<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Erotics and the Art of Love](https://indike.org/pramana/in.niti.kama) › [Vātsyāyana's Kāmasūtra and its Tradition](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school) › [Kāmasūtra](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana) › [Jayamangala](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala) › 22

# Kamasutra 22

Jayamaṅgalā 22

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [22.7](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.7) — 3 parts

### [22.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.p1)

varaṇasaṃvidhānapūrvakamadhigatāyāṃ visrambhaṇamuktaṃ, yā tu kriyamāṇā na labhyate, tatra gāndharvādyaścatvāro vivāhāḥ, tatrālābhakāraṇāṃnyeva tāvadāha—

### [22.4](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.4)

dhanahīnastvabhijanādiguṇayukto'pi daridraḥ kanyāṃ na labhate, madhyasthaguṇo hīnāpadeśo veti | madhyasthā rūpaśīlādayo guṇāḥ, abhijanaḥ pradhānaṃ tadabhāvāddhīnavyapadeśaḥ, sadhano vā prātiveśya iti| svagṛhasamīpavāsī sīmāsambandhena kalahādijanakatvād dhanagarvātra labhate, mātāpitrorbhrātṛṣu ca satsu, paratantro'nyapradhānaḥ sadhano'pi na labhate, bālavṛttarucitapraveśo veti | yo lāḍīkavad dṛśyate so'niṣiddhagṛhapraveśo'pi paribhavānna labhate, yadi na varayetkathamadhigacchedityāha-bālyāditi | anurañjayed , anuraktā hi svayameva gāndharveṇa vivāhena pāṇiṃ grāhayati, yataḥ ‘svayaṃ saṃyoge gāndharvaḥ’ iti, tasmādanurañjanārthaṃ bālāyāmupakramādanekaprakārā ucyante, yatra ca deśe prāyeṇaivaṃvidhā vṛttistāmadhikṛtyāhatathāyuktaśceti | dhanahīnatvādiyuktaḥ, dakṣiṇāpatha iti | tatra hi mātuladuhitā pariṇīyate, viyuktaḥ pitrormṛtatvātparibhūtakalpo mātulakulagataḥ, anyasmai vā pūrvadattāmadattāṃ vā, anyāmapi bāhyāmiti | yā mātuladuhitā na bhavati pitroḥ sambandhabāhyā tāmapi spṛhayet, tatra kartuḥ kriyayā''ptumiṣṭatamatvena vivakṣitatvātkarmatvam , anenānyasminnapi deśe vidhirayamiti darśayati, bālyātprabhṛ ti sati dharmādhigame bālāyāṃ dharmārthamadhigame sandarśanālāpalakṣaṇe sati saṃvananaṃ vaśīkaraṇamanurañjanalakṣaṇaṃślāghyam , anyathā darśanātkathaṃ saṃvananaṃ syād, dharmyaśca gāndharvovivāhaḥ, yathoktaṃ—‘tatra pūrve dharmyāścatvāraḥ, ṣaḍityeke’ |

### [22.5](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.5)

tayeti | bālayā, avacayamuccapādapād, grathanaṃ puṣpāṇāṃ, gṛhakaṃkāṣṭhamayaṃ mṛṇmayaṃ vā svalpaṃ, duhitṛkā sūtradārvādimayī, bhaktapākakaraṇamiti | saṅkataṃ taṇḍulairitaratpāṃsubhiḥ, paricayasya vayasaśceti | ātmanaḥ svalpamadhikaṃ vā paricayaṃ, bālyaṃ tāruṇyaṃ vā vayo buddhvā tadanurūpamācared noktamityeva |

### [22.6](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.6)

ākarṣanakrīḍā pāśakakrīḍā, paṭṭikāgrathanam, muṣṭidyūtaṃ prasiddhaṃ, kṣulukadyūtaṃ pañcasamayādi, madhyamāṅguligrahaṇamiti | aṅguliviparyāsena gopiturmadhyamāṅgulargrahaṇaṃ, ṣaṭpāṣāṇakādīnīti | yatra svalpāni ṣaṭpāṣāṇāni hastasya kroḍenotkṣipya pṛṣṭhena gṛhyante, ādiśabdādanyāni ca deśyāni pañcikāprasṛtakādīni, tatsāmyāditi | yatra nāyikāyā abhiniveśaḥ, tadāptadāsaceṭikābhiśca | tasyā ye dāsāśceṭikāśca tābhiḥ krīḍantābhiḥ sahānukrīḍeta tatolabdhaprasarastayā ca |

