Tristhalisetu (Narayana) 11.p61
Tristhalīsetu (Nārāyaṇa) 11.p61
- Language
- Sanskrit
11.p61.1
caitraśuklatṛtīyāyāṃ pārvatīsamārcanāt | iha saubhāgyamāpnoti paratra ca śubhāṃ gatim || tathā'traiva citraghaṇṭāyātrā taduktaṃ citraghaṇṭāṃ prakṛtyacaitraśuklatṛtīyāyāṃ kāryā yātrā prayatnataḥ | mahāmahotsavaḥ kāryo niśi jāgaraṇaṃ tathā || mahāpūjopakaraṇaiścitraghaṇṭāṃ samarcya ca | śṛṇoti nāntakasyeha ghaṇṭāṃ mahiṣakaṇṭhagām || tathā vaiśākhaśuklatṛtīyāyāṃ trilocanapūjādi taduktamrādhaśuklatṛtīyāyāṃ snātvā pailippile hrade | upoṣaṇaparo bhaktyā rātrau jāgaragānvitaḥ || trilocanaṃ pūjayitvā prātaḥ snātvā tu tatra vai | punarliṅgaṃ samabhyarcya dattvā dharmaghaṭānapi || sānnānasadakṣiṇāndevi pitṝnuddiśya harṣitaḥ | vidhāya pāraṇaṃ paścācchivabhaktajanaiḥ saha || visṛjya pārthivaṃ dehaṃ tena puṇyena noditaḥ | bhavecca devi niyataṃ gaṇo mama purogamaḥ || rādho vaiśākhaḥ | bhādrakṛṣṇatṛtīyāyāṃ viśālākṣīyātrā | uktaṃ kāśīkhaṇḍebhādrakṛṣṇatṛtīyāyāmupoṣaṇaparairnṛbhiḥ | kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrau viśālākṣīsamīpataḥ || prātarbhojyāḥ prayatnena caturdaśa kumārikāḥ | alaṃkṛtā yathāśakti sragambaravibhūṣaṇaiḥ || vidhāya pāraṇaṃ paścātputrabhṛtyasamanvitaḥ | samyagvārāṇasīvāsaphalaṃ labhyeta kumbhaja || tasyāṃ tithau mahāyātrā kāryā kṣetranivāsibhiḥ | upasargapraśāntyarthaṃ nirvāṇakamalāptaye || mokṣalakṣmīprāptaya ityarthaḥ | āśvinakṛṣṇatṛtīyāyāṃ lalitādevyā yātrā | taduktamiṣe kṛṣṇatṛtīyāyāṃ lalitāṃ paripūjya vai | nārī vā puruṣo vā'pi labhate vāñchitaṃ padam || iṣa āśvine | atha caturthī |
11.p61.2
sarvāsu kṛṣṇacaturthīṣu madhya meśakṛttivāseśakaruṇeśvarayātrā caitrādimāsatrayakṛṣṇacaturthīṣu vā krameṇa kāryā śiṣṭācārāditi caturdaśaliṅgayātrāprakrame'bhidhāsyāmaḥ | tathā sarvāsu caturthīṣu ḍhuṇḍhiyātrā kāryā | taduktaṃ kāśīkhaṇḍe— kuryātpraticaturthīha yātrāṃ vighneśituḥ sadā | brāhmaṇebhyastaduddeśāddeyā vai modakā mude || laiṅge tu pañcavināyakaviśeṣāṇāṃ yātroktā | yathā— vināyakānpravakṣyāmi asya kṣetrasya vighnadān | ḍhauṇḍhaṃ tu prathamaṃ natvā tathā koṇavināyakam || devyā vināyakaṃ caiva goprekṣe hastidantikam | vināyakaṃ tathaivānyaṃ siṃhayānāmaviśrutam || caturthyāṃ devi draṣṭavyā ete pañca vināyakāḥ | laḍḍukāścaiva dātavyā etānuddiśya brāhmaṇe || etenaiva krameṇeha siddhimāñjāyate naraḥ | atra caturthyāmityaviśeṣātsarvamāsaśuklakṛṣṇacaturthīviṣayatā kāśīkhaṇḍe— ye tvāmiha praticaturthi samarpayanti ḍhuṇḍhe vigāḍhamatayaḥ kṛtinasta eva || sarvāpadāṃ śirasi vāmapadaṃ nidhāya samyaggajānana gajānanatāṃ labhante || aṅgāravārayuktāyāṃ yasyāṃ kasyāṃcicchuklakṛṣṇacaturthyāṃ modakaprādhānyena ḍhuṇḍhipūjā kāryā taduktaṃ kāśīkhaṇḍe— prathamaṃ ḍhuṇḍhirājo'si mama dakṣiṇato manāk | āḍhuṇḍya sarvabhaktebhyaḥ sarvārthānsaṃprayacchasi || aṅgāravāsaravatīmiha yaiścaturthīṃ saṃprāpya modakabharaiḥ parimodavadbhiḥ || pūjā vyadhāyi vividhā tava gandhamālyaistānatra putra vidadhāmi gaṇāngaṇeśa || tathā—aṅgārakacaturthyāṃ tu purā jajñe gaṇeśvaraḥ | ekabhaktavratī tatra saṃpūjya gaṇanāyakam || kiṃciddattvā tamuddiśya na vighnairabhibhūyate |
11.p61.3
aṅgārakacaturthyāmevāṅgārakakuṇḍe snātvā'ṅgārakeśapūjā kāryā pīḍānivṛttaye | taduktamaṅgārakuṇḍaṃ prakṛtya— aṅgāravārayuktāyāṃ caturthyāṃ snāti yo naraḥ | vyādhibhirnābhibhūyeta na ca duḥkhī kadācana || tathā—aṅgāratīrthaṃ tatraiva aṅgāreśvarasaṃnidhau | tatrāṅgāracaturthyāṃ tu snātvā niṣpāpatāmiyāt || etadvākyātpāpābhāvo'pi phalam | laiṅge'pyaṅgārakakuṇḍamevādhikṛtya— aṅgāreṇa yadā yogaścaturthyāmaṣṭamīṣu vā | tīrthe tasminnaraḥ snātvā dṛṣṭvā vai maṅgaleśvaram || vyādhibhiśca vinirmukto yatra tatrābhijāyate | grahapīḍāmāvakāmastu gaṅgāyāṃ snātvā'ṅgārakeśamarcayet | taduktam- - aṅgārakacaturthyāṃ ye snātvottaravahāmbhasi | abhyarcyāṅgārakeśānaṃ namasyanti narottamāḥ || na teṣāṃ grahapīḍā ca kadācitkvapi jāyate | śrāvaṇabhādrapadaśuklacaturthyāṃ ḍhuṃḍhiyātreti śiṣṭācāraḥ | māghaśuklacaturthyāṃ mukhaprekṣaṇikāpūjopavāsādi kāryam | taduktaṃ laiṅge tāṃ prakṛtya— māghamāse caturthyāṃ tu tasminkāla upoṣitaḥ | arcayitvā tu yo devi jāgaraṃ tatra kārayet || tasyarddhimatkulaṃ devi trailokye cātidurlabham | iti | tathaitasyāmeva gaṇeśaprītaye vrataṃ kāryaṃ vakṣyamāṇaprakāreṇa taduktaṃ kāśīkhaṇḍe— māghaśuklacaturthyāṃ ca naktavrataparāyaṇāḥ | ye tvāṃ ḍhuṇḍhe'rcayiṣyanti te'rcyaḥ syurasuradvuṣām || vidhāya vārṣikīṃ yātrāṃ caturthīṃ prāpya tāpasīm | śuklāṃ śuklatilānbadhdvā prāprīyā(rṣaye)llaḍḍukānvratī || tāpasīṃ māghīm | kāryā yātrā prayatnena kṣetrasiddhimabhīpsubhiḥ | tasyāṃ caturthyāṃ tvatprītyai ḍhuṇḍhe sarvopasargahṛt || tāṃ yātrāṃ nātra yaḥ kuryānnivedyaṃ tilalaḍḍukaiḥ |
11.p61.4
naivedyaṃ ca na kuryādityanvayaḥ || upasargasahasraistu sa hantavyo mamā''jñayā | homaṃ tilājyadravyeṇa yaḥ kariṣyati bhaktitaḥ || tasyāṃ caturthyāṃ mantrajñastasya mantraḥ prasetsyati | vaidiko'vaidiko vā'pi yo mantraste gajānana || japtastvatsaṃnidhau ḍhuṇḍhe siddhiṃ dāsyati vāñchitām || iti | atha pañcamī | tatra sarvāsu kṛṣṇapakṣapañcamīṣu hiraṇyagarbheśvararatneśvaramokṣadvāreśvarayātrā caitrādimāsatrayakṛṣṇapañcamīṣu vā krameṇeti vakṣyate | śrāvaṇamāsaśuklapañcamyāṃ karkoṭavāpīsamīpasthavāsukikuṇḍe snātvā vāsukiṃ pūjayet | taduktaṃ kāśīkhaṇḍeyaḥ snāto nāgapañcamyāṃ kuṇḍe vāsukisaṃjñake | na tasya viṣasaṃsargo bhavetsarpasamudbhavaḥ || kartavyā nāgapañcamyāṃ yātrā varṣāsu tatra