīrthe ca kaurava || vālakokhyāṃ vipraprasthe girāvuṣya ca pāṇḍavāḥ | bāhudāyāṃ mahīpāla cakruḥ sarve'bhiṣecanam || iti | kūrmapurāṇe, idaṃ trailokyavikhyātaṃ tīrthaṃ naimiṣamadbhutam | mahādevapriyataraṃ mahāpātakanāśanam || tathā tatraiva ṛṣīn pratibrahmovāca | santaṃ mahāntamāsannaṃ vāṅmanodoṣavarjitam | deśaṃ taṃ vaḥ pravakṣyāmi yasmin deśe cariṣyatha || uktvā manomayaṃ cakraṃ saṃsṛṣṭvā tānuvāca ha | kṣiptametanmayā cakramanuvrajata māciram || yatrāsya nemiḥ śīryeta sa deśaḥ sa ca viśrutaḥ | tato mumoca taccakraṃ te ca taṃ samanuvrajan || tasya vai vrajataḥ kṣipraṃ yatra nemiraśīryata | naimiṣaṃ tat smṛtaṃ nāmnā puṇyaṃ sarvatra pūjitam || siddhacāraṇasaṅkīrṇaṃ yakṣagandharvasevitam | sthānaṃ bhagavataḥ śambhoriti naimiṣamuttamam || atra devāḥ sagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ | tapastaptvā purā devā lebhire pravarān varān || imaṃ deśaṃ samāśritya ṣaṭkulīyāḥ samāhitāḥ | śakreṇārādhya deveśaṃ dṛṣṭavanto maheśvaram || annadānaṃ tapastaptaṃ śrāddhajapyādikaṃ tathā | ekaikaṃ pāvayet pāpaṃ saptajanmakṛtaṃ tathā || iti | athendraprasthamāhātmyam | saubharisaṃhitāyām, indraprasthākhyametadvai kṣetramindrasya pāvanam | tenātra pūjito viṣṇuḥ ṛtubhirbahudakṣiṇaiḥ || tuṣṭena viṣṇunā tasmai varo datto niśāmyatām | bhoḥ śakra tāvake kṣetre sarvatīrthamaye janāḥ ||

4.p310.5

tanuṃ tyakṣyanti ye te vai matkalpā hiṃsakā api | iti | athāyodhyāmāhātmyam | tatra skandapurāṇe ayodhyāmānam | sahasradhārāmārabhya yojanaṃ pūrvato diśi | pratyagdiśi tathaivātra yojanaṃ sarvato'vadhi || dakṣiṇottarabhāgeṣu sarayūtamasāvadhi | etat kṣetrasya saṃsthānaṃ harerantargṛhaṃ smṛtam || matsyākṛtiriyaṃ brahman purī viṣṇorudīritā | paścime matsyamūrddhā tu gopratāre sthito dvija || pūrvataḥ pucchabhāgo hi dakṣiṇottaramadhyataḥ | tasyāṃ puryāṃ mahābhāgo nāmnā viṣṇurhariḥ svayam || devo dṛṣṭaprabhāvo'sau prādhānyena ramatyaho | narasiṃhapurāṇe, mārkaṇḍeya uvāca | śṛṇu rājan pravakṣyāmi tīrthāni vividhāni ca | ayodhyāyāṃ supuṇyāni sadyaḥ pāpaharāṇi vai | na vistareṇa śaktirme vaktumasti mahāmate || saṅkṣepātkathayiṣyāmi kānicit prathitāni vai | yatra rāmo naravyāghraḥ padmapatrāyatekṣaṇaḥ || kṛmikīṭapataṅgādyairjanaiḥ snātvā janārdanaḥ | śaṅkhadundubhinirghoṣaiḥ stūyamāno'psarogaṇaiḥ || divyaiḥ sendraiḥ sarudraiśca gandharvaiḥ kinnaraistathā | divyaṃ vimānamāsthāya svapadaṃ prāptavān hariḥ || gopratāramiti taṃ viddhi tīrthānāmuttamaṃ padam | tasya puṇyaphalaṃ yatsyāt tacchṛṇuṣva mahāmate || gavāṃ sahasraṃ yo dadyādbrāhmaṇebhyo mahāmate | kurukṣetre mahāpuṇye rāhugraste divākare || tatphalaṃ samavāpnoti gopratāre snānakṛnnaraḥ | iti | tathā gopratāramadhikṛtyabhārate, tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā gopratāre narādhipa | sarvapāpaviśuddhātmā sarvapāpaiḥ pramucyate || tatastilodakaṃ nāma sadā brahmarṣisevitam | tatra snātvārcayitvā ca viṣṇulokamavāpnuyāt ||

