Tirthaprakasha 4.p317
Tīrthaprakāśa 4.p317
- Language
- Sanskrit
4.p317.1
pātālakhaṇḍe, praṇālyāmiṣṭakācite śmaśāne vyomni mañcake | aṭṭāle vā mṛtā devi māthure muktimāpnuyuḥ || iti | viṃśatiyojanātmake'pi dvādaśayojane viśeṣaḥ | mathurākhaṇḍe, māthuraṃ maṇḍalaṃ taddhi yojanānāṃ tu dvādaśa | yatra tīrthasahasrāṇi rāmakṛṣṇakṛtāni ca || tato'pi viśeṣaḥ | gavyūtidvādaśamayī dvādaśāraṇyasaṃyutā | tatrāpi mathurā devī sarvasiddhividhāyinī || tato'pi padmākṛtau viśeṣaḥ | ādivārāhe, idaṃ padmaṃ mahābhāge sarveṣāṃ muktidāyakam | karṇikāyāṃ sthito devi keśavaḥ kleśanāśanaḥ || karṇikāyāṃ mṛtā ye tu te narā muktibhāginaḥ | patramadhye mṛtā ye ca teṣāṃ muktirvasundhare || paścimena hariṃ devaṃ govarddhananivāsinam | dṛṣṭvā taṃ devadeveśaṃ kiṃ manaḥ paritapyase || uttareṇa tu govindaṃ dṛṣṭvā devaṃ paraṃ śubham | nāsau patati saṃsāre yāvadābhūtasaṃplavam || viśrāntisaṃjñakaṃ devaṃ pūrvapatre vyavasthitam | yaṃ dṛṣṭvā tu naro yāti muktiṃ nāstyatra saṃśayaḥ || dakṣiṇena tu māṃ viddhi pratimāṃ divyarūpiṇīm | mahākāyāṃ surūṃpāṃ ca keśavākārasannibhām || tāṃ dṛṣṭvā manujo devi brahmaṇā saha modate | iti | atha kālaviśeṣe phalam | viṣṇupurāṇe, yamunāsalile snātaḥ puruṣo munisattama | jyeṣṭhāmūlāmale pakṣe dvādaśyāmupavāsakṛt || samabhyarcyacyutaṃ samyak mathurāyāṃ samāhitaḥ | aśvamedhasya yajñasya prāpnotyavikalaṃ phalam || iti | tatraiva pitṝṇāṃ vākyamkaścidasmatkule jātaḥ kālindīsalilāplutaḥ | arcayiṣyati govindaṃ mathurāyāmupoṣitaḥ || jyeṣṭhāmūlāmale pakṣe yenaiva vayamapyuta | parāmuddhimavāpsyāmastāritāḥ svakulodbhavaiḥ ||
4.p317.2
jyeṣṭhasya śukladvādaśyāṃ samabhyarcya janārdanam | dhanyo'sau piṇḍanirvāpaṃ yamunāyāṃ pradāsyati || iti | jyeṣṭhāmūlo jyeṣṭhaḥ hārāvalīkoṣāt | ādivārāhe, pṛthivyāṃ yāni tīrthāni āsamudraṃ sarāṃsi ca | mathurāyāṃ gamiṣyanti mayi supte vasundhare || saptadvīpeṣu tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca | mathurāyāṃ gamiṣyanti supte caiva janārdane || iti | atha janmāṣṭamyām | vārāhe, janmāṣṭamīdine prāpte tatra yo māṃ prapaśyati | janmekoṭikṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || tathā, bhādre māsi gamāṣṭamyāṃ yaḥ karoti mamārcanam | sarvapāpaṃ parityajya mama sthānaṃ sa gacchati || iti | kārttike tu pādme, yatra kutrāpi deśe'yaṃ kārttikaḥ snānadānataḥ | agnihotrasamaphalaḥ pūjāyāṃ tu viśeṣataḥ || kurukṣetre koṭiguṇo gaṅgāyāmapi tatsamaḥ | tato'dhikaḥ puṣkare syāt dvārakāyāṃ tu bhārgava || kṛṣṇamālokya vai māsaḥ pūjāsnānaiśca kārttikaḥ | anyāḥ puryyastatsamānā munayo mathurāṃ vinā || dāmodaratvaṃ hi harestatraivāsīdyataḥ kila | mathurāyāṃ tatastūrjo vaikuṇṭhaprītivarddhanaḥ || yathā māghe prayāgaḥ syāt vaiśākhe jāhnavī yathā | kārttike mathurā sevyā tadutkarṣaḥ paro na hi || mathurāyāṃ narairurje snātvā dāmodaro'rcitaḥ | kṛṣṇarūpā hi te jñeyā nātra kāryyā vicāraṇā || tathā, mathurāyāṃ sakṛdapi śrīdāmodarapūjanāt | mantradravyavihīnaṃ ca vidhihīnaṃ ca pūjanam || manyate kārttike devo mathurāyāṃ sadarcanam | yasya pāpasya yujyeta maraṇāntā hi niṣkṛtiḥ || tacchuddhyarthamidaṃ proktaṃ prāyaścittaṃ suniścitam | kārttike mathurāyāṃ vai śrīdāmodarapūjanam || iti |