### [22.7.1](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.7.1)

kṣveḍitakāni yeṣvaṅgavyāyāmāḥ, tānyāha-sunimīlitikāmiti |

### [22.7.2](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.7.2)

yatraikasya kaścinnetre nimīlayati śeṣāḥ pracchanneṣvātmānaṃ gopāyitvā tiṣṭhanti, tato'sāvunmīlitacakṣuryaṃ gṛhṇāti tasya netranimīlanamiti, ārabdhikāṃ, hastena choṭikāṃ dattvā yatra palāyate parasya saṃgrahārthaṃ tāṃ krīḍāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhaṃ krīḍāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmārabdhikāmāhuḥ, lavaṇavīthikāṃ lavaṇavīthikābhyāṃkṛtayostadvīthikāntarayormadhye lavaṇe svasthānamākrāmyati tadā lavaṇayogo bhavati tāṃ krīḍāṃ, lavaṇahāra iti pratītām, anilātāḍitikāṃ, yatra pakṣavad bhramaṇaṃ, godhūmapuñjikāmiti |

### [22.7.3](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.7.3)

godhūmagrahaṇaṃ vrīhyupalakṣaṇaṃ, yatra bahūnāmekaḥ pratyekaṃ rūpakānādāya vrīhiṣu kṣiptvā saṃmiśrya ca tāvato bhāgānkaroti, ataste yathecchamekaikaṃ bhāgamādāya rūpakamanviṣyante, tatra yo na labhate so'nyaddadāti, aṅgulitāḍitikāmiti | yatraikaṃ nimīlitanetramanyairlalāṭe āhatya kenābhihato'sīti? pṛṣṭo yamāghātakaraṃcetayati sa āhantyate, anyāni ca deśyāni maṇḍūkikaikapādikādīni, ete prāyaśo bālasyopakramāḥ | yūnastu ye prāyaśastānāha -

### [22.8](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.8)

asyāmiti | nāyikāyāṃ viśvāsyāṃ, nirantarāmanavacchinnāṃ prītiṃkuryāt, sā'pi hi dhātryikā matkāryaṃ kariṣyatīti paricayāccāvabudhyeta, prītiṃ kimapyasyāmapi karotīti |

### [22.9](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.9)

dhātreyikāṃ dhātryā duhitaram, priyaṃ tadātve sukhakaraṃ, hitamāyatyām, adhikopagrahe phalamāha--sā hīti | prīyamāṇā snihyamānā, viditākārā'pīti | nāyako nāyikāmicchatīti jñātābhiprāyā'pi, apratyādiśantī tamiti | nāyakamapratyācakṣāṇā, tāṃ ceti | nāyikāṃbhayalajjāvyapanayanena pratārya yojayituṃ śaknuyād, anabhihitā'pi pratyācāryakamiti | saṃyojane tvamācāryā bhavetyetatprati, nāyakenānuktā'pi satī yojayituṃ śaknuyāditi yojyam |

### [22.10](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.10)

aviditākārā'pīti | yadyapi nāyaka etāmicchatīti na jñātavatī tathā'pi guṇāneva prakāśayed; anurāgāditi | nāyakaviṣaye dhātreyikā'nurāgād |

### [22.11](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.11)

yatra yatra ceti | pratāraṇaprakāre, tadanupraviśyeti | vijñāya, sādhayediti | saṃpādayet |

### [22.12](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.12)

krīḍanakadravyāṇi vakṣyati, anyāsāmiti | kanyāyāṃ, viralaśo, na bāhulyena, ayatneneti | saṃpādanasāmarthyaṃ darśayati |

### [22.13](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.13)

krīḍanakadravyāṇyāha-kandukamiti | alpakālāntaritamiti | kautukaprabandhābhyupagamārtham, anyadanyad bhaktīnāṃ vaisādṛśyād, dāru=kāṣṭhaṃ,gavalaṃ=śṛṅgaṃ, duhitṛkāḥ=putrikāḥ, saṃdarśayedityeva, madhūcchiṣṭaṃ siktham13

### [22.15](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.15)

vīkṣaṇe ceti | darśananimittam, pracchanne dṛśyamānā niḥśaṅkamupacaryate; tathā kathāyojanamiti | anyamukhena saṃvardhanārthaṃ ca kathāṃ yojayet |  
55 ||