4.p310.6

cakratīrthe naraḥ snātvā pītvā tajjalamuttamam | sarvapāpairvinirmuktaḥ sarvadevaiśca pūjitaḥ || divyaṃ vimānamāsthāya purandarapuraṃ vrajet | tatra bhuktvā bahūn bhogān punārviṣṇupuraṃ vrajet || agnitīrthe naraḥ snātvā narasiṃhaṃ ca pūjayet | agnirūpānvito bhūtvā parāṃ gatimavāpnuyāt || tato bṛhaspateḥ kuṇḍaṃ tīrthānāṃ tīrthamuttamam | tasya puṇyaphalaṃ yatsyāt tadvadāmi samāsataḥ || yo naraḥ prānarutthāya snānaṃ kṛtvā vidhānataḥ | nārasiṃhamathārādhya tasmiṃstīrthe mahāmate || gandhapuṣpādibhirnityaṃ satyavādī jitendriyaḥ | sa vāgīśo bhavettatra tataḥ svargamavāpnuyāt || divyaratnavicitrāṅgo divyābharaṇabhūṣitaḥ | vimānenārkavarṇena narasiṃhapuraṃ vrajet || śatavarṣasahasrāṇi divyayā saṅkhyayānagha | bhuktvā viṣṇupure bhogān punaḥ sāyujyamāpnuyāt || tasmātparataraṃ rājan brahmakuṇḍamiti śrutam | tīrthānāmuttamaṃ tīrthaṃ tatphalaṃ śṛṇutādarāt || na vistārānmayā śakyaṃ vaktuṃ te sāmprataṃ nṛpa | saṅkṣepāt kathayiṣyāmi tasya tīrthasya yatphalam | jitendriyā jitakrodhā rāgadveṣavivarjitāḥ || brahmakuṇḍaṃ samāsādya ye narāḥ paryupāsate | te muktapāpā viprendra parāṃ siddhimavāpnuyuḥ || tasmin kuṇḍe sakṛtsnātvā yo nṛsiṃhaṃ ca pūjayet | divyaṃ vimānamāruhya apsarogaṇasevitaḥ || saṃstūyamāno devaiśca siddhaiśca paramarṣibhiḥ | brahmalokamavāpnoti nātra kāryyā vicāraṇā || brahmaṇā kṛtasatkāro bahukālaṃ nṛpātmaja | tato viṣṇupuraṃ gatvā punaḥ sāyujyamāpnuyāt || koṭitīrthe naraḥ snātvā sarvapāpaiḥ pramucyate | agniṣṭomasrahasrāṇi vājapeyaśatāni ca ||

4.p310.7

karttuśca yatphalaṃ proktaṃ koṭitīrthajalāplutaḥ | tatphalaṃ samavāpnoti satyametanmayoditam || suvarṇadānagodānadhānyadāneṣu yatphalam | tatphalaṃ samavāpnoti koṭitīrthajalāplutaḥ || tataḥ saptarṣitīrthe ca paramarpisevitam | tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā brahmaloke mahīyate || tataḥ paraṃ pravakṣyāmi svargadvāraṃ mahāpaddam | sarvaduḥkhakṣayakaraṃ sarvaśāntikaraṃ param || yattīrthaṃ munibhirdevaiḥ purandarapurogamaiḥ | apsarogaṇasaṃyuktairgandharvaiḥ kinnaraistathā || yakṣairvidyādharagaṇaiḥ sevyamānaṃ samantataḥ | tasya tīrthasya yatpuṇyaṃ tatphalaṃ kathayāmi te || na vistārānmayā vaktuṃ śakyaṃ tasya phalaṃ nṛpa | tasmātsaṅkṣepato vakṣye samāhitamanāḥ śṛṇu || kapilāṃ lakṣaṇopetāṃ savatsāṃ gāṃ payasvinīm | brāhmaṇāya daridrāya śrotriyāyāhitāgnaye || yo dadyādviduṣe vidvān yatphalaṃ nāntamucyate | tatphalaṃ sarvamāpnoti svargadvārajalāplutaḥ || naraḥ pratyūṣasi snātvā svargadvāre mahāmate | tatra viṣṇuṃ pratiṣṭhāpya nārasiṃhamanāmayam || pūjayitvā harau bhaktimudvahan saṃyatendriyaḥ | tyaktvā dehaṃ nṛpaśreṣṭha prāpnuyādvaiṣṇavaṃ padam || yaḥ smaretprātarutthāya svargadvāraṃ narādhipa | sarvapāpaviśuddhātmā sa gacchetparamāṃ gatim || yasmin vahati saṃyuktā sarayūrgharghareṇa tu | tatsaṃgamuttamaṃ tīrthaṃ gaṅgāyamunayoryathā || bālakhilyāśritaṃ tīrthaṃ sarvapātakanāśanam | tatra snātvā naro gacchedvrahmalokaṃ sanātanam || bilvatīrthamiti khyātaṃ śaṅkarāyatanaṃ mahat | tatra śaṅkaramabhyarcya snānaṃ kuryātta yo naraḥ || rudralokamavāpnoti vimānena virājatā |

4.p310.8

tato gālavatīrthendramuttamaṃ bhuvi viśrutam || tatra snātvā divaṃ prāpya gacchanti brahma niṣkalam | gomatyāṃ rāmatīrthe tu yo naraḥ snānamācaret || tatra viṣṇuṃ pratiṣṭhāpya gandhapuṣpādibhiḥ kramāt | ārādhya siddhimāpnoti sa naro nātra saṃśayaḥ || jaṭākuṇḍamiti khyātaṃ sarvapāpaharaṃ śubham | tatra snātvā ca pītvā ca brahmaloke mahīyate || iti

Linked texts (1)