4.p317.3
pādme, kārttike janmasadane keśavasya ca ye narāḥ | sakṛt praviṣṭāḥ śrīkṛṣṇaṃ yānti te paramavyayam || tatraiva prabodhinyām, ekaivaikādaśī kṛṣṇajanmagehe kṛtā naraiḥ | tato'dhikaṃ na karttavyaṃ loke kiṃcana vidyate || rātrau jāgaraṇaṃ tatra prītyā kurvanti ye narāḥ | saṃsāramohasvaprānte sadā jāgrati jāgrati || anyatrāpi priyā viṣṇorjāgare syāt prabodhinī | kiṃpunarmathurāyāṃ sā tato vai janmasadmani || iti | atha śrīkṛṣṇamāhātmyam | ādivārāhe, pradakṣiṇīkṛtā tena saptadvīpā vasundharā | pradakṣiṇā kṛtā yena mathurāyāṃ tu keśave || ihajanmakṛtaṃ pāpamanyajanmakṛtaṃ ca yat | tatsarvaṃ naśyate śīghraṃ kīrttane keśavasya ca || vārāhe mathurāvāsino lokāḥ sarve te siddhibhājanāḥ | mathurā samanuprāpya dṛṣṭvā devaṃ tu keśavam || snātvā punastu kālindyāṃ yo māṃ paśyati sarvadā | sa tatphalamavāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ || iti | atha bhagavanmūrttīnāṃ māhātmyam | dīrghaviṣṇuṃ samālokya padmanābhaṃ svayambhuvam | mathurāyāṃ sakṛddevi sarvābhīṣṭamavāpnuyāt || tathā, viśrāntisaṃjñakaṃ dṛṣṭvā dīrghaviṣṇuṃ ca keśavam | sarveṣāṃ darśanaṃ puṇyamebhirdṛṣṭaiḥ phalaṃ bhavet || iti | atha kṛṣṇaparīvāramāhātmyam | ekāmīśāṃ tato devīṃ yaśodāṃ devakīṃ tathā | mahāvidyeśvarīṃ dṛṣṭvā mucyate brahmahatyayā || iti | atha bhūteśvaramahimā | mathurāyāṃ ca deva tvaṃ kṣetrapālo bhaviṣyasi | tvayi dṛṣṭe mahādeva mama kṣetraphalaṃ bhavet || dṛṣṭvā bhūtapatiṃ devaṃ varadaṃ pāpanāśanam | tena dṛṣṭena vasudhe māthuraṃ phalamāpnuyāt || iti | atha viśrāntimāhātmyam |
4.p317.4
skānde mathurākhaṇḍe, tatra tīrthaṃ mahārāja viśrāntirlokaviśrutam | bhramitvā sarvatīrthāni viśrāntiṃ yānti sāttvatāḥ || tatraiva badarīmāhātmye, viśrāntitīrtha vidhivatsnātvā kṛtvā tilodakam | pitṝnuddhṛtya narakādviṣṇulokaṃ prapadyate || yadi kuryātpramādena pātakaṃ tatra mānavaḥ | viśrāntisnānamātreṇa bhasmībhavati tatkṣaṇāt || iti | atha mathurāyāṃ yamunāmāhātmyam | pātālakhaṇḍe, pātakī pātakānmuktaḥ puṇyāḍhyaḥ syādapātakī | phalābhisandhirahitaḥ kālindyāmeva mucyate || snānādikarma kālindyāṃ yena kenāpi yatkṛtam | yathāvadayathāvadvā tat sādhuphalavadbhavet || viśeṣa eṣa kālindyāṃ mṛto yāti hareḥ padam | mathurāsaṅgatāyāṃ tu haraIREva bhavennaraḥ || iti | padmapurāṇe, saṅkrāntau ravivāre ca saptamyāṃ vaidhṛtau tathā | vyatīpāte ca hastarkṣe tvāṣṭre pauṣṇe punarvasau || ekādaśyāṃ caturdaśyāmaṣṭamyāṃ ca vidhukṣaye | paurṇamāsyāṃ ca pūrvoktaṃ phalaṃ śataguṇaṃ bhavet || tadeva syātkoṭiguṇa grahaṇe candrasūryayoḥ | dvādaśyāmarcayedviṣṇumekādaśyāmupoṣya yaḥ || kālindyāṃ tasya sulabhaṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam | iti | atha caturviṃśatiryamunātīrthāni | ādivārāhe, avimukte naraḥ snāto muktiṃ prāpnotyasaṃśayam | tatrā'tha muñcati prāṇān mama lokaṃ sa gacchati || 1 || viśrāntisaṃjñakaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam | yasmin snāto naro devi mama loke mahīyate || 2 || asti cānyataraṃ guhyaṃ sarvasaṃsāramokṣaṇam | tasmin snāto naro devi mama loke mahīyate || 3 || prayāgaṃ nāma tīrthaṃ tu devānāmapi durlabham | tasmin snāto naro devi agniṣṭomaphalaṃ labhet || 4 ||
