<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Erotics and the Art of Love](https://indike.org/pramana/in.niti.kama) › [Vātsyāyana's Kāmasūtra and its Tradition](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school) › [Kāmasūtra](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana) › [Jayamangala](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala) › 10

# Kamasutra 10

Jayamaṅgalā 10

- **Language:** Sanskrit

### [10.1](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10.1)

tantrajñāḥ = kāmasūtrajñāḥ |  
āsāṃ lakṣaṇamāha – 'śabdādibhya' ityādinā

### [10.2](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10.2)

karmasu kriyamāṇeṣu tatratyāñśabdādiviṣayānāśritya yā syātsā viṣayaprītireva karmābhyāsalakṣaṇā karmaṇāṃ punaḥ punaranuṣṭhānamabhyāsaḥ tena lakṣyamāṇatvāttallakṣaṇā prītiḥ saktiḥ sā'bhyāsena nirvṛttā''bhyāsikī karmāśrayaphalāvyāsaktānāṃ bhavati, yadāha – mṛgayā''diṣviti | ākheṭakaṃ mṛgayā, vyāyāmakī vidyā; ādiśabdānnṛtyagītavādyacitrapatracchedyādyupasaṃgrahaḥ |

### [10.3](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10.3)

purā pūrvaṃ karmasvanabhyasteṣvapītyapiśabdādabhyasteṣvapīti, yenāpi mṛgayākarma nābhyastamabhyastaṃ vā so'pi tatkarma kṛtvā manasā sukhāyate, ābhyāsikī tu karmābhyāsādeveti viśeṣaḥ, aviṣayātmiketi, nāpi viṣayebhyaḥ śabdādibhya ātmalābhaḥ syādityarthaḥ, kuta starhītyāha – saṅkalpājjāyata iti, manasaḥ saṃkalpatmakatvānmānasītyarthaḥ, sā sā caivaṃvidhā''bhimānikītyucyate, abhimāno'haṃkāraḥ sa prayojanamasyā iti |  
sā kathamasmiñśāstre sambhavatītyāha –

### [10.4](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10.4)

tṛtīyā prakṛtirnapuṃsakaṃ tasyāḥ, striyāśca mukhacapalāyāḥ prayuktyāaupariṣṭike mukhe jaghanakammarṇyabhyaste'pi vijñeyā, prayojayituḥ punaḥ kāyikī viṣayaprītaḥ, teṣu teṣu ceti | svabhedabhinneṣu cumbanādiṣu, ādiśabdādāliṅganakharadaśanacchedagrahaṇeṣvabhyasteṣvanabhyasteṣvapi ratikāle prayokturmānasī prītiḥ, yasyā api prayujyante tasyā api tatra tatra sthāne prayujyamāneṣu rāgasaṃkalpavaśānmānasī prītirna kāyikī sparśamātrasaṃvedanāt, duḥkhābhibhūte tu kāye tatprītikāraṇābhāvāt sā na kāyikī |

### [10.5](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10.5)

sa evāyamityarthaḥ, yatra=kva cana, anyasminniti | apūrvasminviṣaye puṃsi striyāṃ vā, sa evāyamiti pūrvaprītyadhyāropaṇāya striyāḥ puṃso vā cittavṛttiḥ, prītikāraṇa iti| prītihetāvadhyāropaṇanibandhanametat, pūrvaprītasya ye guṇāḥ prītihetavaste'trāpi santīti darśayati, evaṃ ca sā pūrvaprītiḥ saṃpratya yāvutpannasvabhāvattvātsampratyayātmikā, tantrajñaiḥ=kāmasūtravidbhiḥ, kathyate, tathā ca ‘priyasādṛśyaṃ gamanakāraṇam ,iti vakṣyati|

### [10.6](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10.6)

śabdādiviṣayānanukūlānālamvya śrotrādidvāreṇa yā prītirutpadyate sā viṣayavyavasāyānugatatvātpratyakṣā satī lokata eva siddhatvānnātra lakṣaṇābhiniveśaḥ, sā caivaṃvidhā nityanaimittikanāgarakavṛtte draṣṭavyā, pradhānaphalavattvātseti | sākṣādviṣayopabhogaphalena yuktatvādityarthaḥ, itarā api tisrastadarthāśceti, viṣayaprītyarthā eva tadaṅgatvān, caśabdaevakārārthaḥ |

### [10.7](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10.7)

catasraḥ śāstrataḥ parāmṛśya nirūpya, śāstralakṣaṇā iti | teṣu teṣu sthāneṣu śāstreṇānena lakṣyamāṇatvāt , yo yathā vartate bhāva iti | karmābhyāsādīnāṃ caturṇāṃ prakārāṇāṃ yena prakāreṇa yo'bhiprāyo vartate sa tenaiva  
iti prītiviśeṣāḥ saptamaṃ prakaraṇam | āditaḥ ṣaṣṭha iti | prathamādhyāyātprabhṛti ṣaṣṭho'yamityarthaḥ, evamuttaratrāpi yojyam |

## Linked texts (1)

- [Kāmasūtra](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana.2.1.40) — Vātsyāyana Mallanāga, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.10) · Pramāṇa