vai | nāgāḥ prasannā jāyante kule tasyāpi sarvadā || asyāmeva karkoṭavāpyāṃ yātreti śiṣṭasamācāraḥ | atha ṣaṣṭhī | sarvāsu kṛṣṇaṣaṣṭhīṣvīśāneśacandreśvarasvargadvāreśvarayātrā caitrādimāsatrayakṛṣṇaṣaṣṭhīṣu ceti vakṣyate | tathā ravivārayuktāyāṃ yasyāṃ kasyāṃcicchaṣṭhyāṃ lolārkayātrā | taduktaṃ kāśīkhaṇḍekṛtāni yāni pāpāni naraiḥ saṃvatsarādapi | naśyanti kṣaṇatastāni ṣaṣṭhyarke loladarśanāt || lolo lolārko nāmaikadeśe nāmagrahaṇāt | tathā raviyuktāyāmeva sarvasyāṃ ṣaṣṭhyāṃ sāmānyato raviyātrā ‘ravivārī rakheryātrā ṣaṣṭhyāṃ vā raviṃsaṃyuji’ itivacanāt | tathā bhādrapadaśuklaṣaṣṭhyāṃ lolārkayātreti śiṣṭācāraḥ | mārgaśīrṣaśuklaṣaṣṭhyāṃ yadā ravivārastadā'pi ya( ta )tra yātrāmārgaśīrṣasya saptamyāṃ ṣaṣṭhyāṃ vā ravivāsare | vidhāya vārṣikīṃ yātrāṃ naraḥ pāpātpramucyate || iti kāśīkhaṇḍavacanāt |
11.p61.5
atha saptamī | tatra sarvāsu kṛṣṇasaptamīṣu goprekṣeśakedāreśabrahmeśayātrā caitrāditrayakṛṣṇasaptamīṣu vā krameṇeti vakṣyate | tathā ravisaptamyāṃ sarvasyāṃ raviyātrā | taduktamravibāre raveryātrā ṣaṣṭhyāṃ vā ravisaṃyuji | tathaiva ravisaptamyāṃ sarvavighnopaśāntaye || mārgaśīrṣasya saptamyāṃ raviyutāyāṃ lolārkayātrā | taduktaṃ [taṃ] prakṛtyamārgaśīrṣasya saptamyāṃ ṣaṣṭhyāṃ vā ravivāsare | vidhāya vārṣikīṃ yātrāṃ naraḥ pāpātpramucyate || māghaśuklasaptamyāṃ ca tatra yātrā | taduktamlolārke rathasaptamyāṃ snātvā gaṅgāsisaṃgame | saptajanmakṛtaiḥ pāpairmuktto bhavati tatkṣaṇāt || asyāmeva yadā ravivārastadā sāmbādityayātrā kāryā | taduktamśuklāyāṃ dvijasaptamyāṃ māghe māsi raverdine | mahāparva samākhyātaṃ raviparvasamaṃ śubham || mahārogātpramucyeta tatra snātvā'ruṇodaye | sāmbādityaṃ prapūjyāpi dharmamakṣayamāpnuyāt || saṃnihatyāṃ kurukṣetre yatpuṇyaṃ rāhudarśane | tatpuṇyaṃ ravisaptamyāṃ māghe kāśyāṃ na saṃśayaḥ || prakaraṇātkāśyāṃ sāmbakuṇḍe | sāmbakuṇḍaṃ sūryakuṇḍamiti prasiddham | tathā pūrvoktāyāmeva saptamyāṃ raviviśiṣṭāyāṃ viśiṣṭetikartavyatākāmādikeśavayātrāṃ kuryāt | taduktamagasteratha saptamyāṃ ravivāro yadā''pyate | tadā pādodake tīrthe ādikeśavasaṃnidhau || snātvoṣasi naro maunī keśavādityapūjanāt | saptajanmakṛtātpāpānmukto bhavati tatkṣaṇāt || yadyajjanmakṛtaṃ pāpaṃ mayā saptasu janmasu || tanme rogaṃ ca śokaṃ ca mākarī hantu saptamī | etajjanmakṛtaṃ pāpaṃ yacca janmāntarārjitam || manovākkāyajaṃ yacca jñātājñātaṃ ca yatpunaḥ |
11.p61.6
iti saptavidhaṃ pāpaṃ snānānme saptasaptike || sarvavyādhisamāyuktaṃ hara makari saptami | etanmantratrayaṃ japtvā snātvā pādodake naraḥ || keśavādityamālokya kṣaṇā niṣkaluṣo bhavet
Linked texts (4)
- Tīrthaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit
- Nirṇayasindhu — Kamalākarabhaṭṭa 1612, Sanskrit