### [22.17](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.17)

anvarthābhiḥ, svayamprayuktābhiḥ śakuntalārājadārikābhiḥ, cittahāraṇībhiranyānurāgayuktābhiḥ |

### [22.18](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.18)

vismayeṣu prasajyamānāmiti | āścaryyeṣu prasaktiṃ yāntīṃ, kalāsu patracchedyādiṣu, gītapriyāmiti | kalāntargatamapi punargītagrahaṇaṃ prādhānyārtham, prāyeṇa hi gītapriyo lokaḥ, āśvayujyāṃ kaujāgare, aṣṭamīcandrake, mārgaśīrṣabahulāṣṭamyāṃ, tatra hi dinamupoṣyodite candramasi bhujyate, kaumudyāmiti | sāmānyeopādāne'pi yatra kanyābhirjyotsnāmaṇḍalakapūjā kriyate sā'tra draṣṭavyā sā kārttikyāṃ bhavati, utsaveṣu indramahādiṣu, yātrāyāṃ devatāyāḥ, grahaṇe sūryācandramasoḥ, gṛhācāre gṛhamāgatāyām, āpīḍādibhirvismāpayediti sambandhaḥ, no ceddoṣakarāṇīti | taddāne yadyātmano'pāyaṃ na paśyet |

### [22.19](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.19)

anyapuruṣaviśeṣābhijñatayeti | anyebhyaḥ puruṣebhyo mama viśeṣaṃ dhātreyikā jānātviti puruṣapravṛttāṃ jātasaṃprayogām, anyathā kathaṃ viśeṣamavaiti |

### [22.20](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.20)

tadgrahaṇopadeśeneti | dhātreyikopadeśadvāreṇa, ratikauśalamiti | tajjñatām |

### [22.21](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.21)

anupahatadarśana iti | asyopāya udāraveṣatvam |

### [22.22](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.22)

kimityanupahatadarśanaḥ syādityāha--

### [22.23](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.23)

yuvataya iti | jātayauvanāḥ, saṃsṛṣṭaṃ jātaparicayam, abhīkṣṇadarśanaṃsadā dṛśyamānaṃ, kāmayanta iti | icchanti, nābhiyuñjate kayā cillajjā''ścaryayuktyā |  
bāscreenyāmupakramaḥ ṣaḍviṃśaṃ prakaraṇam || bhāvaṃ ca kurvatīmiṅgitākāraiḥ sūcayedityukaṃ, teṣāṃ sūcanaṃ prakāśanamucyate, yadāha--

### [22.24](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.24)

tāniti | tatreṅgitamanyathā vṛttiḥ, ākāro mukhanayanarāgaḥ, tadubhayamuttaratra yathāyogaṃ yojyam |

### [22.25](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.25)

saṃmukhaṃ na vīkṣata iti | lajjayā parāṅmukhī, taṃ tu nāyakaṃ, vīkṣiteti | nāyakena, vrīḍāṃ darśayati, adhomukhī bhūtvā |

### [22.26](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.26)

rucyamatimanoharam, ātmano'ṅgaṃ stanabāhumūlādi, apadeśeneti | prāvaraṇavyājena |

### [22.27](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.27)

pramattamanāvahitam, pracchannamekākinam, atikrāntaṃ dūragatam |

### [22.28](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.28)

pṛṣṭā ca kiñciditi | nāyakena, sasmitamityādinā'nurāgonmukhatā vrīḍā cākhyāyate |

### [22.29](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.29)

tatsamīpa iti | nāyakasamīpe |

### [22.30](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.30)

parijanamiti | ātmīyaṃ, savadanavikāramiti | sabhrūbhaṅgakaṭākṣaṃ,taṃ deśamiti | yatra sthitā taṃ paśyati |

### [22.31](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.31)

tatraiva yatkiñcid dṛṣṭvā vihasitaṃ karoti tiryakpaśyantī, tatra kathāmanubadhnāti sakhīṃ protsāhya |

### [22.32](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.32)

bālasyeti | lāḍīkasya svāṅkamāropitasya, cumbanāvagūhanaṃ ca saṃkrāntakam , paricārikāyāḥ svasyāstilakaṃ racayati nāyakaṃ paśyantī32

### [22.33](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.33)

parijanānavaṣṭabhyeti | parijanakroḍāpāśrayā, tāstāśceti | keśaviracanāṅgavalanavijṛmbhikāḥ |

