Pramāṇa · Search · About · API

Kamasutra 29

Jayamaṅgalā 29

Language
Sanskrit

29.p1

kriyayā paribṛṃhitetyuktaṃ tāṃ kriyāṃ darśayitumāha-

29.1

yatheti | abhiyogasādhye dve nāyike, kanyā parayoṣitca, abhiyogo dvividhaḥ-ātmanā dūtyā ca, atrācāryāṇāṃ mataṃ, yathā kanyeti | kanyānāmasaprayuktatvāttāsu prāyeṇa yuktyā'bhiyogāḥ, tāṃśca nāyakaeva prayoktuṃ śaknoti na dūtī, evaṃ ca tāsvekapuruṣābhiyogā uktāḥ, sūkṣmabhāvā iti | pravṛttasaṃprayogatvātparapuruṣasaṃdarśanamapi na sambhavati, kimu tasminbhāvaprakāśanaṃ, dūtyāmubhayaṃ sambhavati, tasmād dūtyaiva sādhyā iti |

29.2

sarvatreti | kanyāsu parastrīṣu ceti, śaktiviṣaya iti | yatra svayamabhiyoktuṃ śaknoti, upapannatarakaṃ, dūtīsādhanāt, tasyeti | svayamabhi yogasya, durupapādatvāditi | yatra duḥkhainopapādyate tatra dūtīprayogaḥ |
tadeva prāyovādena darśayannāha-

29.3

prathameti | prathamaṃ sāhasaṃ cāritrakhaṇḍanaṃ yāsāṃ, tāsu nāyaka eva samartho na dūtī, aniyantraṇamaniṣiddhaṃ sambhāṣaṇaṃ yāsāṃ, nāyakena saha tāsvapi kiṃ dūtyeti, svayaṃ pratāryā iti | svayamupapannatarakatvaṃ pradarśayati, durupapādatvamāha-tadviparītā iti | bahuśaḥ khaṇḍitacāritrā niyantraṇasambhāṣiṇyaḥ |
nanu prathamasāhasāyāṃ gamanaṃ pratiṣiddhaṃ, viṣayasyāśuddhatvāt, satyaṃ; śarīropaghātatrāṇārthamuktaṃ, svayamabhiyogastu na paricayaṃ vineti, paricayakāraṇānyucyante, yadāha-

29.4

abhiyokṣyamāṇo'bhiyogaṃ kariṣyan |
paricayaśca saṃdarśanapūrvakaḥ, saṃdarśanaṃ ca dvividhamityāha-

29.6

bhavanasaṃnikarṣa iti| gṛhasamīpe kva vidāgatāyā darśanaṃ svābhāvikaṃna prayatnakṛtam, mitrādīnāṃ yad gṛhaṃ tatsamīpe yaddarśanaṃ vivāhādiṣu ca tatprāyatnikaṃ, gamanaprayatnasādhyatvāt |
tatra ca dvividhe saṃdarśane paricayakāraṇaṃ dvividhaṃ bāhyamābhyantaraṃ ca tatra pūrvamadhikṛtyāha-

29.7

sākāramiti | bhāvasūcakena mukhanayanagatenākāreṇa saha satataṃ prekṣaṇaṃ kartavyaṃ, keśasaṃyamanaṃ keśānavamucya bandhanaṃ, nakhācchuraṇaṃ svāṅgeṣvācchuritakam , ābharaṇasya prahlādanaṃ śabdanam, adharoṣṭhavimardanamaṅguṣṭhasampuṭena parigharṣaṇaṃ, tāstāśceti | guṇasaṃvarṇanapradhānāḥ kathāḥ, vayasyaiḥ = mitraiḥ, prekṣamāṇāyā iti| nāyikāyāḥ paśyantyāḥ, tatsambaddhāiti| nāyikāsambaddhāḥ, parāpadeśinya iti | nāyakāpadeśinyaḥ, tyāgopabhogaprakāśanamanyena dātṛtvabhogitvakhyāpanārthaṃ, sakhyuriti | mitrasyotsaṅge niṣaṇṇasya, sāṅgabhaṅgamirita | sāṅgasphoṭanaṃ jṛmbhaṇaṃvijṛmbhikā syāt,ekabhrūkṣepaṇaṃ niṣaṇṇasyaiva, mandavākyapā gadgadavacanatā kimu māṃ kiñcidvrakkīti, tāmiti, nāyikām , bāleneti, tatpārśvavarttinā'pragalbharūpeṇa, janena cānyena, anyopadiṣṭeti, tatsuhṛdā kṛtā na svayam , dvyarthā kathetyeko bālena sambaddho'rtho dvitīyo nāyikayā, tasyāmiti| kathāyāṃ kriyamāṇāyāṃ svayamātmano manorathāvedanam , anyāpadeśenetyasmanmitrasya tasyāmatidurghaṭo manorathaḥ sa kiṃ bhaviṣyati na bhaviṣyatīti na jāne, tāmeveti, nāyikām, bālasya cumbanamāli ṅganaṃ saṃkrāntakaṃ, jihvayā ca prasāritā, pradeśinyā = tarjanyā, hanudeśaghaṭṭanaṃ = kapolayoradhastāccālanaṃ, tāmuddiśyeti sarvatra yojyaṃ, tattaditi | anyadapyevaṃvidhaṃ, yathāyogamiti| yadyasya yujyate sparśanaṃ tāḍanaṃ vā, yathā'vakāśamiti| yathāpradeśaṃ kakṣayorurasi pṛṣṭhe vā bālasya vidheyam|

