Tirthaprakasha 4.p335
Tīrthaprakāśa 4.p335
- Language
- Sanskrit
4.p335.1
tṛtīyāṃ vai subhadrāṃ ca sarvalakṣaṇalakṣitām | śrutaivaṃ vacanaṃ tasya viśvakarmā sukarmakṛt || tatkṣaṇaṃ kārayāmāsa pratimāḥ sulakṣaṇāḥ | kuṇḍalābhyāṃ vicitrābhyāṃ karṇābhyāṃ suvirājitāḥ || cakralāṅgalavinyastahastābhyāṃ sādhusammatāḥ | prathamaṃ śubhravarṇābhaṃ śāradendusamaprabham || suraktākṣimahākāyaṃ jaṭāvikaṭamastakam | nīlāmbaradharaṃ cograṃ balaṃ balamadoddhatam || kuṇḍalaikadharaṃ divyaṃ mahāmuśaladhāriṇam | dvitīyaṃ puṇḍarīkākṣaṃ nīlajīmūtasannibham || atasīpuṣpasaṅkāśaṃ padmapatrāyatekṣaṇam | pītavāsasamatyugraṃ śubhaṃ śrīvatsalakṣaṇam || cakrapūrṇakaraṃ divyaṃ sarvapāpaharaṃ harim | tṛtīyāṃ svarṇavarṇābhāṃ padmapatrāyatekṣaṇām || vicitravastrasaṃchannāṃ hārakeyūrabhūṣitām | vicitrābharaṇopetāṃ ratnahārāvalambitām || pīnonnatakucāṃ ramyāṃ viśvakarmā vinirmame | mahārājādbhutaṃ dṛṣṭvā kṣaṇenaikena nirmitāḥ || divyavastrayugacchannā nānāratnairalaṅkṛtāḥ | sarvalakṣaṇasaṃṃpūrṇāḥ pratimāḥ sumanoharāḥ || vismayaṃ paramaṃ kṛtvā idaṃ vacanamabravīt | kiṃ devau samanuprāptau dvijyarūpadharāvubhau || ubhau cādbhutakammāṇau devavṛttāntamānuṣau | devau vā mānuṣau vāpi yakṣavidyādharāvubhau || kinnu brahmahaṣīkeśau vasū vā kimutāśvinau | na vedmi satyasadbhāvau māyārūpeṇa saṃsthitau || yuvāṃ gato'smi śaraṇamātmānaṃ me prakāśyatām | dvija uvāca | nāhaṃ devo na yakṣo vā na daityo na ca devarāṭ | 'na brahmā na ca rudro'haṃ viddhi māṃ puruṣottamam || ārttihā sarvalokānāmantabalapauruṣaḥ | arcanīyo hi bhūtānāmantaṃ yasya na vidyate || paṭhyate sarvaśāstreṣu vedeṣu ca nigadyate |
4.p335.2
yaduktaṃ dhyānagamyeti vāsudeveti yogibhiḥ || ahameva svayaṃ brahmā ahaṃ viṣṇuḥ śivo'smyaham | indro'haṃ devarājaśca jagatsaṃyamano yamaḥ || pṛthivyādīni bhūtāni trailokyamikhilaṃ nṛpa | varuṇo'pāṃpatiścāhaṃ dharitrī ca mahīdharāḥ || yatkiñcidvāṅmayaṃ loke jagatsthāvarajaṅgamam | carācaraṃ jagadviśvaṃ mamānyannāsti kiñcana || prīto'haṃ te nṛpaśreṣṭha varaṃ varaya suvrata | yadiṣṭaṃ tat prayacchāmi hṛdi yatte vyavasthitam || maddarśanamapuṇyānāṃ svapnānte'pi na jāyate | tvaṃ punarhaḍhabhaktitvāt pratyakṣaṃ dṛṣṭavānasi || śrutvaivaṃ vāsudevasya vacanaṃ tasya bho dvijāḥ | romāñcitatanurbhūtvā idaṃ stotraṃ jagau nṛpaḥ || rājovāca | śriyaḥ kānta namaste'stu śrīpate pītavāsase | śrīda śrīśa śrīnivāsa namaste śrīniketana || ādyaṃ puruṣamīśānaṃ sarveśaṃ sarvatomukham | 'niṣkalaṃ paramaṃ devaṃ praṇato'smi