### [22.34](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.34)

tanmitreṣu=nāyakamitreṣu, viśvasiti svabhāvaṃ prakaṭayati, vacanaṃ caiṣāṃ bahumānaṃ kurute tadanurūpānuṣṭhānāt |

### [22.35](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.35)

tatparicārakairiti | nāyakaparicārakaiḥ |

### [22.36](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.36)

etāniti | nāyakaparicārakān |  
teṣviti | paricārakeṣu, kasya cidanyasya kathayatsu, tāṃ saṃkathām 37

### [22.38](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.38)

dhātreyikayā coditā praviśāva iti, udavasitaṃ gṛham |

### [22.39](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.39)

tāmantarā kṛtveti | dhātreyikāṃ vyavadhānīkṛtya, nāyakena saha dyūtādi niyojayitumicchati |

### [22.40](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.40)

darśanapathamiti | nāyakasya |

### [22.41](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.41)

sadhīramavatārya kiṃ grahīṣyatīti, sakhyā hasta iti | lajjayā na taddhaste dadāti, nityaṃ dhārayati ślāghyamānā |

### [22.42](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.42)

tatpakṣairiti | anyavarapakṣaiḥ |

### [22.43](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.43)

dṛṣṭveti | etāniti | ākārāna, iṅgitāni ceti liṅgavipariṇāmena yojyam, bhāvasaṃyuktāniti | anurāgasaṅgatān, saṃprayogārthamiti | saṃprayogo'tra samāgamalakṣaṇo gāndharvo jñeyaḥ, yogāniti | abhiyogān |

### [22.44](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.44)

bālakrīḍanakairiti | kalābhiranurāgiṇī, vatsalā prauḍhā, yastasyāviśvāsyastadupagrahātsvokartavyā |

### [22.54](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.54)

mahānasikasyeti | mahānasaviṣayaṃ karma mahānasikamityuktam, bhaktagrahaṇamupalakṣaṇārtham bhaktādiśākārthasya karmaṇastattacchāstroktena vidhinā darśanaṃ, strīṇāṃ pradhānavidyātvād, saṃyuktayoriti | ekakāṣṭhaghaṭitayoḥ strīpuṃsayormaithunayoraviprayogārthaṃ darśanam, ajaiḍakānāṃ kāṣṭhamayānām, upalakṣaṇārthatvād gavāśvādīnāṃ ca, mṛdā vaṃśavidalaiḥ kāṣṭhairvā vinirmitānāṃ devakulānāṃ devagṛhāṇāṃ ca, śukādipañjarāṇāṃ mṛdādinirmitānāṃtatra madanasārikā paṭhati, jalabhājanānāṃ śaṅkhaśuktikhaṇḍānāṃ mṛtkāṣṭhaśi lānirmitānāṃ, vicitrāṇāṃ varṇikayā''kṛtiyuktānāṃ saṃsthānavatāṃ, yantrakāṇāmiti | yantramātṛkoktānāṃ, vīṇikā svalpavīṇā, piṇḍolikā yatra duhitṛkāḥ sthāpyante, paṭolikā yatra. prasādhanaṃ vidhīyate, śyāmavarṇakaṃ rājāvartacūrṇaṃ citrakarmopayogi patrāṇi tāmbūlasya, kālayuktānāmiti | yasminkāle yenārthinī, tatra tasya darśanamityarthaḥ, śaktiviṣaya iti | yasmin pracchanne svayaṃ praveṣṭuṃ sāmarthyaṃ tatra dānaṃ, kuṅkumādīnāmaprakāśayatvāt, prakāśadravyāṇāṃ kandu carry dīnāṃ prakāśadānaṃ, taireva kalpanīyatvād, sarvābhiprāyasaṃvardhakamiti | sarvābhilāṣapūrvakaṃ yadyanmamepsitaṃ tattatsaṃpādayatīti, dīyamānaṃ ca yathā pracchannamarthayet |

### [22.56](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22.56)

pracchannasya tu kāraṇamubhayaṃ, tatrātmano gurujanādbhayaṃ khyāpayet, tacca pitarau ruṣyata iti, anyena spṛhaṇīyatvamiti | anyo'pyetad dṛṣṭvā spṛhayati tataśca gṛhṇīyāditi |

## Linked texts (1)

- [Kāmasūtra](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana.3.3.4) — Vātsyāyana Mallanāga, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22](https://indike.org/pramana/in.niti.kama.kamasutra-school.vatsyayana!jayamangala.22) · Pramāṇa
