Kamasutra 28
Jayamaṅgalā 28
- Language
- Sanskrit
28.52
yoṣitastvitvati | imā iti | vakṣyamāṇāḥ, abhiyogamātrasādhyā iti| yā abhiyogamātramapekṣante nādhikaṃ tā ayatnasādhyā ityucyante, dvāradeśāvasthāyinīti | puruṣadidṛkṣayā dvāradeśe'vasthātuṃ śīlaṃ yasyāḥ sā capalā'bhiyogamātrasādhyā, prāsādamāruhya rājamārgāvalokinī, rājamārge hi puruṣāṇāṃ saṃnidhānāt, sataruṇeti | sataruṇāḥ pumāṃso yatreti prātiveśyagṛhe, tatratyābhiḥ strībhirgoṣṭhīyojinī sā cāpalaṃ dyotayati, satataprekṣiṇī ceti | yā satataṃ prekṣate sā tasya sādhyā, prekṣiteti | nāyakena, pārśvavilokinī, yā pārśvamavalokayati kimanyena ? dṛṣṭā'smīti, sā'pi cāpalyaṃ kathayati, niṣkāraṇamiti | jāḍyādauḥśīlyādikaṃ vinā, sapatnyā'dhivinnā, yuktāmarṣatparapuruṣamicchati, bharturdveṣiṇī, guṇavantamapi bhartāramanicchantī, vidviṣṭā ceti | bhartā yāṃ dveṣṭi, dve api cañcale, parihārahīnā, niṣparihārā parihāryeṣu sā svabhāvata eva vyabhicāriṇī, nirapatyā, bharturapatyamapaśyantī parānupaiti, jñātikulanityā, jñātigṛhe sadā'vasthitā svātantryādbhinnavṛttiḥ, vipannāpatyā, bharturyadyadapatyaṃ tattadvipadyata iti parapuruṣāpekṣā'patyābhāvād, goṣṭhīyojinī, svagṛhe sakhīgṛhe vā cāpalyaṃsūcayati, prītiyojinī, yena saha prītiṃ yojayati tasya sādhyā, kuśīlavabhāryā, naṭanartakādīnāṃ bhāryā veśyāprāyāḥ, mṛtapatikā bāleti | bālā ca yā vidhavā sā tāruṇye niṣīdantī śīlaṃ khaṇḍayati, daridrā, bahūpabhogānvitaṃ dātāramabhigacchati, jyeṣṭhabhāryā bahudevarikā, prāyaśo devaraireva vyutpāditā, bahumāninī nyūnabharttṛketi | ātmani bahumāno yasyā nyūnaśca bharttā sā na tatra ramate, kauśalābhimāninī, kalānāṃ parijñānābhimāno yasyāḥ sā, bharturmaurvyeṇa, mūrkhatvenodvignā, niyataṃ tatkuśalamanyamicchatīti, aviśeṣajñatayā bharturudvignā viśeṣajñānalobhena sukhamalabdhvā na tatra ramate, kanyākāla iti | kanyā'vasthāyāṃ yatnānnāyakena kṛtā kathaṃ cidvaprayogānnena na labdhā satyanyenoḍhetyabhiyuktā tadānīṃ yadā tasyecchā sā tasya sādhyā pūrvānurāgāt, samānabuddhiriti | nāyakena tulyā buddhyādayo yasyāḥ sā tasya sādhyā, tatra buddhirbodheṣu, śīlaṃ = svabhāvaḥ, medhā = vidyākalāsu grahaṇaśaktiḥ, pratipattiḥ = anuṣṭhānaṃ, sātmyaṃ = deśasātmyaṃ kṛtisātmyaṃ ca, prakṛtyeti | svabhāvena yaṃ prati pakṣapāto yasyāḥ sā tasya sādhyā, anaparādhaiti | doṣaṃ vinā bhartrā tvavamānitā paribhūtā na tatra sajjate'nyamicchati, tulyarūpāmiścādhaḥ kṛteti | samānapatnībhirnyakkṛtā virāgādanyamicchati, proṣitapatikā, brahmacaryeṇa bhartrā kathamapyanyenecchedu, īrṣyālivrati | yoniṣkāraṇamīrṣyati tasya bhāryā viṭaiściramapahṛtaiva, pūtiḥ = śarīrasaṃskāra rahitaḥ, tasya bhāryā kaśmalatvādvimukhī bhavati, cokṣaḥ= jātiviśeṣaḥ, tadbhāryā veśyāprāyā, klībaḥ = napuṃsakaḥ, dīrghasūtraḥ, kāryamavamṛśya tadā nārabhate, kāpuruṣaḥ=pauruṣahīnaḥ, dvayorapi bhāryā parasyaiva, kubjavāmanayorvirūpayorapyupādānaṃ vairūpyabhedapradarśanārthaṃ, dvayorapi bhāryā khaṇḍitaśīlā, maṇikāraḥ = maṇīnāṃ saṃskartā, tadbhāryā sadaiva haṭṭacāriṇī khaṇḍitaśīlā, grāmyabhāryā nāgarakasyāyatnasādhyā, ṛjutvād, durgandhiḥ, śarīre yasya duṣṭo gandhaḥ sa udvegakaraḥ, rogī yo dīrgharogayuktaḥ, vṛddhaḥ = vyavāyākṣamaḥ, eṣāṃ bhāryā vyabhicāriṇyaḥ |
28.53
iccheti| svabhāvato yaṃ kaṃ cidujvalaṃ dṛṣṭvā kāmayata iti, kriyayeti| paricayābhiyogalakṣaṇyā, parivṛṃhitā bardhitā, buddhayeti | prajñayā, saṃśodhitodvegeti | samprayogopāyamapaśyantī, udvegayuktā'pi syāt, tadupāyadarśanenāpanītodvegā sā caivaṃvidhā sthirā syādanapāyinītvāt |
28.54
siddhatāmiti | jñātvā, kimahamasyāḥ siddha iti, liṅgāni = icchāsūcakāni, iṅgitākārādīnītyarthaḥ, unnīyeti | jñātvā, vyāvṛttikāraṇocchedī, rāgavardhanādibhiḥ, yoṣitsu siddhyatyabhiyuñjānaḥ phalaṃ labhataityarthaḥ |
Linked texts (1)
- Kāmasūtra — Vātsyāyana Mallanāga, Sanskrit