29.8

tasyāśceti | nāyikāyāḥ, aṅkagatasya=kroḍasthasya, lālanaṃ mṛdunā vacasā, bālakrīḍanakānāṃ = jātuṣagulikā''dīnāṃ dānaṃ, teneti| dānagrahaṇasambandhena saṃnikṛṣṭatvātkathāyojanaṃ kāryaśarīragarbhasya vākyasya yojanamityarthaḥ, tatsaṃbhāṣaṇakṣameṇeti | tayā saha yatsaṃbhāṣaṇaṃ tatra kṣamo yojanastatprītimityarthaḥ, tena saha prītimāsādya saṃyojya kāryaṃ prayoktavyamiti śeṣaḥ, tadanubandhaṃ ceti | kāryānubandhaṃ gamanāgamanasya prayojanaṃ, yena loko'nena kāryeṇāsya gamanāgamanaṃ nānyeneti manyate, saṃśrave cāsyāiti| yatra sā śṛṇoti tatra kāmasūtrasaṅkathā vijñatvakhyāpanārthaṃ, tatrāpi tāmapaśyato nāmeti | na kilāhamenāṃ paśyāmīti, anyathā tāṃ paśyataḥkathayato durvidagdhatā syāt |
ābhyantaramadhikṛtyāha—

29.9

prasṛta iti | prasṛte na tu sarvathotpanne paricaye, nyāsāḥ saṃsthāpyāścirakālagrāhyāḥ, nikṣepaṃ yadalpakālagrāhyam |

29.10

tatra pratidinaṃ nyāsaṃ, pratikṣaṇaṃ nikṣepakaṃ, tadubhayamekadeśataḥ stokastokena gṛhṇīyāt, tadeṣa yathākramaṃ darśayati-saugandhikaṃ pūgaphalāni ceti| saugandhikaṃ = sugandhidravyāṇāṃ samūhaḥ, taddvāreṇa pratidinaṃ nyāsaṃnikṣepaṃ ca, yadalpakālagrāhyaṃ pratikṣaṇaṃ ca dṛśyate |

29.11

visrambhagoṣṭhyāṃ viviktāsane ceti| tāmupanimantryāsmābhiḥ pracchanne

29.12

nityadarśanārthaṃ ceti | pratikṣaṇaṃ darśanārthaṃ, svayaṃ prayateteti, vakṣyamāṇena sambandhaḥ, vaikaṭikaḥ = ratnānāṃ pariśodhakaḥ, nolīrañjakakusumbharañjakau pratītau, ādiśabdāttvaṣṭṛ kāṃsyakārādayaḥ, teṣāṃ karmārthinyāṃ satyāmātmavaśyairvidheyaiḥ suvarṇakārādibhiḥ, tatsampādane = suvarṇādikarmasampādane|

29.13

tadanuṣṭhānaniratasyeti | suvarṇādikarma svayamadhiṣṭhāya kārayataḥ saṃdarśanayogo na pracchannayogaḥ syād, api tu dīrghakālaṃ lokasya viditaḥ, anyathā lokastaṃ dṛṣṭvā sahasā vikalpayati |

29.14

tasminniti karmaṇyanuṣṭhīyamāne'samāpta evānyeṣāṃ karmaṇāmanusandhānaṃkarttavyaṃ, mā bhūddarśanaviccheda iti, yeneti | karmaṇā = duṣkareṇa, dravyeṇa =, duṣprāpeṇa, kauśalena = durāgamena, tasyeti | yathoktasya karmaṇaḥ prayogaṃ yathā tatprayujyate, dravyasyotpattiṃ yathā tad bhavati, kauśalasyāgamaṃ yathā tadāgamyate, upāyaṃ vijñānaṃ ceti | trayāṇāmapi yathāsaṃbhavamupāyaṃ vijñānaṃ cātmāyattaṃ , sarvametad darśayet |

29.15

pūrvapravṛtteṣviti | nedānīṃ pravṛtteṣu teṣāmanārṣatvād , loke pravṛtteṣu purāṇarāmāyaṇabhāratokteṣu prasaṅgādudīriteṣu, dravyāṇāṃ ca guṇaparīkṣāsu, tayā nāyikayā'nyaistatparijajaiḥ saha vivādaḥ karttavyaḥ, naivamidamevamiti |

29.16

tatreti | vivāde, nirddiṣṭānīti | yadyanyathā syādidaṃ deyamiti, teṣu ca paṇiteṣu, enāṃ nāyikām , prāśnikatve niyojayed, yadyanyaiḥ saha

29.17

tayā tviti | nāyikayā, anyamiti | parijanaṃ, tadbhaktamiti | nāyikāpakṣapātinaṃ, yojayed nāyikāvijayasyābhipretatvāt |
śāstrakāra eva prakaraṇasaṃbandhamāha—

Linked texts (1)