4.p317.5
saurapurāṇe, tatastīrthaṃ prayāgākhyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam | pitṛbhyastatra yaddattaṃ tadakṣayataraṃ bhavet || tattīrthaṃ sevamānasya kṛṣṇaṃ ca jagatāṃ gurum | niḥsaṃśayaṃ manuṣyasya punarjanma na vidyate || ādivārāhe, tathā kanakhalaṃ tīrthaṃ guhyaṃ tīrthaṃ paraṃ mama | snānamātreṇa tatrāpi nākapṛṣṭhe sa modate || 5 || asti kṣetraṃ paraṃ guhyaṃ tindukaṃ nāma nāmataḥ | tasminstrāto naro devi mama loke mahīyate || 6 || tataḥ paraṃ sūryyatīrthaṃ sarvapāpapramocanam | vairocanena balinā sūryyastvārādhitaḥ purā || 7 || āditye'hani saṅkrāntau grahaṇe candrasūryyayoḥ | tasminsnāto naro devi rājasūyaphalaṃ labhet || saurapurāṇe, tataḥ paraṃ vaṭasvāmitīrthākhyaṃ tīrthamuttamam | vaṭasvāmītivikhyāto yatra devo divākaraḥ || tattīrthaṃ caiva yo bhaktyā ravivāre niṣevate | prāpnotyārogyamaiśvaryyamante ca gatimuttamām || ādivārāhe, yatra dhruveṇa santaptamicchayā paramaṃ tapaḥ | tatra vai snānamātreṇa dhruvaloke mahīyate || dhruvatīrthe tu vasudhe yaḥ śrāddhaṃ kurute naraḥ | pitṝnsantārayetsarvān pitṛpakṣe viśeṣataḥ || 8 || saurapurāṇe, dhruvatīrthamiti khyātaṃ tīrthaṃ mukhyaṃ tataḥ param | yatra snātavato mokṣo dhruva eva na saṃśayaḥ || skānde mathurākhaṇḍe, gayāyāṃ piṇḍadānena yatphalaṃ hi nṛṇāṃ bhavet | tasmācchataguṇaṃ tīrthe piṇḍadānāt dhruvasya ca || dhruvatīrthe japo homastapo dānaṃ samarcanam | sarvatīrthācchataguṇaṃ nṛṇāṃ tatra phalaṃ bhavet | ādivārāhe, dakṣiṇe dhruvatīrthasya ṛṣitīrthaṃ prakīrttitam | tatra snāto naro devi mama loke mahīyate ||
4.p317.6
skānde mathurākhaṇḍe, tasmin madhuvane puṇyamṛṣitīrthaṃ hareḥ priyam | snānamātreṇa bhūpāla harau bhaktiḥ parā bhavet || || 9 || dakṣiṇe ṛṣitīrthasya mokṣatīrthaṃ vasundhare | snānamātreṇa vasudhe mokṣaṃ prāpnoti mānavaḥ|| 10 || ādivārāhe, tatraiva koṭitīrthaṃ tu devānāmāpe durlabham | tatra snānena dānena mama loke mahīyate || 11 || tatraiva bodhitīrthaṃ tu pitṝṇāmatidurlabham | piṇḍaṃ dattvā tu vasudhe pitṛlokaṃ sa gacchati ||12 || dvādaśaitāni devānāṃ durlalāni ca tāni vai | teṣāṃ smaraṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate || uttare tvasikuṇḍācca tīrthaṃ tu navasaṃjñakam | navatīrthātparaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati || 13 || tataḥ saṃyamanaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam | tatra snāto naro devi yamalokaṃ na gacchati || 14 || dhārāpataneke snātvā nākapṛṣṭhe sa modate | athātra muñcati prāṇān mama lokaṃ sa gacchati || 15 || ataḥ paraṃ nāgatīrthaṃ tīrthānāmuttamottamam | tatra snātā divaṃ yānti, ye mṛtāste'punarbhavāḥ || 16 || ghaṇṭābharaṇakaṃ tīrthaṃ sarvapāpapramocanam
Linked texts (3)
- Mathurāmahiman — Rūpa Gosvāmin, Sanskrit
- Mathuramahatmya-rupagosvamin (ed. Śrī Kṛṣṇadāsa Bābā) — Sanskrit
- Audumbarī saṃhitā — Audumbararṣi, Sanskrit