Pramāṇa · Search · About · API

Kamasutra 10

Jayamaṅgalā 10

Language
Sanskrit

10.1

tantrajñāḥ = kāmasūtrajñāḥ |
āsāṃ lakṣaṇamāha – 'śabdādibhya' ityādinā

10.2

karmasu kriyamāṇeṣu tatratyāñśabdādiviṣayānāśritya yā syātsā viṣayaprītireva karmābhyāsalakṣaṇā karmaṇāṃ punaḥ punaranuṣṭhānamabhyāsaḥ tena lakṣyamāṇatvāttallakṣaṇā prītiḥ saktiḥ sā'bhyāsena nirvṛttā''bhyāsikī karmāśrayaphalāvyāsaktānāṃ bhavati, yadāha – mṛgayā''diṣviti | ākheṭakaṃ mṛgayā, vyāyāmakī vidyā; ādiśabdānnṛtyagītavādyacitrapatracchedyādyupasaṃgrahaḥ |

10.3

purā pūrvaṃ karmasvanabhyasteṣvapītyapiśabdādabhyasteṣvapīti, yenāpi mṛgayākarma nābhyastamabhyastaṃ vā so'pi tatkarma kṛtvā manasā sukhāyate, ābhyāsikī tu karmābhyāsādeveti viśeṣaḥ, aviṣayātmiketi, nāpi viṣayebhyaḥ śabdādibhya ātmalābhaḥ syādityarthaḥ, kuta starhītyāha – saṅkalpājjāyata iti, manasaḥ saṃkalpatmakatvānmānasītyarthaḥ, sā sā caivaṃvidhā''bhimānikītyucyate, abhimāno'haṃkāraḥ sa prayojanamasyā iti |
sā kathamasmiñśāstre sambhavatītyāha –

10.4

tṛtīyā prakṛtirnapuṃsakaṃ tasyāḥ, striyāśca mukhacapalāyāḥ prayuktyāaupariṣṭike mukhe jaghanakammarṇyabhyaste'pi vijñeyā, prayojayituḥ punaḥ kāyikī viṣayaprītaḥ, teṣu teṣu ceti | svabhedabhinneṣu cumbanādiṣu, ādiśabdādāliṅganakharadaśanacchedagrahaṇeṣvabhyasteṣvanabhyasteṣvapi ratikāle prayokturmānasī prītiḥ, yasyā api prayujyante tasyā api tatra tatra sthāne prayujyamāneṣu rāgasaṃkalpavaśānmānasī prītirna kāyikī sparśamātrasaṃvedanāt, duḥkhābhibhūte tu kāye tatprītikāraṇābhāvāt sā na kāyikī |

10.5

sa evāyamityarthaḥ, yatra=kva cana, anyasminniti | apūrvasminviṣaye puṃsi striyāṃ vā, sa evāyamiti pūrvaprītyadhyāropaṇāya striyāḥ puṃso vā cittavṛttiḥ, prītikāraṇa iti| prītihetāvadhyāropaṇanibandhanametat, pūrvaprītasya ye guṇāḥ prītihetavaste'trāpi santīti darśayati, evaṃ ca sā pūrvaprītiḥ saṃpratya yāvutpannasvabhāvattvātsampratyayātmikā, tantrajñaiḥ=kāmasūtravidbhiḥ, kathyate, tathā ca ‘priyasādṛśyaṃ gamanakāraṇam ,iti vakṣyati|

10.6

śabdādiviṣayānanukūlānālamvya śrotrādidvāreṇa yā prītirutpadyate sā viṣayavyavasāyānugatatvātpratyakṣā satī lokata eva siddhatvānnātra lakṣaṇābhiniveśaḥ, sā caivaṃvidhā nityanaimittikanāgarakavṛtte draṣṭavyā, pradhānaphalavattvātseti | sākṣādviṣayopabhogaphalena yuktatvādityarthaḥ, itarā api tisrastadarthāśceti, viṣayaprītyarthā eva tadaṅgatvān, caśabdaevakārārthaḥ |

10.7

catasraḥ śāstrataḥ parāmṛśya nirūpya, śāstralakṣaṇā iti | teṣu teṣu sthāneṣu śāstreṇānena lakṣyamāṇatvāt , yo yathā vartate bhāva iti | karmābhyāsādīnāṃ caturṇāṃ prakārāṇāṃ yena prakāreṇa yo'bhiprāyo vartate sa tenaiva
iti prītiviśeṣāḥ saptamaṃ prakaraṇam | āditaḥ ṣaṣṭha iti | prathamādhyāyātprabhṛti ṣaṣṭho'yamityarthaḥ, evamuttaratrāpi yojyam |

Linked texts (1)