sanātanam || śabdātītaṃ guṇātītaṃ bhāvābhāvavivarjitam | nirlepaṃ niṣkalaṃ sūkṣmaṃ sarvajñaṃ sarvabhāvanam || prāvṛṇmeghapratīkāśaṃ gobrāhmaṇahite ratam | sarveṣāmeva goptāraṃ vyāpinaṃ sarvabhāvanam || śaṅkhacakradharaṃ devaṃ gadāmuśaladhāriṇam | namasye varadaṃ devaṃ nīlotpaladalacchavim || nāgaparyyaṅkaśayanaṃ kṣīrārṇavanivāsinam | namasye'haṃ hṛṣīkeśaṃ sarvapāpaharaṃ harim || punastvāṃ devadeveśaṃ namasye varadaṃ vibhum | sarvalokeśvaraṃ viṣṇuṃ mokṣakāraṇamavyayam || evaṃ stutvā tu taṃ devaṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ | uvāca praṇato bhūtvā nipatya vasudhātale || prīto'si yadi me nātha vṛṇomi varamuttamam | devāsurāḥ sagandharvā yakṣarakṣomahoragāḥ ||
4.p335.3
siddhavidyādharāḥ sādhyāḥ kinnarā guhyakāstathā | ṛṣayo ye mahābhāgā nānāśāstraviśāradāḥ || paritrāḍdyogayuktāśca vedatattvārthacintakāḥ | mokṣamārgavido ye'nye dhyāyanti paramaṃ padam || nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ yaṃ paśyanti manīṣiṇaḥ | tatpadaṃ gantumicchāmi tvatprasādātsudurlabham || bhagavānuvāca | sarvaṃ bhavatu bhadraṃ te yatheṣṭaṃ sarvamāpnuhi | bhaviṣyati yathākāmaṃ matprasādānna saṃśayaḥ || daśavarṣasahasrāṇi tathā navaśatāni ca | avicchinnaṃ mahārājyaṃ kuru tvaṃ nṛpamattama || drakṣyasi paraṃ divyaṃ durlabhaṃ yatsurrāsuraiḥ | pūrṇaṃ manorathaṃ śāntaṃ guhyamavyaktamavyayam || parātparataraṃ sūkṣmaṃ nirlepaṃ nirmalaṃ dhruvam | cintāśokavinirmuktaṃ kriyākāraṇavarjitam || tadahaṃ darśayiṣyāmi jñeyākhyaṃ paramaṃ padam | yaṃ prāpya paramānandaṃ prāpsyase paramāṃ gatim || kīrttiśca tava rājendra bhavatattra mahītale | yāvaddharā nabho yāvat yāvaccandrārkatārakāḥ || yāvatsaptasamudrāḥ saptaiva yāvanmervādiparvatāḥ | tiṣṭhanti divi devāśca yāvat sarvatra cāvyayāḥ || indradyumnasaro nāma tīrthaṃ yajñāṅgasambhavam | yatra snātvā sakṛt lokaḥ śakralokamavāpsyate || dāpayiṣyati yaḥ piṇḍān taṭe'smin sarasaḥ śubhe | kulaikaviṃśamuddhṛtya śakralokaṃ gamiṣyati || pūjyamāno'psarobhiśca gandharvairgītaniḥsvanaiḥ | vimānena vasettatra yāvadindrāścaturdaśa || saraso dakṣiṇe bhāge nairṛtyāṃ tu samāśrite | nyagrodhastiṣṭhate tatra tatsamīpe tu maṇḍapaḥ || ketakīvanasañchanno nānāpādapasaṅkulaḥ | āṣāḍhasya site pakṣe.pañcamyāṃ pitṛdaivate || ṛkṣe neṣyanti nastatra nītvā sapta dināni vai |
4.p335.4
maṇḍape sthāpayiṣyanti suveśyābhiḥ suśobhanaiḥ || krīḍāviśeṣabahulernṛtyagītamanoharaiḥ | cāmaraiḥ svarṇadaṇḍaiśca vyajanai ratnabhūṣaṇaiḥ || vījayantyastadāsambhavaṃ svāṅgavānti paramāṅganāḥ | brahmacārī yatī caiva snātakāśca dvijottamāḥ || vānaprasthā gṛhasthāśca siddhāścānye ca brāhmaṇāḥ | nānāvarṇapadaiḥ stotrairṛgyajuḥ sāmaniḥsvanaiḥ | kariṣyanti stutiṃ rājan rāmakeśavayoḥ punaḥ || tataḥ stutvā ca dṛṣṭvā ca sampraṇamya ca bhaktitaḥ | naro varṣāyutaṃ divyaṃ śrīmaddharipure vaset || pūjyamāno'psarobhiśca gandharvairgītaniḥsvanaiḥ | hareranucarastatra krīḍate keśavena vai || vimānenārkavarṇena ratnahāreṇa śobhitaḥ | sarvakāmamahābhogastiṣṭhate bhuvanottame || tapaḥkṣayādihāgatya manuṣyo brāhmaṇo bhavet | koṭīdhanapatiḥ śrīmān caturvedī bhaveddhruvam || evaṃ tasmai varaṃ dattvā kṛtvā ca samayaṃ hariḥ | jagāmādarśanaṃ viprāḥ sahito viśvakarmaṇā || sa tu rājā tadā hṛṣṭo romāñcitatanūruhaḥ | kṛtakṛtyamivātmānaṃ mene sandarśanāṃ hareḥ || tataḥ kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca subhadrāṃ ca varapradām | rathairvimāna saṅkāśairmaṇikāñcanacitritaiḥ || samvāhya tāṃstato rājā rājamaṅgalaniḥsvanaiḥ | ānayāmāsa matimān sāmātyaḥ sapurohitaḥ | nānāvāditranirghoṣairnānāvedasvanaiḥ śubhaiḥ | saṃsthāpya ca śubhe deśe pavitre sumanohare || tataḥ śubhe tithau svarkṣe kāle ca śubhalakṣaṇe | pratiṣṭhāṃ kārayāmāsa sumuhūrtte dvijaiḥ saha || yathoktena vidhānena vidhidṛṣṭena karmaṇā | ācāryānumate caiva sarvaṃ dattvā mahīpatiḥ || ācāryāya tato dattvā dakṣiṇāṃ vidhivatprabhuḥ |
4.p335.5
ṛtvigbhyaśca vidhānena tathānyebhyo dhanaṃ dadau || kṛtvā pratiṣṭhāṃ vidhivat prāsāde mantranottame | sthāpayāmāsa tān sarvān vidhidṛṣṭena karmaṇā || tataḥ sampūjya vidhinā nānāpuṣpaiḥ sugandhibhiḥ | suvarṇamaṇimuktādyairnānāvastraiḥ suśobhanaiḥ || ratnaiśca vividhairdivyaiḥ śāsanairgrāmapattanaiḥ | dadau cārthān saviṣayān purāṇi nagarāṇi ca || iti | atha pañcatīrthavidhānam | brahmapurāṇe, mārkaṇḍeyahradaṃ gatvā snātvā codaṅmukhaḥ śuciḥ | nimajjettristathā vārānirma mantramudīrayet || saṃsārasāgare magnaṃ pāpagrastamacetanam | trāhi māṃ bhaganetraghna tripurāre namo'stu te || namaḥ śivāya śāntāya sarvapāpaharāya ca | snānaṃ karomi deveśa mama naśyatu pātakam || nābhimātre jale sthitvā vidhivaddevatā ṛṣīn | tilodakena matimān pitṝnanyaści tarpayet || snātvaivaṃ ca tathācamya tato gacchecchivālayam | praviśya devatāgāraṃ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam || mūlamantreṇa sampūjya mārkaṇḍeyasya ceśvaram | aghoreṇa ca bho viprāḥ praṇipatya prasādayet || oṃnamaḥ śivāyeti mūlamantraḥ | oṃ aghorebhyo'tha ghorebhyo ghoratarebhyaḥ | sarvebhyaḥ sarvaśarvebhyo namaste'stu rudrarūpebhyaḥ || ityaghoramantraḥ | trilocana namaste'stu namaste śaśibhūṣaṇa | trāhi māṃ viśvarūpākhya mahādeva namo'stu te || mārkaṇḍeyahrade tvevaṃ snātvā dṛṣṭvā ca śaṅkaram | daśānāmaśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || pāpaiḥ sarvairvinirmuktaḥ śivalokaṃ sa gacchati | tatra bhuktvā varān bhogān yāvadābhūtasamplavam || iha lokaṃ samāsādya bhavedvipro bahuśrutaḥ | śāṅkaraṃ yogamāsādya tato mokṣamavāpnuyāt ||
4.p335.6
kalpavṛkṣaṃ tato gatvā taṃ triḥ kṛtvā pradakṣiṇam | . pūjayet parayā bhaktyā mantreṇānena taṃ vaṭam || namo'vyaktasvarūpāya mahāpralayasākṣiṇe | mahadrūpopaviṣṭāya nyagrodhāya namo'stu te || amarastvaṃ sadākalpa hareśrāyatanaṃ vaṭa | nyagrodha hara me pāpaṃ kalpavṛkṣa namo'stu te || sahasā mucyate pāpānjīrṇāṃ tvacamivoragaḥ | chāyāṃ tasya samākramya kalpavṛkṣasya bho dvijāḥ || brahmahatyāṃ naro jahyāt pāpeṣvanyeṣu kā kathā | dṛṣṭvā kṛṣṇāṅgasambhūtaṃ brahmatejomayaṃ param || nyagrodhākṛtikaṃ viṣṇuṃ praṇipatya ca bho dvijāḥ | rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti cādhikam || tathā svavaṃśamuddhṛtya viṣṇulokaṃ sa gacchati | vainateyaṃ namaskṛtya kṛṣṇasya purataḥ sthitam || sarvapāpavinirmuktastato viṣṇupuraṃ vrajet | vainateyanamaskāramantraḥ— skandapurāṇe, chandomayaṃ jagaddhāmamānarūpa triṭdvapuḥ | yajñarūpa jagadvyāpin prīyamāṇāya te namaḥ || tataśca brahmapurāṇe, dṛṣṭvā vaṭaṃ vainateyaṃ yaḥ paśyetpuruṣottamam | saṅkarṣaṇaṃ subhadrāṃ ca bhaktyā pūjya prasādayet || namaste haledhṛgrāśa namaste muśalāyudha | namaste revatīkānta namaste bhaktavatsala || namaste balināṃ śreṣṭha namaste dharaṇīdhara | pralambāre namaste'stu trāhi māṃ kṛṣṇapūrvaja || evaṃ prasādya cānantamajeyaṃ tridaśāciṃtam | kailāśaśikharākāraṃ candrāya kāntanarānanam || nīlavastradharaṃ devaṃ phaṇāvikaṭamastakam | mahābalaṃ haladharaṃ kuṇḍalairkāvabhūṣitam || rauhiṇeyaṃ naro bhaktyā labhedabhimataṃ phalam | sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati || ābhūtasamplavaṃ yāvadbhuktvā tatra sukhaṃ budhaḥ |
4.p335.7
puṇyakṣayādihāgatya pravare yogināṃ kule || brāhmaṇapravaro bhūtvā sarvaśāstrārthapāragaḥ | jñānaṃ tatra samāsādya muktiṃ prāpnoti durlabhāp || evamabhyarcya halinaṃ tataḥ kṛṣṇaṃ vicakṣaṇaḥ | dvādaśākṣaramantreṇa pūjayetsusamāhitaḥ || dviṣaṭvarṇamantreṇa bhaktyā kṛṣṇaṃ jagadgurum | sampūjya gandhapuṣpādyaiḥ praṇipatya prasādayet